Η λιανική των καυσίμων εν μέσω γεωπολιτικών συγκρούσεων

Όποιος ελέγχει τις πηγές και τους δρόμους της ενέργειας, ελέγχει τον πλανήτη, λένε πολλοί αναλυτές γεωπολιτικών αντιθέσεων. Σε μεγάλο βαθμό αυτό ακουμπάει στην αλήθεια με όλες τις συνέπειές της.

Τα τελευταία χρόνια γινόμαστε μάρτυρες μια συνεχώς αυξανόμενης έντασης ανταγωνισμών μεγάλων δυνάμεων ώστε να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα η μια σε βάρος της άλλης για να ανακατανεμηθούν οι παγκόσμιοι πόροι πλούτου. Αυτή η ένταση εμφανίζεται όλο και πιο συχνά με τη μορφή τοπικών και περιφερειακών πολέμων και πολεμικών ενεργειών όπως τους ζούμε σήμερα. Μόνο που όταν συμβαίνει αυτό ανατρέπονται όχι μόνο οι όροι επιβίωσης των κρατών που μετέχουν, αλλά ευρύτερα επηρεάζεται η παγκόσμια οικονομία σε όλες τις διαστάσεις από την ενέργεια μέχρι την πρωτογενή παραγωγή, το διεθνές εμπόριο και την μείωση των επιπέδων ζωής των λαών.

Σε αυτή την κατάσταση οικονομικών συνεπειών βρέθηκε η χώρα μας χωρίς ούτε να επιδιώξει ούτε να μετέχει άμεσα σε κάποια πολεμική σύγκρουση.

Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο για την πλειοψηφία των χωρών. Η οικονομία πέφτει, οι λαοί υποφέρουν, οι επιχειρήσεις ακροβατούν και πόροι για την κοινωνία μεταφέρονται σε αχρείαστες, ως πριν, αμυντικές δαπάνες.

Ίσως όταν, πριν 10 και πλέον χρόνια, λαμβάνονταν αποφάσεις σταδιακής απεξάρτησης της Δύσης από τη ρωσική ενέργεια δεν έγιναν αντιληπτές οι συνέπειες. Πολύ δε περισσότερο με τη βίαιη διακοπή συναλλαγών με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντί οι κυρώσεις να φέρουν βαθιά κρίση στην Ρωσία η τελευταία έκανε στροφή παροχής πολύ φθηνής ενέργειας στις μεγάλες ασιατικές οικονομίες και αλλού, οι οποίες απέκτησαν ένα νέο τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ιδίως έναντι των οικονομιών της Ευρώπης που υποχρεώθηκαν να αγοράζουν ακριβή ενέργεια από ΗΠΑ και χώρες της Μ.Ανατολής. Με τον πόλεμο του Ιράν τα πράγματα χειροτέρεψαν.

Πως να φανταστεί ο Έλληνας βενζινοπώλης ότι η τύχη του παίζεται κάθε μέρα στα πεδία της οικονομίας και του πολέμου; Ότι κάθε λίγο οι διεθνείς τιμές ανεβοκατεβαίνουν και τελικά μένουν ψηλά καταβαραθρώνοντας την κατανάλωση; Πώς να επιβιώσουν τα πρατήρια κάτω από τέτοιες συνθήκες όταν ήδη χιλιάδες έκλεισαν από την προηγηθείσα οικονομική κρίση, τα μνημόνια και την πανδημία;

Οι επιπτώσεις φυσικά δεν ήταν μόνο στον κλάδο καυσίμων. Ολόκληρη η οικονομία υποφέρει. Ανάπτυξη του ΑΕΠ 2-2,5% (και πάλι καλά με στάσιμη ή πτωτική την ΕΕ), δεν προσφέρεται για ελπίδα. Ο καταναλωτής παρά τις κάποιες αυξήσεις εσόδων νοιώθει ότι χάνει συνεχώς αγοραστική δύναμη και κόβει από παντού και φυσικά από τα καύσιμα.

Με τέτοιες συνθήκες το μέλλον μας είναι ζοφερό. Για τον κλάδο μας μόνη διέξοδος είναι η επικράτηση της ειρήνης στον πλανήτη με συναίσθηση της ευθύνης των ηγεσιών των μεγάλων δυνάμεων και η επαναφορά των οικονομικών λειτουργιών και συναλλαγών σε ειρηνική κατάσταση. Τίποτα άλλο δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ειρήνη.

Σε επίπεδο κλάδου συνεχίζουμε να ζούμε τα γνωστά προβλήματα.

Η διαταραχή των παγκόσμιων αγορών κατέληξε στη χώρα μας σε επιβολή πλαφόν στο κέρδος των πρατηρίων, ακριβώς την ώρα που ακρίβυναν οι τιμές και μειώνονταν οι πωλήσεις.

Η κυβέρνηση εξακολουθεί να αρνείται μια λογική συζήτηση για τη μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης και του ΦΠΑ πάνω σε αυτούς (φορολόγηση των φόρων!). Δεν γίνεται η χώρα να βρίσκεται συνεχώς στις πρώτες θέσεις ακρίβειας καυσίμων στην ΕΕ ενώ τα νοικοκυριά έχουν την μικρότερη αγοραστική δύναμη στην ΕΕ. Ακατανόητη η εμμονή, κραυγαλέα η αντίφαση.

Δεν είδαμε κανέναν έλεγχο τιμών στις πηγές, στα διυλιστήρια.

Η παραοικονομία, το λαθρεμπόριο, η κλοπή καταναλωτών, η νοθεία παρά τις σημαντικές επιτυχίες των ελεγκτικών αρχών στην πάταξή τους, εξακολουθούν να επηρεάζουν την αγορά, να στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και να υπονομεύουν τη βιωσιμότητα των νόμιμων πρατηρίων. Αυτό το καρκίνωμα πρέπει να ξεριζωθεί.

Η εξέλιξη των πραγμάτων διαψεύδει συνεχώς το εγχείρημα «πράσινης ενέργειας» που θα αντικαθιστούσε τα γνωστά υγρά καύσιμα. Πέρα από τις δυσκολίες των νέων εγχειρημάτων σε μηχανές και αυτοκίνητα, η επιστήμη προχωράει σε παραγωγή νέων κινητήρων εσωτερικής καύσης και νεών υγρών καυσίμων με ελάχιστο ή και μηδενικό αποτύπωμα ρύπων. Οι εξαγγελίες για το τέλος των μηχανών εσωτερικής καύσης με βάση το πετρέλαιο μάλλον θέλουν αναθεώρηση. Επιπλέον θα είναι νέο κτύπημα στην οικονομία αν καταφέρουμε και στα οικολογικά καύσιμα, το ακατόρθωτο που ζούμε ήδη, να παράγουμε με τις ΑΠΕ το 30-40% της ενέργειας και η κιλοβατώρα μέσω του «χρηματιστηρίου ενέργειας» να πληρώνεται διπλή τιμή στο ηλεκτρικό ρεύμα!

Κάποιοι πρέπει να παρέμβουν απέναντι στους ολιγοπωλιακούς ομίλους, όχι μόνο στον τομέα της ενέργειας, αλλά σε ολόκληρη την οικονομία. Χρειάζεται αλλαγή πορείας και πολιτικής.

Ας ελπίσουμε ότι οι ισχυροί του κόσμου θα λάβουν αποφάσεις με περισσότερη ανθρωπιά, για να προστατευτούν οι ανθρώπινες ζωές που χάνονται και η παγκόσμια οικονομία, ώστε στο άμεσο μέλλον να ζούμε με περισσότερο σεβασμό και ανθρωπιά.

___________

Μιχάλης Κιούσης, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Βενζινοπωλών Ελλάδος

To άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2026 που εξέδωσε για 15η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress.