Mark Fitzpatrick: Πρόθυμος για συμφωνία στα πυρηνικά ο Rouhani

Λαμβάνοντας υπόψη την ισχύ των σκληροπυρηνικών στο Ιράν και των κόκκινων γραμμών που έχει ορίσει ο Ανώτατος Ηγέτης Ayatollah Ali Khamenei, ήμουν απαισιόδοξος για τις προοπτικές μιας διευθέτησης της πυρηνικής κρίσης, μέσω διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, σε μια θετική έναρξη για το νέο έτος, ο πρόεδρος Hassan Rouhani έχει απειλήσει ότι θα θεσει το θέμα απευθείας στον ιρανικό λαό.

Σε μια εκπληκτική ομιλία του σε ένα οικονομικό συνέδριο στις 4 Ιανουαρίου, ο Rouhani επισήμανε πως το σύνταγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν επιτρέπει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για σημαντικά θέματα πολιτικής. Αυτή η συνταγματική πρόβλεψη δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ και είναι αμφίβολο εάν ο Rouhani θα μπορέσει να πετύχει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος χωρίς την έγκριση του Khamenei. Αλλά με το να προτείνει αυτή την τακτική, ο πρόεδρος προειδοποίησε τους αντιπάλους ότι δεν θα πρέπει να εμποδίσουν τους διαπραγματευτές του από την επίτευξη συμφωνίας.

Ο Rouhani απέδειξε επίσης πόσο πρόθυμος είναι για να επιλύσει το πυρηνικό ζήτημα. Στην ομιλία του, δήλωσε πως το Ιράν πρέπει να δώσει τέλος στη διεθνή απομόνωσή του, εάν η οικονομία του θέλει να δει βιώσιμη ανάπτυξη. Οι κυρώσεις δεν έχουν γονατίσει το Ιράν: η οικονομική ανάπτυξη είχε θετικό πρόσημο το περασμένο έτος και ο πληθωρισμός υποχώρησε από το σχεδόν 40%, σε χαμηλότερα του 25% το 2014. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την ισχυρή αρνητική επίδραση (των κυρώσεων), ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με την κατά 40% πτώση των τιμών του πετρελαίου από τον Ιούνιο. Η ισοτιμία υπέστη πτώση 10% στις τελευταίες εβδομάδες του έτους, και το χρηματιστήριο υποχώρησε 20% σε σχέση με το περασμένο έτος.

Ορισμενοι Ιρανοί κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία και τις ΗΠΑ ότι συνωμοτούν για να επιφέρουν πτώση των τιμών του πετρελαίου, ως ένα όπλο εναντίον του Ιράν. Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι σε αντίποινα, το Ιράν πρέπει να αποχωρήσει από τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις και να λήξει τη συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας.

Οποιαδήποτε τέτοια πρόκληση θα ήταν ευπρόσδεκτο δώρο στους Αμερικανούς σκληροπυρηνικούς. Με το Κογκρέσο τώρα να βρίσκεται πλήρως υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικάνων, πολλοί βουλευτές είναι πρόθυμοι να επιβάλουν επιπλέον κυρώσεις στο Ιράν προκειμένου να εντείνουν την οικονομική πίεση. Ο Γερουσιαστής Mitch McConnell είναι επιφυλακτικός σχετικά με το να φέρει τέτοια νομοθεσία προς ψήφιση, εκτός κι αν ξέρει ότι μπορεί να προσελκύσει αρκετές ψήφους των Δημοκρατικών για να διατηρήσει ένα προεδρικό βέτο. Αυτό θα είναι δύσκολο όσο μια διπλωματική λύση φαίνεται στον ορίζοντα.

Ένα στοιχεία μιας λύσης φαίνεται να μπαίνει στη θέση της με την αλλαγή του έτους, όταν το Associated Press ανέφερε ότι στις διαπραγματεύσεις του Δεκεμβρίου υπήρξε προσωρινή συμφωνία για την μεταφορά αποθεμάτων χαμηλού εμπλουτισμένου ουρανίου (LEU) έξω από τη χώρα. Αν και το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε την ιστορία, παραμένει πιθανή. Το Ιράν είχε προηγουμένως δηλώσει πως ήταν πρόθυμο να εξάγει LEU στο πλαίσιο της συμφωνίας.

Το Associated Press ανέφερε ότι για πρώτη φορά οι διαπραγματευτές συνέταξαν έναν κατάλογο όπου περιγράφονταν τομείς μιας πιθανής συμφωνίας και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στα εναπομείναντα ζητήματα. Ένα από τα βασικά εναπομείναντα ζητήματα περιλαμβάνει την έκταση στην οποία οι κυρώσεις θα χαλαρώσουν και πότε. Ο πρόεδρος Obama έχει προτείνει την αναστολή εφαρμογής των κυρώσεων, αλλά δεν έχει την εξουσία να άρει διάφορα βασικά μέτρα χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου. Οι Ιρανοί σκληροπυρηνικοί επιμένουν ότι οι κυρώσεις πρέπει να αφαιρεθούν εντελώς, ακόμη κι αν δεν υπάρχει επί του παρόντος καμία πιθανότητα το αμερικανικό Κογκρέσο να συμφωνήσει τα το πράξει. Εξ ου και η προειδοποίηση του rouhani για ένα δημοψήφισμα.

Άλλο ένα βασικό ζήτημα είναι το επιτρεπτό μέγεθος του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν. Τα δυτικά κράτη που διαπραγματεύονται με το Ιράν επιδιώκουν ένα όριο στις 4.000 συσκευές συσκευές φυγοκέντρησης πρώτης γενιάς, ενώ το Ιράν θέλει να διατηρήσει περίπου τις 10.000 που λειτουργούν τώρα. Στην ομιλία του ο Rouhani εμφάνισε ευελιξία, επισημαίνοντας ότι δεν έχει σημασία πόσο μεγάλο θα είναι το πρόγραμμα. “Τα ιδανικά μας είναι δεσμευμένα στις καρδιές μας, στο μυαλό και στην αποφασιστικότητά μας”.

Υποθέτω ότι ο Rouhani εννοούσε πως το Ιράν θα πρέπει να φανεί αρκετά έξυπνο για να μην χάσει την προοπτική να συνάψει συμφωνία με τον καλύτερο διαπραγματευτικό εταίρο που θα συναντήσει η χώρα στο προσεχές μέλλον. Η τόλμη του προέδρου Obama για να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Κούβα, είναι γνωστή στην Τεχεράνη. Παρόμοια προσέγγιση με το Ιράν δεν είναι στα χαρτιά, αλλά η επίτευξη μιας συμφωνίας για το πυρηνικό ζήτημα μπορεί να γίνει εάν ο Rouhani μπορεί να ξεπεράσει την εσωτερική αντίσταση.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.iiss.org/en/politics%20and%20strategy/blogsections/2015-932e...

(capital.gr)