Πυκνώνουν τα σύννεφα στις αγορές ενέργειας εν μέσω «πρωτόγνωρης» ενεργειακής κρίσης  – Οι βασικές εκτιμήσεις του ΙΕΝΕ για την «επόμενη μέρα»

Την επιδείνωση του «ενεργειακού σκηνικού» τους επόμενους μήνες με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να φλερτάρουν με νέα ιστορικά ρεκόρ στον απόηχο των γεωπολιτικών και πολεμικών αναταράξεων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή υπογραμμίζει η τρέχουσα «ανάγνωση» των πραγμάτων με το οποιοδήποτε σημείο ισορροπίας τυχόν προκύψει ή επιτευχθεί, να καθίσταται ρευστό και σε κάθε περίπτωση μακριά από τα μέχρι τώρα γνωστά επίπεδα βιωσιμότητας.

Τα παραπάνω συμπυκνώνουν την βασική εκτίμηση του Ινστιτούτου Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως αποτυπώνεται σε νέα έκθεση που δημοσίευσε εχθές με τίτλο «ενεργειακές τάσεις στην Ελλάδα – Α Οκτάμηνο του 2026».

Κρίση όμοια με την πετρελαϊκή του 1973

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του ΙΕΝΕ Κωστής Σταμπολής, μιλώντας σε δημοσιογράφους στα πλαίσια γεύματος εργασίας που πραγματοποιήθηκε εχθές, αναφέρθηκε εκτενώς στα συμπεράσματα της μελέτης, υπογραμμίζοντας περαιτέρω ότι «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι είμαστε σε μια δύσκολη περίοδο που δεν έχουμε ξαναπεράσει με τις όποιες ομοιότητες να εντοπίζονται μονάχα στην πετρελαϊκή κρίση του 1973, δηλαδή από τον Οκτώβριο του 1973 μέχρι τον Μάρτιο του 1974».

Πρόσθεσε ακόμη ότι «η σημερινή κρίση είναι μια πολλαπλή κρίση, εξελίσσεται σε διαφορετικά επίπεδα ταυτόχρονα με το καινούργιο στοιχείο έναντι προηγούμενων καταστάσεων να αποτελεί η ταυτόχρονη κρίση στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο». Η εν λόγω συνθήκη δεν υπήρχε το 1973 όταν το φυσικό αέριο πρακτικά προέκυψε ως «απάντηση» στην εξάρτηση του πετρελαίου με τα ενεργειακά συστήματα να επιχειρούν σταδιακά την μετάβαση με σκοπό να περιορίσουν το βαθμό έκθεσης προς αποφυγήν ανάλογων καταστάσεων στο μέλλον.

Ο πόλεμος «σημαδεύει» τις εξελίξεις

Έπειτα η κρίση δεν είναι προϊόν πολιτικής βούλησης, όπως επισήμανε, παρά απόρροια της εμπόλεμης κατάστασης σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, πράγμα που καθιστά ακόμα πιο σοβαρή την όλη κατάσταση. Η τιμή του φυσικού αερίου κυμαίνεται πλέον σε ιστορικά υψηλά από τον Ιανουάριο του 2023 ενώ η τιμή του πετρελαίου έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι με ανοικτό το ενδεχόμενο να κορυφωθούν περαιτέρω.

Ενδεικτικά, ο κ. Σταμπολής τόνισε ότι αν δεν υπήρχαν κι άλλες χώρες παραγωγοί πετρελαίου, η αναστολή κατ’ ουσίαν των εξαγωγών πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας θα είχε οδηγήσει στα 150 με 180 δολάρια το βαρέλι. Σε κάθε περίπτωση τόσο ο ίδιος όσο και ο Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΕΝΕ και Αναπληρωτής Καθηγητής στο ΑΠΘ, Παντελής Μπίσκας υπήρξαν «κατηγορηματικοί» ως προς την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης με την Ελλάδα να δέχεται ως μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα πλήγματα που της αναλογούν.

Το πλεονέκτημα της Ελλάδας στη διύλιση

Το θετικό της υπόθεσης, τουλάχιστον στο κομμάτι της διύλισης, όπως υπογράμμισε ο κ. Σταμπολής, έγκειται στην εγρήγορση των ελληνικών διυλιστηρίων με τους δύο Ομίλους (Helleniq Energy και Motor Oil) τάχιστα να προχωρούν σε διαφοροποίηση των προμηθειών τους, κατορθώνοντας έγκαιρα να υποκαταστήσουν με μακροχρόνιες συμβάσεις και σε καλές τιμές το 20% των ποσοτήτων που προμηθεύονταν από τον Περσικό Κόλπο.

Αυτή την στιγμή, οι εξαγωγές των ελληνικών διυλιστηρίων απλώνονται σε τεράστια γεωγραφία από χώρες της Βόρειας Αφρικής μέχρι το σύνολο της ΝΑ Ευρώπης με το βασικό συγκριτικό τους πλεονέκτημα, όπως τόνισε, να είναι η «μεγαλύτερη διυλιστική ισχύ της Ελλάδας σε σχέση με τον πληθυσμό της» πράγμα που επιτρέπει στην ελληνική αγορά να διατηρεί ισχυρό εξαγωγικό προφίλ.

«Στην Ελλάδα δεν έχουμε πρόβλημα αποθεμάτων αλλά πρόβλημα τιμών με την κυβέρνηση ωστόσο να καλείται να αποφασίσει πως θα το διαχειριστεί». «Οι τιμές των καυσίμων συνεχίζουν να συγκαταλέγονται στις υψηλότερες της Ευρώπης» επισημαίνει η έκθεση του ΙΕΝΕ για το πρώτο οκτάμηνο του 2026.

Οι βασικές τάσεις το πρώτο 8μηνο του 2026

Σε αυτό το πλαίσιο, οι βασικές τάσεις για το πρώτο οκτάμηνο του 2026 διαμορφώθηκαν κατά τον αναμενόμενο τρόπο με τον κ. Σταμπολή να ξεχωρίζει, βάσει της μελέτης του ΙΕΝΕ, την άνοδο των τιμών σε ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα σε Ελλάδα και Ευρώπη σε ετήσια βάση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τιμές ηλεκτρισμού στην Ελλάδα κινήθηκαν πτωτικά σε πρώτο χρόνο κατά την εξεταζόμενη περίοδο για να πάρουν εκ νέου την ανιούσα τους τελευταίους δύο μήνες, αναμένοντας να διατηρούν σε υψηλότερα με πριν επίπεδα τους αμέσως επόμενους μήνες, όπως υπογράμμισε μεταξύ άλλων, ο Παντελής Μπίσκας.

Επιπρόσθετα, το πρώτο οκτάμηνο του 2026 παρατηρείται μειωμένη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε ετήσια βάση με την Ελλάδα ωστόσο να αναδεικνύεται σε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας ως αποτέλεσμα του ισχυρού «πράσινου» δυναμικού στο ενεργειακό της μίγμα.

Τέλος, στο κομμάτι του φυσικού αερίου, αυξήθηκαν οι εξαγωγές από την Ελλάδα προς τις γειτονικές χώρες χωρίς ωστόσο τα πραγματικά νούμερα (οι συνολικές εξαγωγές ανήλθαν σε 1 bcm σύμφωνα με το ΙΕΝΕ) να δικαιολογούν και να υποδηλώνουν την ανάδειξη της χώρας σε κόμβο αερίου και πολύ περισσότερο να επιβεβαιώνουν τις διακηρύξεις περί του Κάθετου Διαδρόμου με το εν λόγω εγχείρημα να βρίσκεται σε εξέλιξη, αναμένοντας μέσα στο 2027 πιο απτά αποτελέσματα.

Τι περιμένουμε το 2027

Από εκεί και πέρα, οι βασικές επισημάνσεις του ΙΕΝΕ τόσο για το υπόλοιπο του 2026 όσο και για το 2027 αφορούν, μεταξύ άλλων, στα εξής:

• Η τάση σταθεροποίησης της χονδρικής κοντά στα €100/MWh εδραιώνεται, αλλά το πρόβλημα της ωριαίας μεταβλητότητας εντείνεται. Τις μεσημεριανές ώρες οι τιμές μηδενίζονται συστηματικά λόγω της τεράστιας ηλιακής παραγωγής, ενώ τις απογευματινές ώρες αιχμής σημειώνονται απότομα άλματα. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να σημειωθεί ότι η διείσδυση της αποθήκευσης στο ενεργειακό μίγμα της χώρας αναμένεται να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας με τον κύριο Μπίσκα να υπογραμμίζει τόσο την «ευεργετική επίδραση» των μπαταριών στην εξομάλυνση των τιμών ανάμεσα στις μεσημεριανές ώρες και τις απογευματινές-βραδινές με συνολικότερο όφελος στην μείωση της μέσης τιμής όσο και στον περιορισμό του κόστους της αγοράς εξισορρόπησης που σήμερα κυμαίνεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τον τελικό λογαριασμό ρεύματος.
• Η αγορά λειτουργεί πλέον ως ώριμο ολιγοπώλιο 4-5 μεγάλων καθετοποιημένων παικτών (ΔΕΗ, Metlen, HELLENiQ ENERGY, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Motor Oil). Το 2027, η εμπορική στρατηγική μετατοπίζεται μαζικά στα σταθερά διμερή συμβόλαια (Dynamic & Fixed) και σε συνδυαστικά πακέτα «ενέργειας + τηλεπικοινωνιών/σπιτιού».
• Καθώς πλησιάζει το θεσμικό ορόσημο του τέλους του 2027 για την πλήρη ευρωπαϊκή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, τα μακροχρόνια συμβόλαια LNG (κυρίως αμερικανικού) αντικαθιστούν πλήρως τις παλιές ροές αγωγών, μετατρέποντας το TTF σε αγορά που καθορίζεται κυρίως από τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις υποδομές υγροποίησης.
• Από το 2027 αναμένεται η πλήρης ανάπτυξη των βασικών υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, με σημαντικά αυξημένες δυνατότητες μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία και, μέσω του αναβαθμισμένου δικτύου, προς τη Ρουμανία και περαιτέρω προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, η αξιοποίηση της αντίστροφης ροής (reverse flow) μέσω του Trans-Balkan Pipeline ενισχύει τη δυνατότητα μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα προς τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
• Διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου προς τα Δυτικά Βαλκάνια, μέσω της διασύνδεσης Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, με περαιτέρω επέκτασή του προς τη Σερβία.
• Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται πλέον ως κόμβος εισόδου αμερικανικού LNG στη ΝΑ Ευρώπη, με σημαντικά έργα νέων υποδομών να «κουμπώνουν» πάνω στον Κάθετο Διάδρομο και στη δυνατότητα μεταφοράς σημαντικών ποσοτήτων προς βορρά. Με το FSRU Αλεξανδρούπολης και τις αναβαθμίσεις του ΔΕΣΦΑ, η Ελλάδα τροφοδοτεί σταθερά τη Μολδαβία, την Ουκρανία και την Κεντρική Ευρώπη, καλύπτοντας ένα μικρό μέρος του κενού της διακοπής της διαμετακόμισης μέσω της Ανατολικής Ευρώπης.
• Στον τομέα των υδρογονανθράκων, η πρώτη δοκιμαστική θαλάσσια γεώτρηση μετά από δεκαετίες (στο στόχο «Ασωπός 1»/Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο από την κοινοπραξία ExxonMobil, Energean, HELLENiQ ENERGY) τοποθετείται χρονικά τον Απρίλιο του 2027. Παράλληλα, ξεκινά η ανάλυση των 3D σεισμικών δεδομένων από την Chevron στην Κρήτη.

(Αναδημοσίευση από το insider.gr)