Πού κατευθύνθηκαν τα 3,3 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης στην ενέργεια - Πως δεν "χάθηκαν" κονδύλια - Οι τρεις άξονες των επενδύσεων: Εξοικονόμηση, ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα

Με επενδύσεις ύψους περίπου 3,3 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν σχεδόν στο ένα έκτο του συνολικού ελληνικού προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης, ολοκληρώνεται ένας από τους μεγαλύτερους κύκλους χρηματοδότησης που γνώρισε ποτέ ο ενεργειακός τομέας. Σύμφωνα με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, το ενεργειακό σκέλος του Ταμείου στηρίχθηκε σε τρεις βασικούς πυλώνες: την εξοικονόμηση ενέργειας, τις υποδομές της ενεργειακής μετάβασης και την πράσινη βιομηχανία, ενώ παράλληλα άφησε πίσω του μια σειρά κρίσιμων θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Όπως ανέφερε ο υφυπουργός σε συνομιλία με δημοσιογράφους, το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί ένα δυναμικό εργαλείο, καθώς τα έργα έπρεπε να ολοκληρωθούν έως τις 30 Ιουνίου 2026, γεγονός που οδήγησε σε συνεχείς αναπροσαρμογές του προγράμματος. Έργα που δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών αντικαθίσταντο από άλλα περισσότερο ώριμα, ώστε να μη χαθούν κοινοτικοί πόροι, ενώ η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης κάθε επένδυσης αποτέλεσε αντικείμενο διαρκούς διαβούλευσης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο μεγαλύτερος κύκλος εξοικονόμησης που έγινε ποτέ

Ο πρώτος πυλώνας, προϋπολογισμού περίπου 1,5 δισ. ευρώ, αφορά τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας.

Σε αυτά περιλαμβάνονται όλα τα προγράμματα «Εξοικονομώ», οι δράσεις εγκατάστασης αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τον κ. Τσάφο, περισσότεροι από 90.000 δικαιούχοι έχουν ενταχθεί στα διάφορα προγράμματα «Εξοικονομώ», ενώ αντίστοιχος αριθμός πολιτών αξιοποίησε τα προγράμματα αντικατάστασης θερμοσιφώνων και εγκατάστασης αντλιών θερμότητας. Αντίθετα, τα προγράμματα για τις επιχειρήσεις είχαν χαμηλότερη απορρόφηση από την αναμενόμενη, με τις συμμετοχές να διαμορφώνονται σε περίπου χίλιες επιχειρήσεις.

ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα

Ο δεύτερος πυλώνας, επίσης ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ, χρηματοδότησε τις βασικές υποδομές της ενεργειακής μετάβασης.

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα προγράμματα για φωτοβολταϊκά σε στέγες και αγροτικές εγκαταστάσεις, οι διαγωνισμοί επιδότησης μονάδων αποθήκευσης, η αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, καθώς και έργα των ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ για την αναβάθμιση, ενίσχυση και υπογειοποίηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, μέρος των πόρων αξιοποιήθηκε για τη στήριξη του ΕΛΑΠΕ, ενισχύοντας τη χρηματοδοτική σταθερότητα της αγοράς των ΑΠΕ.

Πράσινη βιομηχανία και νέες τεχνολογίες

Ο τρίτος πυλώνας αφορά επενδύσεις περίπου 400 εκατ. ευρώ στη βιομηχανία και την καινοτομία.

Πρόκειται για έργα ανάπτυξης του υδρογόνου, της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), αλλά και του προγράμματος Producing Green, μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται βιομηχανικές μονάδες παραγωγής πράσινου εξοπλισμού, όπως καλώδια, ηλεκτρικοί θερμοσίφωνες και άλλα προϊόντα που υποστηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση.

Η κληρονομιά των μεταρρυθμίσεων

Πέρα από τα επενδυτικά προγράμματα, ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι εξίσου σημαντική είναι η θεσμική παρακαταθήκη του Ταμείου Ανάκαμψης. Όπως σημείωσε, στο πλαίσιο του ΤΑΑ προχώρησαν το νέο θεσμικό πλαίσιο για το βιομεθάνιο, οι ρυθμίσεις για το CCS, η δημιουργία της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου για τα έργα αυτά, καθώς και η ολοκλήρωση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.

Σύμφωνα με τον κ. Τσάφο, το χωροταξικό αποτελεί ένα από τα βασικά ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και στόχος του υπουργείου είναι να έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη Ιουλίου, σηματοδοτώντας το κλείσιμο ενός μεγάλου κύκλου επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων που άλλαξαν ουσιαστικά τον ενεργειακό χάρτη της χώρας.