HELIOS: Τα θετικά και τα αρνητικά σημεία του σχεδίου επιδότησης μπαταριών που παρουσίασε το ΥΠΕΝ

Ο Σύλλογος Φωτοβολταϊκών Πάρκων HELIOS παρακολούθησε με προσοχή την εξειδίκευση των μέτρων που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, καθώς και τις πρώτες ενδείξεις για τον σχεδιασμό του προγράμματος επιδότησης μπαταριών ύψους 200 εκατ. ευρώ. Κρίνουμε σκόπιμο να καταθέσουμε δημόσια τη θέση μας, τόσο για τα θετικά όσο και για τα προβληματικά σημεία του σχεδιασμού, πριν αυτός οριστικοποιηθεί.

Τα θετικά σημεία. Η αναγνώριση ότι η αποθήκευση αποτελεί βασικό πυλώνα μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, η αναθεώρηση προς τα πάνω των στόχων διείσδυσης μπαταριών, και η ρητή παραδοχή του ΥΠΕΝ ότι η χρηματοδότηση μέσω επιδότησης CAPEX είναι απαραίτητη ώστε οι μικρομεσαίοι επενδυτές να μην αποκλειστούν από την τραπεζική χρηματοδότηση, είναι στοιχεία που κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Χαιρετίζουμε επίσης τις επενδύσεις σε δίκτυα και διασυνδέσεις, οι οποίες μειώνουν δομικά τις ανάγκες περικοπών.

Τα προβληματικά σημεία. Η επιμονή του θεσμικού πλαισίου στο πρότυπο της παρ. 11Α του άρθρου 10 του ν. 4685/2020 —δηλαδή σε μπαταρία behind-the-meter που μπορεί να φορτίζει αποκλειστικά από την παραγωγή του ίδιου του σταθμού, χωρίς δυνατότητα άντλησης ενέργειας από το δίκτυο όταν ο σταθμός δεν παράγει— είναι, κατά την κρίση του Συλλόγου, λανθασμένη επιλογή, τόσο τεχνικά όσο και οικονομικά.

Το 11Α δεσμεύει κεφάλαιο (CAPEX) σε ένα σύστημα που εξ ορισμού υπολειτουργεί: η μπαταρία μένει αναγκαστικά αδρανής σε κάθε ώρα που το πάρκο δεν παράγει, ακριβώς τις ώρες που η αξία της αποθήκευσης —η δυνατότητα να αγοράσεις φθηνή ενέργεια και να την πουλήσεις ακριβότερα— θα ήταν μεγαλύτερη. Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως αναφέρεται και σε πρόσφατο δημοσίευμα, το χαρτοφυλάκιο ώριμων φωτοβολταϊκών που έχουν αιτηθεί προσθήκη μπαταρίας behind-the-meter παραμένει μόλις πάνω από τα 100 MW: η αγορά έχει ήδη απορρίψει, με τη συμπεριφορά της, τη λογική του 11Α. Κανένας επενδυτής δεν δεσμεύει σοβαρό κεφάλαιο σε τεχνολογία που λειτουργεί τμηματικά, όταν υπάρχει διαθέσιμη η εναλλακτική μιας μονάδας που μπορεί να φορτίζει και να πουλά ενέργεια ανεξάρτητα από την ωριαία παραγωγή του πάρκου.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τεχνικό. Η επιμονή στο 11Α, αντί στις εναλλακτικές των παρ. 11Β και 11Γ —όπου η μονάδα αποθήκευσης μπορεί να απορροφά ενέργεια και από το δίκτυο, λειτουργώντας ως πλήρης, ανεξάρτητη οικονομική μονάδα— ευνοεί συστηματικά όσους διαθέτουν ήδη την κλίμακα, τη ρευστότητα και την τεχνογνωσία να «παρακάμψουν» τους περιορισμούς ενός υποδεέστερου προτύπου, είτε μέσω κλίμακας χαρτοφυλακίου είτε μέσω πρόσβασης σε εναλλακτικές δομές χρηματοδότησης. Ένα θεσμικό πλαίσιο που επιβραβεύει το πιο περιοριστικό μοντέλο αποθήκευσης, την ώρα που υπάρχουν διαθέσιμες καλύτερες εναλλακτικές, δεν είναι ουδέτερο ως προς το ποιος τελικά κερδίζει από αυτό — και είναι επιλογή που το ΥΠΕΝ οφείλει να επανεξετάσει.
Η θέση του Συλλόγου. Το HELIOS τάσσεται υπέρ των παρ. 11Β και 11Γ ως τον κανόνα, όχι της εξαίρεσης, για τη νέα γενιά επιδοτούμενων μονάδων αποθήκευσης. Μόνο μονάδες με πλήρη δυνατότητα φόρτισης από το δίκτυο μπορούν να αποδώσουν πραγματική οικονομική και συστημική αξία, και μόνο έτσι η επιδότηση θα ενισχύσει, αντί να υπονομεύσει, τη συμμετοχή μικρών και μεσαίων παραγωγών.

Απορρίπτουμε ρητά κάθε λογική συμψηφισμού της επιδότησης μπαταριών του 11Α με την αποζημίωση που οφείλεται για τις περικοπές ενέργειας και τις αρνητικές τιμές. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές υποχρεώσεις: η μία είναι επενδυτικό κίνητρο προαιρετικής συμμετοχής, η άλλη είναι θεσμοθετημένη υποχρέωση αποζημίωσης, ήδη ενσωματωμένη στην ελληνική νομοθεσία δυνάμει του άρθρου 13 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943. Καμία επιδότηση εξοπλισμού δεν υποκαθιστά μια δεσμευτική νομική υποχρέωση αποζημίωσης, και καμία κυβερνητική ανακοίνωση δεν πρέπει να αφήνει χώρο για τέτοια σύγχυση.

Ζητάμε την άμεση ενεργοποίηση του μηχανισμού αποζημίωσης για τις περικοπές ενέργειας, όπως ήδη προβλέπεται από την κοινοτική νομοθεσία, μέσω της έκδοσης των κανονιστικών πράξεων που εκκρεμούν επί σειρά ετών.

Ζητάμε, τέλος, για όλο το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η ελληνική αγορά ενέργειας υπολείπεται σε επαρκή αποθήκευση —μια διαρθρωτική έλλειψη που δεν προκάλεσαν οι παραγωγοί ΑΠΕ, αλλά ο ελλιπής και καθυστερημένος σχεδιασμός της πολιτείας— να καταβληθεί αποζημίωση από το κράτος, ως το θεσμικά υπεύθυνο για την καθυστέρηση αυτή.

Ο Σύλλογος HELIOS παραμένει διαθέσιμος για διάλογο με το ΥΠΕΝ και τη ΡΑΑΕΥ, με στόχο ένα πλαίσιο αποθήκευσης που να εξυπηρετεί πραγματικά τη μετάβαση σε φθηνή ενέργεια για το σύνολο της κοινωνίας — όχι τη διατήρηση δομικών πλεονεκτημάτων για όσους ήδη κατέχουν ισχύ στην αγορά.