Ο ΔΕΣΦΑ και η διπλωματία των αγωγών φυσικού αερίου στην Νοτιοανατολική Ευρώπη

Από τον κ. Σάββα Πούλο που υπογράφει ως Σύμβουλος Στρατηγικής και Ανάπτυξης Αγοράς Φυσικού Αερίου, λάβαμε ανοιχτή επιστολή προς τον πρωθυπουργό την οποία και αναδημοσιεύουμε:

«Αξιότιμε Κύριε Πρωθυπουργέ, τα τελευταία τέσσερα χρόνια πραγματοποιώ στο  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θεσμικό και επίσημο τρόπο μια πολύ δύσκολη διαπραγμάτευση για την αποκρατικοποίηση του ΔΕΣΦΑ, βάσει του δικαιώματος που μου παρέχει το άρθρο 44 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων των Ευρωπαίων Πολιτών της Συνθήκης της Λισαβόνας.

 Ο πρώτος λόγος που αποφάσισα να ξεκινήσω αυτή την πραγματικά δύσκολη διαδικασία ήταν η απλή διαπίστωση, ότι η απώλεια του ΔΕΣΦΑ ισοδυναμεί με την απώλεια του κυριοτέρου γεωπολιτικού όπλου που η οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση θα είχε στην διάθεση της και αυτό το γεγονός θα είχε επίπτωση και στην Ευρωπαϊκή ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά ιδίως  στην Ελλάδα και στον Ελληνικό λαό. Διότι δεν είναι δυνατόν την περίοδο που η διπλωματία έχει μετατραπεί σε «διπλωματία των αγωγών φυσικού αερίου», η Ελλάδα να χάσει το 66% του μοναδικού αγωγού φυσικού αερίου και του terminal ΥΦΑ που έχει υπό τον έλεγχο της, με το υπάρχων μοντέλο αποκρατικοποίησης. Αυτό σημαίνει δυσκολία στο να εξασκεί η χώρα εξωτερική πολιτική. Ο δεύτερος λόγος ήταν γιατί ήθελα να ανατρέψω μια απόφαση της τότε επονομαζόμενης Τρόικα.

 Λόγω επαγγελματικής εμπειρίας, από την αρχή της όλης διαδικασίας ήξερα με ποια στρατηγική έπρεπε να παρέμβω στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτως ώστε  αυτή η διαπραγμάτευση να είναι  πολιτική και να μην θεωρηθεί ότι διαπραγματεύομαι μόνο ένα ενεργειακό θέμα. Η διαπραγμάτευση κατάφερα να είναι πολιτική, διότι στην όλη διαδικασία έχουν τοποθετηθεί επίσημα ο  πρώην Πρόεδρος της Κομισιόν  κ. Jose Manuel Barroso, ο πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Herman Van Rompuy, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ. Martin Schulz ο οποίος παρέπεμψε την υπόθεση στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και φυσικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή…

Μέσω αυτής της διαπραγμάτευσης κατέχω επίσημα έγγραφα και αποφάσεις της Κομισιόν που αφορούν την αποκρατικοποίηση του ΔΕΣΦΑ, τα οποία εκτιμώ ότι απαιτείται να γνωστοποιηθούν.

·         Τoν Αύγουστο του 2013, δύο μήνες μετά την επικράτηση της SOCAR ως πλειοδότη για την απόκτηση του 66% του ΔΕΣΦΑ, η SOCAR προχώρησε σε μια πολύ σοβαρή συμφωνία με την Ρώσικη ROSNEFT η οποία μεταξύ άλλων προέβλεπε και την από κοινού διαχείριση εγκαταστάσεων και υποδομών αγωγών και terminals υδρογονανθράκων. Να υπενθυμίσω ότι εκείνη την περίοδο είχαν ξεκινήσει οι κυρώσεις που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επιβάλλει προς Ρώσικες εταιρίες. Αυτό ήταν το μοιραίο λάθος των Αζέρων που καθόρισε και την πορεία αυτής της αποκρατικοποίησης.

·         Το πλήρες κείμενο της πράξης έρευνας της Κομισιόν είναι ένας πραγματικός κόλαφος για την SOCAR σε περίπτωση που δεν προχωρήσει η έρευνα και αναφέρει ότι η έρευνα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί μέχρι την τον Μάρτιο του 2015.

·         H Κομισιόν έχει εκδώσει έγγραφα τον Ιούνιο του 2015 και τον Απρίλιο του 2016, στα οποία αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν κατέστη ακόμη δυνατό να ολοκληρώσει τη διεξοδική της έρευνα σχετικά με το εάν η εξαγορά του ΔΕΣΦΑ από τη SOCAR συνάδει με τον κανονισμό της ΕΕ για τις συγκεντρώσεις, για λόγους πέραν του άμεσου ελέγχου της. Η έρευνα σχετικά με την υπόθεση αυτή έχει ανασταλεί βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού της ΕΕ για τις συγκεντρώσεις, με την αιτιολογία ότι ο ενδιαφερόμενος δεν παρείχε τις απαιτούμενες πληροφορίες. Επιπροσθέτως αναφέρει ότι είτε προχωρήσει το deal του ΔΕΣΦΑ με την SOCAR είτε όχι, αυτό δεν μπορεί να συσχετισθεί με την κατασκευή του αγωγού ΤΑΡ.

·         Δεν υπάρχει κανένα επίσημο έγγραφο στο site της Επιτροπής Ανταγωνισμού της Κομισιόν, που να αναφέρει ότι εάν το ποσοστό που θα αποκτούσε ηSOCAR στον ΔΕΣΦΑ θα ήταν κάτω από 49%, τότε η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα έδινε το πράσινο φώς για να ολοκληρωθεί η μεταβίβαση. Το μόνο σχετικό έγγραφο που υπάρχει στο site της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι ένα έγγραφο του ΤΑΙΠΕΔ, όπου το Ελληνικό Ταμείο προτείνει ως εναλλακτικό σενάριο την απόκτηση του 49% του ΔΕΣΦΑ από την SOCAR. Αντιθέτως η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει εκδώσει έγγραφο την 28^η Οκτωβρίου 2016, που αναφέρει ότι μεταξύ άλλων ερευνών που πραγματοποιούνται για συγχωνεύσεις ευρωπαϊκών εταιριών, η διαδικασία για την ολοκλήρωση της μεταβίβασης του ΔΕΣΦΑ από την SOCAR βρίσκεται στην δεύτερη φάση της έρευνας. Όμως όπως προανέφερα η δεύτερη φάση έχει σταματήσει με υπαιτιότητα του ενδιαφερομένου. Είναι ευνόητο ότι οποιοδήποτε και εάν ήταν το ποσοστό της SOCAR κάτω του 50%, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν έχει καμία νομιμοποίηση να δώσει το πράσινο φώς για την μεταβίβαση του ΔΕΣΦΑ εάν δεν ολοκληρωθεί η εις βάθος έρευνα, η οποία έχει σταματήσει διότι ο ενδιαφερόμενος δεν παρείχε τις απαιτούμενες πληροφορίες.  

 Κύριε Πρωθυπουργέ,

Σίγουρα για το ναυάγιο της αποκρατικοποίησης του ΔΕΣΦΑ δεν ευθύνεται η Ελληνική πλευρά και η Κομισιόν έχει αποφανθεί ότι ο αγωγός ΤΑΡ δεν συνδέεται με την ολοκλήρωση του deal ΔΕΣΦΑ / SOCAR . Αυτό το αποδεικνύουν και τα έγγραφα της Κομισιόν και οι τρέχουσες εξελίξεις που σχετίζονται με την διπλωματία των αγωγών φυσικού αερίου στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Δεν έχω κάποιο προηγούμενο με την SOCAR ή τον οποιονδήποτε άλλο εμπλεκόμενο με αυτή την αποκρατικοποίηση, καθότι αυτή την διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ξεκίνησα με το που η τότε επονομαζόμενη Τρόικα επέβαλλε την αποκρατικοποίηση του ΔΕΣΦΑ με το συγκεκριμένο μοντέλο. Το ίδιο θα έκανα εάν στην θέση της SOCARβρισκόταν ο οποιοσδήποτε άλλος. Η πρόκληση για εμένα ήταν να αναιρέσω μια απόφαση της Τρόικα, η οποία πίεσε αφόρητα και χωρίς λόγο την προηγούμενη κυβέρνηση προκειμένου να τρέξει την συγκεκριμένη αποκρατικοποίηση και να προστατεύσω το σημαντικότερο γεωπολιτικό όπλο της χώρας. Και αυτό το κατάφερα μέσω διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Θα ήθελα να επαναλάβω ότι το θέμα αποκρατικοποίησης του ΔΕΣΦΑ με το υπάρχον μοντέλο και κάτω από τις παρούσες συνθήκες διπλωματίας που ισχύουν στην Νοτιοανατολική Ευρώπη και όχι μόνο, δεν είναι οικονομικό αλλά βαθιά πολιτικό. Και ειλικρινά  διερωτώμαι πώς θα αντιμετωπίσει η οποιαδήποτε Ελληνική Κυβέρνηση μια πολύ σοβαρή κρίση πχ στο Αιγαίο, εάν έχει απωλέσει το μοναδικό γεωπολιτικό της όπλο που είναι ο ΔΕΣΦΑ; Με την ΔΕΗ, με την ΔΕΠΑ ή με την αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού;  Πως θα διαπραγματευθεί με τις δυνάμεις που χαράσσουν την παγκόσμια πολιτική με βάση τους αγωγούς φυσικού αερίου;»