Ανασκόπηση: Θεσπίστηκε για πρώτη φορά το θεσμικό πλαίσιο για επενδύσεις CCS – Ωριμάζουν τα πρώτα έργα στον Πρίνο και επενδύσεις δέσμευσης CO2 από Motor Oil, Ηρακλή και ΤΙΤΑΝ

Μέρος του ενεργειακού «γίγνεσθαι» της χώρας συνιστά πλέον η δέσμευση, μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα με το κρίσιμο βήμα της νομοθέτησης να ολοκληρώνεται μέσα στον Δεκέμβριο με την ψήφιση του σχετικού θεσμικού πλαισίου στη Βουλή. 

Υπενθυμίζεται ότι η θέσπιση του ρυθμιστικού πλαισίου συνιστούσε προαπαιτούμενο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την εκταμίευση της δόσης, γεγονός που από την μία «πίεσε» την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ να «τρέξει» την σχετική διαδικασία και από την άλλη άφησε περιορισμένα περιθώρια για τυχόν βελτιώσεις και διορθώσεις στην αρχιτεκτονική του πλαισίου, πράγμα που με την σειρά του, θέλοντας και μη, οδήγησε, στο λίγο διαθέσιμο χρόνο, να μείνουν αρκετά ανοικτά ζητήματα προς διευθέτηση το επόμενο διάστημα. 

Χρειάζεται βέβαια να σημειωθεί και μια παραπλήσια «ανάγνωση» που απορρέει από την συνολικότερη προσέγγιση του ΥΠΕΝ με το τελευταίο να επιλέγει ηθελημένα την διατήρηση ανοικτών ζητημάτων, αναμένοντας να επαναξιολογηθούν σε μεταγενέστερο χρόνο και όταν θα υπάρχουν περισσότερα στοιχεία από την πορεία της αγοράς. 

Αυτή την στιγμή, το ελληνικό χαρτοφυλάκιο CCUS μετράει πέντε βασικά έργα με το πρώτο να αποτελεί η υπόγεια αποθήκη του Πρίνου γνωστό ως «Prinos CO2» με φορέα υλοποίησης την θυγατρική της Energean, EnEarth και ακολουθούν τα έργα δέσμευσης των δύο τσιμεντοβιομηχανιών της Ελλάδας ΑΓΕΤ Ηρακλής (στο Μηλάκι Αλιβερίου) και Τιτάνας (στο Καμάρι Βοιωτίας), της Motor Oil (στο διυλιστήριο των Αγίων Θεοδώρων) και το APOLLOCO2 του ΔΕΣΦΑ το οποίο αφορά σε μονάδα υγροποίησης, προσωρινής αποθήκευσης και εξαγωγής CO2 στη Ρεβυθούσα. 

Χρειάζεται να σημειωθεί ότι τα παραπάνω έργα έχουν λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσω του Innovation Fund με το συνολικό ύψος των κοινοτικών κονδυλίων να φτάνει τα 900 εκατ. ευρώ – τα περισσότερα που έχουν κατευθυνθεί σε μία χώρα για έργα CCUS – με την πρόσθετη επισήμανση ότι το έργο αποθήκευσης «Prinos CO2» έχει ενταχθεί στην λίστα με τα έργα Κοινού/Αμοιβαίου Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, τα λεγόμενα PCI/PMI. 

Αν και τα παραπάνω έργα αναπτύσσονται ανεξάρτητα το ένα από το άλλο ως ιδιωτικές επενδύσεις, εντούτοις, λογίζονται και ως σύνολο από την άποψη ότι συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εφοδιαστική αλυσίδα δέσμευσης, μεταφοράς και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, πράγμα που με την σειρά του καθιστά βιώσιμο το όλο εγχείρημα τόσο συνολικά όσο και επιμέρους για κάθε επενδυτικό σχέδιο. 

Η εν λόγω παράμετρος αναδείχθηκε έντονα κατά την συζήτηση του σχετικού θεσμικού πλαισίου (δείτε εδώ, εδώ, εδώ και εδώ) με τους εκπροσώπους της αγοράς να ιεραρχούν τον «ταυτοχρονισμό» στην υλοποίηση των έργων ως βασικό κριτήριο για την κατανομή της διαθέσιμης δυναμικότητας στην αποθήκη του Πρίνου που «αντικειμενικά» αδυνατεί να εξυπηρετήσει και να καλύψει το σύνολο των αναγκών, «υποχρεώνοντας» κάποιους συμμετέχοντες να αναζητήσουν έτερο χώρο αποθήκευσης. 

Στη βάση της δεδηλωμένης ανισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, ο τρόπος διάθεσης της δυναμικότητας – ρυθμιζόμενα ή ανταγωνιστικά – βρέθηκε στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων της αγοράς με το Υπουργείο με τις συζητήσεις να καταλήγουν, όπως αποτυπώθηκε και στο ψηφισθέν νομοσχέδιο, σε μια «υβριδική» φόρμουλα που περιλαμβάνει τόσο ρυθμιζόμενη κατανομή όσο και μέσω διαγωνισμών, διατηρώντας ωστόσο τον «αστερίσκο» να γύρει η πλάστιγγα υπέρ των ανταγωνιστικών διαδικασιών και μόνο. 

Αν και η όλη συζήτηση έχει και νομοτεχνικό υπόβαθρο με την μέθοδο των διαγωνισμών να επιβάλλεται υποχρεωτικά από το γεγονός ότι η αποθήκη του Πρίνου είναι έργο PCI, εντούτοις, η ουσία των «ενστάσεων» της αγοράς καθώς και η θέση της υπέρ της ενιαίας φόρμουλας κατανομής εδράζεται κυρίως στην πρόθεση να αποφευχθούν συνθήκες «σπανιότητας» που θα μεταφραστούν σε υψηλές ταρίφες και «ημιτελή» έργα που θα τροφοδοτούν στο Πρίνο μονάχα ένα μέρος των ποσοτήτων. Ανάλογα ανοικτό παραμένει το θέμα της ενίσχυσης με τα CCFDs να αναφέρονται στο νέο νόμο χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνονται και οι λεπτομέρειες ως προς τα χαρακτηριστικά και την δομή που θα έχουν. 

Σε κάθε περίπτωση, τα παραπάνω θέματα αναμένεται να απασχολήσουν το επόμενο διάστημα με βασικό ζητούμενο να αποτελεί η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας CCUS ως βασική προϋπόθεση προκειμένου να περάσουν από τα επενδυτικά σχέδια σε υφιστάμενες υποδομές που θα καταστήσουν πραγματικότητα στην Ελλάδα την δέσμευση, μεταφορά και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. 

Τα βασικά έργα είναι τα εξής:

Prinos CO2: Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 1,2 δις. ευρώ συμπεριλαμβάνοντας και την δεύτερη φάση ανάπτυξης με το έργο να έχει λάβει 120 εκατ. ευρώ από το Connecting Europe Facility (CEF) και επιπλέον 150 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με το ποσό να εκταμιεύεται σε έξι διακριτές δόσεις. Η υποδομή θα διαθέτει ικανότητα αποθήκευσης 2,8 εκατ. τόνους CO2 ετησίως μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης ανάπτυξης με τον συνολικό προϋπολογισμό του έργου να φτάνει τα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Τον Νοέμβριο εγκρίθηκε η άδεια περιβαλλοντικών όρων (δείτε εδώ και εδώ) και η εταιρεία προχώρησε σε διαγωνισμό για την εύρεση γεωτρύπανου προκειμένου να πραγματοποιήσει δύο γεωτρήσεις μέσα στο 2026, ενώ με το νέο έτος αναμένεται να τρέξει και το market test. 

Apollo CO2: Το έργο αναπτύσσεται από τον ΔΕΣΦΑ. Πρόσφατα έλαβε χρηματοδότηση από το Innovation Fund ύψους 169,3 εκατ. ευρώ και η οποία αφορά την μονάδα υγροποίησης CO2 στη Ρεβυθούσα ενώ έχει υποβληθεί πρόσθετο αίτημα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το Connecting Europe Facility για την ανάπτυξη ενός αγωγού CO2 μήκους περί τα 35 χιλιόμετρα. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου (μονάδα και δίκτυο) εκτιμάται περί τα 800 εκατ. ευρώ με τα επόμενα βήματα (δείτε εδώ και εδώ) να αφορούν την διασαφήνιση των βασικών οικονομικών μεγεθών του έργου με προοπτική λήψης τελικής επενδυτικής απόφασης μέσα στην επόμενη διετία με τριετία. 

Olympus: Το έργο αναπτύσσεται (δείτε εδώ και εδώ) από την τσιμεντοβιομηχανία Ηρακλής με συνολικό προϋπολογισμό περί τα 400 εκατ. ευρώ στο Μηλάκι Αλιβερίου. Ο στόχος είναι να δεσμεύει 1 εκατ. τόνους CO2 το χρόνο από τις εκπομπές της τσιμεντοβιομηχανίας και εντάσσεται στα έργα του πρώτου κρίκου της συγκεκριμένης αλυσίδας. Η τελική επενδυτική απόφαση αναμένεται να ληφθεί το τρίτο τρίμηνο του 2026. 

Ifestos: Το έργο αναπτύσσεται από την τσιμεντοβιομηχανία Τιτάνας με συνολικό προϋπολογισμό περί τα 584 εκατ. ευρώ στο Καμάρι Βοιωτίας. Έχει χρηματοδότηση 234 εκατ. από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και στόχο την αποφυγή 10 εκατ. τόνων CO2 σε βάθος 10ετίας. Εκτιμώμενη λειτουργία το 1ο τρίμηνο του 2030.

IRIS: Το έργο αναπτύσσεται από την Motor Oil στους Αγίους Θεοδώρους με συνολικό μπάτζετ 211 εκατομμύρια ευρώ. Έχει χρηματοδότηση 127 εκατομμύρια από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) και στόχο την αποφυγή 8,6 εκατ. τόνων CO2 σε βάθος 10ετίας. Εκτιμώμενη λειτουργία το 4ο τρίμηνο του 2029.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ανασκόπηση του energypress με τις 10 σημαντικότερες εξελίξεις του 2025