Είναι η Ελλάδα ανοιχτή στις επενδύσεις;

Η Ελλάδα βρίσκεται συχνά στα οικονομικά πρωτοσέλιδα τελευταία, δυστυχώς για λάθος λόγους, όπως η βαθιά ύφεση (με το ΑΕΠ να έχει μειωθεί κατά 25% την τελευταία εξαετία), υψηλή ανεργία (28% με 50% στους νέους) και ένα ασταθές χρέος του δημοσίου τομέα (180% του ΑΕΠ). Επιπλέον, έγινε λόγος ακόμα και για μια πιθανή έξοδο από την ευρωζώνη ή ακόμα και από την Ε.Ε. (θυμόσαστε το Grexit;).

Μπορούμε να υποδείξουμε πολλούς παράγοντες που οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση, αλλά ίσως ο πιο σημαντικός είναι ο δημόσιος τομέας που όχι μόνο είναι τεράστιος, αλλά και ιδιαίτερα αντιπαραγωγικός.

Αυτό δεν σημαίνει μόνο τους δημόσιους υπαλλήλους, αλλά και αρκετές κρατικές εταιρείες στις μεταφορές, υποδομές και την υγεία μεταξύ άλλων. Είχα ίδια εμπειρία εργαζόμενος σε μια τέτοια εταιρεία ως διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ.

Όπως ανακάλυψα στην θητεία μου, ο ΟΣΕ ήταν μια τυπική δημόσια εταιρεία υπό την έννοια ότι τα δομικά και διοικητικά θέματα αγνοήθηκαν επί μακρόν, κυρίως λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης και θέλησης για αλλαγή, ειδικά από τα ισχυρά σωματεία. Καθώς οι περισσότερες εταιρείες είναι μονοπώλια στους τομείς τους, δεν προκαλεί έκπληξη ότι δανειστές των Ε.Ε.-ΔΝΤ-ΕΚΤ υπογράμμισαν την ανάγκη βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών, όπως ο διαχωρισμός της παραγωγής και της διανομής στην ενέργεια, η είσοδος ιδιωτικών ομίλων στην αγορά και το άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων όπως τα φαρμακεία και οι νομικοί.

Κάποιες από αυτές τις εταιρείες ιδιωτικοποιούνται πλέον σε μια δραματική προσπάθεια μείωσης του δημόσιου χρέους και βελτίωσης του ελλείμματος. Αυτό εγείρει το ερώτημα για το αν θα πρέπει οι ξένες εταιρείες να επενδύσουν ή να αποκτήσουν τις εν λόγω επιχειρήσεις.

Είναι μια δύσκολη ερώτηση, δεδομένου του ότι οι εταιρείες χαρακτηρίζονται από:

-        Ένα γηράσκον εργατικό δυναμικό που δεν έχει τις απαραίτητες ικανότητες για να ανταγωνιστεί στη σημερινή αγορά.

-        Έλλειψη ηγεσίας, ιδίως από τα δ.σ. που είναι διορισμένα από την κυβέρνηση.

-        Έλλειψη ιδιοκτησίας, ιδίως από τους ενδιάμεσους διοικητικούς.

-        Κακοδιαχείριση, καθώς τα δ.σ. ελέγχονται άμεσα από τα κόμματα.

-        Τεχνοφοβία, καθώς πολλές από αυτές δεν έχουν αγκαλιάσει ακόμα το διαδίκτυο και δεν έχουν μπει στην ψηφιακή εποχή.

Σε συνδυασμό με την διαβόητη ελληνική γραφειοκρατία, δεν προκαλεί έκπληξη που το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων δεν έχει προχωρήσει όσο γρήγορα προβλεπόταν. Πάντως, κάποιες πωλήσεις που ολοκληρώθηκαν πρόσφατα (π.χ. η επιτυχημένη προσφορά της Cosco για το λιμάνι του Πειραιά ή η πώληση 14 περιφερειακών αεροδρομίων στην Fraport) υποδεικνύουν ότι υπάρχουν κάποιες επενδυτικες ευκαιρίες.

Η αναζήτηση του ιδιωτικού τομέα

Ο ιδιωτικός τομέας από την άλλη ήταν παραδοσιακά ένα πιο γόνιμο έδαφος καθώς αρκετές βρετανικές επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη σημαντική παρουσία, είτε μέσω θυγατρικών (π.χ. επαγγελματικές υπηρεσίες) είτε μέσω συνεργασιών (π.χ. λιανική). Περισσότερες αντίστοιχες ευκαιρίες μπορεί να αναδειχτούν στο μέλλον καθώς οι περισσότερες ιδιωτικές εταιρείες σε παραδοσιακούς κλάδους (π.χ. τράπεζες, κατασκευές, βιομηχανία, τηλεπικοινωνίες) έχουν δεχτεί σοβαρό πλήγμα από την κρίση, ιδίως αυτές που ιστορικά βασίζονταν σε συνεργασίες με το κράτος.

Ως αντίδραση, αναζήτησαν διάφορους τρόπους διαχείρισης της κρίσης όπως η επιθετική αναδιάρθρωση χρέους, μείωση κόστους και απολύσεις, αλλά και η επέκταση σε νέους τομείς. Αναμένονται περαιτέρω συγχωνεύσεις και εξαγορές και εν τέλει θα επιβιώσουν μόνο οι ισχυρότεροι.

Ίσως το πιο ελκυστικό επιχειρηματικό κομμάτι για να απασχοληθούν οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι οι μικρές οικογενειακές εταιρείες που λειτουργούν σε τομείς όπως η γεωργία, η λιανική, ο τουρισμός και οι υπηρεσίες που αποτελούν και τον κορμό της ελληνικής οικονομίας. Υπάρχει επίσης μια νέα γενιά επιχειρήσεων που έχουν αναδειχτεί σε πολύ παραγωγικούς συγκεκριμένους τομείς, όπως οι ΑΠΕ, τα φάρμακα και η υψηλή τεχνολογία.

Οι περισσότερες από αυτές τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετώπισαν σοβαρές προκλήσεις στην εγχώρια αγορά και έχουν επηρεαστεί σημαντικά από τα capital controls. Η επιβίωση έγινε η πρώτη προτεραιότητα και αρκετές υιοθέτησαν νέους τρόπους λειτουργίας (όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο), αυξημένη παραγωγικότητα, διεθνής προσανατολισμός και καλύτερη διαχείριση (π.χ. ψηφιακό μάρκετινγκ).

Πλέον αναζητούν να προσθέσουν αξία (όπως μέσω των οργανικών καλλιεργειών), να αυξήσουν τις εξαγωγές και να επεκταθούν σε νέες αγορές, πιθανώς μέσω της προσέλκυσης απαραίτητων αναπτυξιακών κεφαλαίων. Η εκπαίδευση σε τομείς όπως το διεθνές μάρκετινγκ, η εξέλιξη σημαντικών διοικητικών στελεχών και η καλύτερη διοίκηση στα δ.σ. είναι επίσης απαραίτητα για την επιτυχία, καθώς θα προσφέρουν στους επενδυτές την απαραίτητη αυτοπεποίθηση για τον επαγγελματισμό και την αφοσίωσή τους.

Η εφαρμογή των συμφωνηθέντων διαρθρωτικών αλλαγών με τους δανειστές και η αλλαγή του πολιτικού σκεπτικού προς μια αναπτυξιακή ατζέντα μπορούν να προσφέρουν σημαντικές επενδυτικές και εμπορικές ευκαιρίες σε βρετανικές επιχειρήσεις που αναζητούν να δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα.

Ο Δρ. Γιάννος Μιχόπουλος είναι πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ. Είναι διευθυντής της Epiphany Enterprises και διευθύνει το πρόγραμμα 'The Director’s Role in Leading the Organisation' που συμβουλεύει στελέχη από τη Βρετανία σε θέματα όπως η επιτυχημένη διοίκηση και η στρατηγική.

(www.managementtoday.co.uk)