Κύπρος: Δαπάνες φωτιά έως και €2.4 δισ. για Κλίμα και Ενέργεια

Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για την περίοδο 2021-2030 περιλαμβάνει πολιτικές και μέτρα που αφορούν διάφορους τομείς, προς επίτευξη των υποχρεώσεών μας ως κράτους-μέλους, αλλά και προς τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών. Χθες ο υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Κώστας Καδής, παρουσίασε ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος το προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου για το Κλίμα και την Ενέργεια για την περίοδο 2021 – 2030. Όπως είπε, από την πρόοδο που θα επιτευχθεί στον τομέα των μεταφορών θα κριθεί εν πολλοίς το κατά πόσον η Κύπρος θα πετύχει τους νέους στόχους για τη μείωση των εκπομπών θερμοκηπίου που έχουν τεθεί στο πλαίσιο κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαμόρφωση ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα.

Κατά τη συζήτηση βουλευτές έθεσαν το θέμα της δημιουργίας ξεχωριστού τμήματος Κλιματικής Αλλαγής, ενώ ακόμα ανέφεραν ότι υπάρχει αναγκαιότητα για δημιουργία υφυπουργείου Κλιματικής Αλλαγής, αν αναλογιστεί κανείς ότι καλούνται να συνεργαστούν πολλές υπηρεσίες από τέσσερα διαφορετικά υπουργεία. Παράλληλα, βουλευτές επέκριναν την Κυβέρνηση για το τελευταίο σχέδιο απόσυρσης παλαιών αυτοκινήτων που ήταν κοροϊδία, όπως αναφέρθηκε, ενώ εξέφρασαν ανησυχία για το κατά πόσο θα πετύχουμε τους στόχους που τίθενται για την ενέργεια και το κλίμα.

Για επίτευξη των στόχων ετοιμάστηκαν τρία σενάρια, το πρώτο με αναμενόμενη εξέλιξη, το δεύτερο με υφιστάμενα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί και τρίτο με πρόσθετα μέτρα που περιλαμβάνει πολιτικές υπό εξέταση. Σχεδόν όλες οι πολιτικές και μέτρα στον τομέα των μεταφορών έχουν συμπεριληφθεί στο σενάριο με πρόσθετα μέτρα. Σημειώνεται ότι σε όλα τα σενάρια θεωρήθηκε δεδομένη η έλευση φυσικού αερίου. Το έργο EuroAsia Interconnector (ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέει την Κύπρο με το Ισραήλ και την Ελλάδα) δεν λήφθηκε υπόψη σε κανένα σενάριο, αφού δεν υπάρχουν ακόμα τα απαραίτητα δεδομένα για το έργο αυτό. Επιπλέον, σε όλα τα σενάρια η εκτίμηση κόστους μη επίτευξης στόχου για μείωση εκπομπών περιλαμβάνει πρόσθετο ετήσιο κόστος για αγορά δικαιωμάτων. Το Υπουργικό Συμβούλιο ζήτησε την ετοιμασία τέταρτου σεναρίου το οποίο δεν θα περιλαμβάνει αγορά δικαιωμάτων.
Σημειώνεται ότι το σενάριο με υφιστάμενα μέτρα περιλαμβάνει δαπάνες €1,23 δισ. για την περίοδο 2021- 2030 με συνεισφορά του Δημοσίου €287 εκατ. Στο σενάριο με πρόσθετα μέτρα περιλαμβάνονται επιπρόσθετες επενδύσεις €4,2 δισ. με τη συνεισφορά του Δημοσίου να φθάνει τα €2,4 δισ. εκ των οποίων τα €2 δισ. αφορούν στις μεταφορές. Στις μεταφορές περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων σχέδιο απόσυρσης αυτοκινήτων, σταθμοί ταχείας φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων, κίνητρα για αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων, μονοδρομήσεις, πεζοδρόμια και τραμ.
Στο σενάριο αναμενόμενης εξέλιξης που περιλαμβάνει αύξηση στις εκπομπές κατά 12% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 2005, η Δημοκρατία θα χρειαστεί €229,8 εκατ. για την αγορά δικαιωμάτων σε βάθος δεκαετίας. Για το σενάριο με υφιστάμενα μέτρα θα απαιτηθούν επιπλέον €156,6 εκατ. και για το σενάριο με πρόσθετα μέτρα €71,55 εκατ. Συγκεκριμένα, το σενάριο με υφιστάμενα μέτρα περιλαμβάνει μείωση των εκπομπών κατά 10% σε σύγκριση με το σενάριο της αναμενόμενης εξέλιξης, αύξηση 2% των εκπομπών σε σχέση με το 2005, 19% περίπου διείσδυση των ΑΠΕ χωρίς επίτευξη των επιμέρους στόχων για τις μεταφορές και τη θέρμανση-ψύξη. Περιλαμβάνει ακόμα πρωτογενής κατανάλωση ενέργειας 2,8 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου πετρελαίου (Mtoe), ενώ σημειώνεται ότι ο υποχρεωτικός στόχος για εξοικονόμηση ενέργειας στην τελική χρήση δεν θα επιτευχθεί. 

Σε ό,τι αφορά το σενάριο με πρόσθετα μέτρα, αυτό περιλαμβάνει μείωση των εκπομπών κατά 22% σε σύγκριση με το σενάριο αναμενόμενης εξέλιξης και μείωση των εκπομπών κατά 10% σε σχέση με το 2005, καθώς και 27% περίπου διείσδυση των ΑΠΕ, με πρωτογενή κατανάλωση ενέργειας 2,6 Mtoe, με τον υποχρεωτικό στόχο για εξοικονόμηση ενέργειας στην τελική χρήση να ενδέχεται να επιτευχθεί. 
Ο υπουργός Κώστας Καδής είπε πως αν δεν επιτευχθούν οι στόχοι, τότε θα υπάρχουν οικονομικές επιβαρύνσεις, για να σημειώσει ότι η επιβάρυνση θα είναι ανάλογη με το ποσό που θα υπολείπεται για επίτευξη των στόχων.

«Αν πάρει κανείς τον ισολογισμό από αυτά που θα πληρώνουμε με αυτά που θα εισπράττουμε από τη δημοπράτηση των ρύπων, το πρόσημο θα είναι θετικό», είπε.

Όπως εξήγησε ο Θεόδουλος Μεσημέρης του Τμήματος Περιβάλλοντος, το πρώτο σενάριο διατηρεί τα πράγματα ως έχουν (business as Usual), το δεύτερο σενάριο προϋποθέτει υφιστάμενα μέτρα πολιτικής που έχουν υιοθετηθεί και ένα τρίτο σενάριο προϋποθέτει τη λήψη πρόσθετων μέτρων.

Ενδεικτικά, με βάση σημείωμα που παρουσιάστηκε, με το σενάριο «τα πράγματα ως έχουν», οι προβλέψεις εκπομπής αερίων θερμοκηπίου για τους τομείς εκτός του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS) αυξάνονται κατά 12% το 2030, με τα υφιστάμενα μέτρα η αύξηση των αερίων περιορίζεται στο 2%, ενώ με το σενάριο πρόσθετων μέτρων, οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μειώνονται κατά 11%, δηλαδή και πάλι εκτός των στόχων του 2030. «Το Υπουργικό ζήτησε την ετοιμασία τέταρτου σεναρίου, που σημαίνει ότι θα πρέπει να βάλουμε πολύ βαθιά το χέρι στην τσέπη για να τους πετύχουμε», είπε ο κ. Καδής.

Εθνικοί στόχοι και υποχρεώσεις

(α) Μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ κατά 40% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 2005. Ο στόχος που
καθορίστηκε για την Κύπρο είναι 24% μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου από τα επίπεδα του 2005 (εξαιρούνται οι
εκπομπές από την ηλεκτροπαραγωγή, το τσιμεντοποιείο και τα κεραμεία/τουβλοποιεία). Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με πρόσφατη
απογραφή των εκπομπών της Κύπρου, ο τομέας των μεταφορών συνεισφέρει 49%, της ενέργειας (εκτός ηλεκτροπαραγωγής)
17%, των αποβλήτων 14%, της γεωργίας 12% και της βιομηχανίας 8%.

(β) Διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας συνολικά κατά
32% στην ΕΕ μέχρι το 2030. Περιλαμβάνονται επιμέρους εθνικοί στόχοι για ΑΠΕ στις μεταφορές και θέρμανση- ψύξη.

(γ) Μείωση ενεργειακής κατανάλωσης κατά 32,5% σε επίπεδο ΕΕ μέχρι το 2030. Πρόκειται για υποχρεωτικό στόχο για εξοικο-
νόμηση ενέργειας στην τελική χρήση. Η εκτιμωμένη εθνική συνεισφορά της Κύπρου προσδιορίζεται σε μείωση της πρωτογενούς
κατανάλωσης ενέργειας κατά 9,5%, σε σχέση με την αντίστοιχη εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κύπρο το 2007.

(δ) Εξασφάλιση του ανταγωνισμού σε ενοποιημένες αγορές ενέργειας

(ε) Ανταγωνιστική και οικονομικά προσιτή ενέργεια για όλους τους καταναλωτές

(στ) Προαγωγή της ασφάλειας και ενεργειακού εφοδιασμού

(ζ) Στοχευμένη έρευνα και καινοτομία για συνεισφορά προς επίτευξη των στόχων

(του Άγγελου Νικολάου, Φιλελεύθερος)