Μάχη με τον χρόνο και την… Ασία: Η αγορά φυσικού αερίου της Ευρώπης οδεύει προς τον χειμώνα στη χειρότερη θέση της 15ετίας

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 50% τον τελευταίο μήνα, εκθέτοντας την ήπειρο σε ένα νέο ενεργειακό σοκ, καθώς οι ακραίες καλοκαιρινές θερμοκρασίες, τα μειωμένα αποθέματα και η διαταραχή στις παγκόσμιες εμπορικές διαδρομές δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα περιορίζοντας την προσφορά ενόψει του χειμώνα.

Η απότομη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου έχει ξεπεράσει την αύξηση στις τιμές του πετρελαίου. Το Brent, ο διεθνής δείκτης αναφοράς για το πετρέλαιο, έχει αυξηθεί περίπου κατά 20% την ίδια περίοδο.

Η απόκλιση αυτή υπογραμμίζει την ιδιαίτερη ευπάθεια της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου. Ενώ οι προμήθειες πετρελαίου μπορούν συχνά να εξασφαλιστούν μέσω ενός ευρέος παγκόσμιου δικτύου, το φυσικό αέριο — και ειδικά το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG)- έχει  γίνει το «μήλον της έριδος» μεταξύ αγοραστών στην Ευρώπη και την Ασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι προμήθειες διαταράσσονται και τα αποθέματα παραμένουν κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Οι πιέσεις από τους καύσωνες

Ένα παρατεταμένο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη έχει εντείνει την πίεση. Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για τη λειτουργία κλιματιστικών, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες των υδάτων και άλλοι περιορισμοί που συνδέονται με τις καιρικές συνθήκες έχουν οδηγήσει τμήματα του γαλλικού πυρηνικού στόλου να μειώσουν την παραγωγή τους. Ως αποτέλεσμα, οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο το φυσικό αέριο καλούνται να καλύψουν μέρος του κενού.

Την ίδια στιγμή, η τελευταία διαταραχή στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει εντείνει την ανησυχία των αγορών. Η ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδός, από την οποία κανονικά διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών, έχει δει την κίνηση πλοίων να μειώνεται σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα εν μέσω της κλιμάκωσης της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν.

Τo timing

Ο Christoph Halser, αναλυτής φυσικού αερίου στην ενεργειακή εταιρεία συμβούλων Rystad, δήλωσε ότι η χρονική συγκυρία της διαταραχής είναι ιδιαίτερα σημαντική.

«Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο είχαμε μόλις βγει από τον χειμώνα και η ζήτηση ήταν αρκετά χαμηλή», είπε στους Financial Times. «Τώρα ο χρόνος αρχίζει να μας πιέζει λίγο, καθώς πλησιάζει ο φετινός χειμώνας, και γι’ αυτό η τιμή αντιδρά».

Η Ευρώπη ανταγωνίζεται πλέον άμεσα την Ασία για περιορισμένα φορτία LNG. Οι υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες σε ολόκληρη την περιοχή έχουν επίσης αυξήσει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από φυσικό αέριο, ωθώντας τους Ασιάτες αγοραστές να πληρώνουν περισσότερα για τα διαθέσιμα φορτία.

Εκτροπή προς Ασία

Τις τελευταίες ημέρες, αρκετά φορτία LNG που προορίζονταν αρχικά για την Ευρώπη εκτράπηκαν προς την Ασία, όπου οι αγοραστές ήταν διατεθειμένοι να προσφέρουν υψηλότερες τιμές. Η τάση είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Γαλλία, η οποία αναμένεται να παραλάβει μόλις 13 φορτία LNG τον Ιούλιο, σύμφωνα με την Argus Media. Αυτό θα ήταν ο χαμηλότερος μηνιαίος αριθμός σε περισσότερα από πέντε χρόνια.

Οκτώ φορτία που είχαν προγραμματιστεί να φθάσουν στη Γαλλία τον Αύγουστο έχουν επίσης εκτραπεί τις τελευταίες ημέρες, με αποτέλεσμα η χώρα να αναμένει πλέον 26 αποστολές για τον μήνα. Ένα τυπικό φορτίο LNG μεταφέρει αρκετό φυσικό αέριο για να καλύψει τις ανάγκες περίπου 40.000 νοικοκυριών για έναν ολόκληρο χρόνο.

Προς το παρόν, οι ευρωπαϊκές τιμές δεν έχουν αυξηθεί αρκετά ώστε να προσελκύσουν σταθερά φορτία LNG μακριά από την Ασία, δήλωσε ο Halser. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει εάν η διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί ή εάν οι Ευρωπαίοι αγοραστές βρεθούν αντιμέτωποι με ολοένα μεγαλύτερη ανάγκη να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους.

Γεμίζοντας τις αποθήκες

Οι συνέπειες είναι ήδη εμφανείς στην προσπάθεια αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι καλοκαιρινοί μήνες αποτελούν παραδοσιακά περίοδο εντατικής πλήρωσης των αποθηκών, καθώς οι χώρες αναπληρώνουν τα υπόγεια αποθέματά τους ενόψει του χειμώνα. Φέτος, ωστόσο, η διαδικασία αποδεικνύεται σημαντικά δυσκολότερη και ακριβότερη.

Η Γερμανία έχει θέσει ως στόχο να αυξήσει την πληρότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσής της στο 70% μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου. Ωστόσο, τα αποθέματά της ανέρχονται σήμερα μόλις περίπου στο 45%, σύμφωνα με στοιχεία της Argus.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι γεμάτες περίπου κατά 54%, σύμφωνα με στοιχεία της Equinor και της Gas Infrastructure Europe. Πρόκειται για το δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την περίοδο του έτους τα τελευταία 15 χρόνια και παραμένει σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο της πενταετίας.

Ξεκινώντας από χαμηλά

Η αφετηρία ήταν ήδη αδύναμη. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η ευρωπαϊκή ρυθμιστική αρχή ενέργειας ACER δήλωσε ότι τα αποθέματα ανέρχονταν μόλις στο 28% στην αρχή της περιόδου θερινής αναπλήρωσης. Το επίπεδο αυτό ήταν χαμηλότερο από εκείνα που είχαν καταγραφεί στην αρχή των τριών προηγούμενων θερινών περιόδων αναπλήρωσης, μετά από έναν ψυχρότερο χειμώνα που άφησε τα αποθέματα σημαντικά μειωμένα.

Η Equinor, ο νορβηγικός ενεργειακός όμιλος και μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου της Ευρώπης, έχει προειδοποιήσει ότι η ήπειρος ενδέχεται να μην καταφέρει να επιτύχει τους στόχους αποθήκευσης πριν από τον χειμώνα.

«Είναι μια ευάλωτη κατάσταση», δήλωσε ο οικονομικός διευθυντής της εταιρείας, Torgrim Reitan, στην τηλεόραση του Bloomberg. 

Ο διευθύνων σύμβουλος της Equinor, Anders Opedal, προχώρησε ακόμη περισσότερο, δηλώνοντας στο Reuters,  ότι η Ευρώπη είναι απίθανο να γεμίσει τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου ακόμη και στο 80% πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου θέρμανσης. Ένα τέτοιο έλλειμμα θα μπορούσε να αφήσει την ήπειρο με ένα από τα μικρότερα αποθέματα ασφαλείας των τελευταίων ετών, αυξάνοντας τον κίνδυνο απότομων διακυμάνσεων των τιμών εάν επικρατήσει ψυχρότερος του αναμενομένου καιρός.

Οι προειδοποιήσεις του ΔΟΕ

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει επίσης προειδοποιήσει ότι «περαιτέρω καθυστερήσεις στην επανέναρξη των εξαγωγών από τον Κόλπο κινδυνεύουν να διατηρήσουν τις αγορές φυσικού αερίου πιο περιορισμένες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα».

Η βασική εκτίμηση της Rystad είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου πριν από το τελευταίο τρίμηνο του έτους, επιτρέποντας στο Κατάρ — έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG στον κόσμο — να επαναφέρει την παραγωγή του σε πλήρη επίπεδα. Ωστόσο, εάν η θαλάσσια οδός παραμείνει κλειστή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η Ευρώπη θα μπορούσε να δυσκολευτεί να επιτύχει τους στόχους αποθήκευσής της, δήλωσε ο Halser.

Η κατάσταση είναι σοβαρή, όμως η Ευρώπη δεν είναι τόσο εκτεθειμένη όσο ήταν πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η ήπειρος έχει μειώσει την ετήσια κατανάλωση φυσικού αερίου κατά περίπου 20% και έχει κατασκευάσει επιπλέον τερματικούς σταθμούς που μπορούν να παραλαμβάνουν και να επαναεριοποιούν LNG. Οι αλλαγές αυτές έχουν συμβάλει στη διαφοροποίηση των προμηθειών και στη μείωση της εξάρτησης από μία και μόνη πηγή. Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση καταδεικνύει ότι η διαφοροποίηση δεν εξαλείφει την ευπάθεια. Η Ευρώπη εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από το LNG, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 30% των εισαγωγών φυσικού αερίου της. Η Νορβηγία καλύπτει περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών φυσικού αερίου της ηπείρου, προσφέροντας στην Equinor μια ιδιαίτερα σαφή εικόνα των προοπτικών εφοδιασμού της περιοχής. Την ίδια στιγμή, η Ασία εξελίσσεται σε ολοένα ισχυρότερο ανταγωνιστή για το LNG. Οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιαπωνία έχουν φθάσει στο υψηλότερο επίπεδό τους εδώ και τρεισήμισι χρόνια, το Πακιστάν πληρώνει τιμές-ρεκόρ για φορτία LNG στην αγορά spot, ενώ η Ινδία έχει επιταχύνει τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων, καθώς οι αγοραστές ανταγωνίζονται για τις προμήθειες που επηρεάζονται από τη διαταραχή στον Κόλπο. H Kpler εκτιμά ότι οι εισαγωγές LNG στην Ασία θα αυξηθούν τον Ιούλιο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι μηνών, εν μέρει λόγω της έντονης ανάκαμψης της κινεζικής ζήτησης. Αντίθετα, οι εισαγωγές LNG στην Ευρώπη προβλέπεται να μειωθούν στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Σεπτέμβριο του 2024.