Πάμε για άγριο χειμώνα σε αέριο και ρεύμα - Τι δείχνει η αύξηση στα προθεσμιακά συμβόλαια από την Ελλάδα μέχρι τη Γερμανία - Τα σενάρια που επεξεργάζεται η κυβέρνηση

Αύξηση στα προθεσμιακά συμβόλαια ρεύματος για το τέταρτο τρίμηνο του έτους, παντού στην Ευρώπη, φέρνει η κούρσα στη τιμή του αερίου, ενισχύοντας τους φόβους όχι μόνο ότι η ενεργειακή κρίση θα παραταθεί, αλλά και ότι μπορεί να ενταθεί μέσα στη καρδιά του χειμώνα.

Σε μια συγκυρία όπου αυτό κινείται σε υψηλά 3,5 ετών, καθώς ξεπέρασε κάποια στιγμή χθες και τα 75 ευρώ / Μεγαβατώρα, είναι προφανές ότι όσο θα πλησιάζει ο χειμώνας και θα συντηρείται η ανησυχία - ακόμη και αν είναι αβάσιμη - ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από αέριο, τόσο θα διατηρείται και το risk premium στη τιμή του.

Αναβρασμός, που μεταδίδεται πλέον και στα προθεσμιακά συμβόλαια ρεύματος για το τελευταίο τρίμηνο του 2026, δηλαδή στη κορύφωση της ζήτησης, όπως δείχνει και η χθεσινή τους άνοδος κατά 3%-4% σε μικρές και μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές.

Στη Γερμανία, τη μακράν μεγαλύτερη ενεργειακή αγορά της Ευρώπης και με το μεγαλύτερο όγκο συναλλαγών σε προθεσμιακά, το συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης για το δ’ τρίμηνο έκλεισε χθες στα 159,39 ευρώ /MWh (+3%). Αρκετά δηλαδή ψηλότερα από τη χονδρική τιμή της χώρας για σήμερα που κινείται στα 133,62 ευρώ.

Στη γειτονική μας Ιταλία ανέβηκε στα 195,56 ευρώ /MWh (επίσης με αύξηση 3%), ενώ στην Ουγγαρία, που λόγω της κεντρικής της θέσης και των διασυνδέσεων με το Νότο, αποτελεί για τους traders «benchmark» για τη ΝΑ Ευρώπη, επηρεάζοντας και την Ελλάδα, το αντίστοιχο προιόν για το δ’ 3μηνο έκλεισε στα 189,39 ευρώ /MWh (+3%).

Ανάλογης και μεγαλύτερης κλίμακας είναι οι ανατιμήσεις σε μια από τις παραδοσιακά φθηνότερες αγορές, την Ισπανία, όπου το προθεσμιακό συμβόλαιο για το τελευταίο τρίμηνο, έκλεισε χθες στα 132,52 ευρώ/ MWh, καταγράφοντας ημερήσιο άλμα 4%. Το ίδιο συμβόλαιο τον Αύγουστο βρισκόταν στα 100 ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε ένα μήνα αυξήθηκε κατά 33%, γεγονός που δείχνει ότι το τελευταίο διάστημα οι φόβοι για το χειμώνα έχουν πολλαπλασιαστεί.

Η Ελλάδα, παρ’ ότι πολύ ρηχή αγορά, δεν γλίτωσε από το ευρύτερο ανατιμητικό κύμα, με το προθεσμιακό συμβόλαιο για το τελευταίο τρίμηνο να αυξάνεται επίσης κατά 3% και να κλείνει στα 170,31 ευρώ /MWh.

Τα σήματα από τα futures

Το μήνυμα που έρχεται από παντού είναι κοινό. Η καθημερινή σχεδόν άνοδος της τιμής του συμβολαίου αναφοράς TTF αρχίζει σταδιακά να “μολύνει” και τα futures στο ρεύμα, που στο μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού, έδειχναν πιο αποστασιοποιημένα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Τώρα, που η περίοδος υψηλής ζήτησης και ο χειμώνας πλησιάζουν, οι αυξήσεις στη μια αγορά (αέριο) μετακυλίονται με μεγαλύτερη ταχύτητα στην άλλη (ρεύμα). Και η τελευταία στέλνει το σινιάλο ότι “βλέπει” χειμώνα με υψηλές τιμές, στα ίδια ή και υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, όπως δείχνει η περίπτωση της Γερμανίας.

Στη κυβέρνηση δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τις εξελίξεις. Το ΥΠΕΝ παρακολουθεί καθημερινά τις διακυμάνσεις και η πορεία του φυσικού αερίου θα κρίνει το αν θα ανοίξει ξανά ο κουμπαράς των επιδοτήσεων στο ρεύμα, που έχουν να εμφανιστούν στην ελληνική αγορά από το Μάρτιο του 2025. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, τα σενάρια αυτά θα ενεργοποιηθούν αναπόφευκτα εφόσον ο αναβρασμός συνεχιστεί.

Το καλό σενάριο

Στη πραγματικότητα, οι αναλύσεις συμφωνούν ότι το αέριο θα παραμείνει σχετικά υψηλά μέχρι και το Δεκέμβριο δεδομένου ότι παραμένει η εκκρεμότητα με τη πληρότητα των αποθηκών, που κινείται στο 65%. Είναι τα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που τηρούνται στοιχεία (2011), σύμφωνα με τη Gas Infrastructure Europe (https://agsi.gie.eu/). 

Αν και αρκετοί υποστηρίζουν, ότι ο στόχος για 90% την 1η Νοεμβρίου είναι ξεπερασμένος, καθώς η ΕΕ δεν χρειάζεται τόσες πολλές ποσότητες και αυτός ο αγώνας δρόμου να γεμίσουν οι αποθήκες απλώς ανατροφοδοτεί τη κερδοσκοπία, ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός δεν φαίνεται να αλλάζει.

Στο καλό σενάριο, όπου ο πόλεμος στο Περσικό συνεχίζεται, αλλά με ενδείξεις αποκλιμάκωσης, και ταυτόχρονα αυξάνονται τα ευρωπαικά αποθέματα, τότε το φυσικό αέριο από το Δεκέμβρη και μετά, πέφτει και σταθεροποιείται γύρω στα 35- 40 € / MWh.

Το κακό σενάριο

Στο κακό σενάριο, το αέριο σταθεροποιείται αρκετά άνω των 70€ μέσα στο χειμώνα και αυτό με τη σειρά του παγιώνει πανευρωπαικά τιμές χονδρικής στο ρεύμα, μεταξύ 140 -150 €/ MWh. Συμπαρασύρει το ανατιμητικό αυτό κύμα τόσο τη Κεντρική και τη Δυτική Ευρώπη, όσο και τη Σκανδιναβια, αλλά και τη φθηνή Ιβηρική.

Και έτσι, ακόμη και σε μήνες με παραδοσιακά χαμηλή κατανάλωση, όπως οι φθινοπωρινοί, θα διαμορφωθούν υψηλές τιμές. Και αυτό με τη σειρά του ενέχει το κίνδυνο κάθε φορά που θα εμφανίζεται ένα συγκυριακό γεγονός (απότομη κακοκαιρία, βλάβη σε ενεργειακή υποδομή, κ.ό.κ), η νευρικότητα θα εκτινάσσει περαιτέρω τις τιμές στην ηλεκτρική ενέργεια.

Η πιο ευεπίφορη γεωγραφικά ζώνη να ζήσει ακραίες τιμές και ενδοημερήσια spikes είναι η ΝΑ Ευρώπη. Σούπερ ευαίσθητες θεωρούνται η Ουγγαρία και η Ρουμανία γιατί δεν έχουν μεγάλη ευελιξία σε μονάδες φυσικού αερίου και εξαρτώνται από τις διασυνδέσεις. Οταν αυτές γεμίζουν, οι τιμές χονδρικής απογειώνονται.

Το ίδιο ισχύει και με την Ισπανία λόγω των περιορισμένων διασυνδέσεων με τη Γαλλία και τη μεγάλη εξάρτηση από τη παραγωγή των ΑΠΕ, η οποία τους χειμερινούς μήνες αναπόφευκτα μειώνεται.

Στην ίδια κατηγορία ανήκουν η Φινλανδία και οι Βαλτικές χώρες, καθώς εξαρτώνται πολύ από τις διασυνδέσεις, οπότε σε περιπτώσεις που σημειώνονται απρόοπτα, επίσης οι τιμές ξεφεύγουν.

Ο παράγοντας Ελ Νίνιο

Κρίσιμο φυσικά ρόλο θα παίξουν οι καιρικές συνθήκες και το φαινόμενο Ελ Νίνιο, που σύμφωνα με τους μετεωρολόγους θα στείλει θερμές αέριες μάζες στη ΝΔ Ευρώπη (Οκτώβριο) και στη Κεντρική και Δυτική Ευρώπη (Νοέμβριο), μειώνοντας τις ανάγκες για θέρμανση.

Κάποιοι ωστόσο εκτιμούν πως οι τιμές του φυσικού αερίου πιθανώς να αυξηθούν ακόμη και με ένα “ζεστό” χειμώνα (https://montelnews.com/news/e5a7c562-9d70-4e9b-87f4-75edff0f70da/despite-mild-el-nino-winter-eu-gas-could-jump-19-analysts). 

Ακόμη δηλαδή και αν το Ελ Νίνιο κρατήσει τις θερμοκρασίες ψηλά, αναλυτές που μίλησαν στο Montel, δεν αποκλείουν μια άνοδο στο αέριο κατά 19%, που θα οδηγήσει τη τρέχουσα τιμή κοντά στα 90 ευρώ/ MWh - η Goldman Sachs έχει κάνει πρόβλεψη και για 100 ευρώ - λόγω των ανησυχιών για αδυναμία πλήρωσης των ευρωπαικών αποθηκών, και φυσικά της πανταχού παρούσας κερδοσκοπίας.