Σαφές κυβερνητικό μήνυμα: «Πάμε φουλ» με ΑΠΕ και μπαταρίες τα επόμενα χρόνια – Πώς θα δοθεί επιδότηση για μονάδες αποθήκευσης, ποιους αφορά

Η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ αποτελεί εργαλείο για τη συμπίεση της χονδρεμπορικής τιμής, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση για να περάσει αυτή η μείωση στο σύνολο της αγοράς είναι η ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης. Αυτό είναι το μήνυμα που εξέπεμψε το ΥΠΕΝ στη χθεσινή παρουσίαση του οδικού χάρτη για τη μείωση κατά 30% της τιμής του ρεύματος μέσα στην επόμενη τριετία.

Ενδεικτικό της σημασίας που αποδίδει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου στη συμβολή των ΑΠΕ είναι το στοιχείο που παρουσιάστηκε για την εξέλιξη των τιμών χονδρικής μέσα στο 2026. Κατά τις περιόδους υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ, η μέση τιμή χονδρικής διαμορφώνεται στα 73 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, έναντι του ετήσιου μέσου όρου των 101 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, δηλαδή 27% χαμηλότερα.

«Πρόκειται για μια πολύ σημαντική μείωση του κόστους, με επιπλέον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και καλύτερες διεθνείς συγκυρίες η ετήσια μέση τιμή χονδρικής μπορεί να συγκλίνει προς το επίπεδο των 73 ευρώ ή να πάει και χαμηλότερα», ανέφερε ο υπουργός ΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου.

Οι μπαταρίες περιορίζουν αιχμές και Λογαριασμούς Προσαυξήσεων

Το στοιχείο αυτό αποτελεί, ουσιαστικά, το επιχείρημα πάνω στο οποίο στηρίζεται ο σχεδιασμός του ΥΠΕΝ για την επόμενη τριετία. Όσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, τόσο περισσότερες είναι οι ώρες κατά τις οποίες το σύστημα καταγράφει χαμηλότερο κόστος. Την ίδια ώρα, η αποθήκευση θα αποτελέσει απάντηση στην ανισομέρεια της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών (λόγω της κυριαρχίας των φωτοβολταϊκών) και, κατά συνέπεια, στην ανισορροπία των χονδρεμπορικών τιμών, που εκτινάσσονται κατά τις απογευματινές ώρες.

«Με την επιπλέον αποθήκευση θα μειωθούν σημαντικά οι απογευματινές αιχμές και η ανάγκη, τότε, να καίμε ακριβό φυσικό αέριο», σημείωσε ο κ. Παπασταύρου, προσθέτοντας πως η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ έχει, την ίδια στιγμή, δημιουργήσει και μία νέα ανάγκη για το σύστημα.

Ο λόγος είναι πως, χωρίς αποθήκευση στον απαιτούμενο βαθμό, αυξάνεται το κόστος για εφεδρείες και για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος. Η αποθήκευση μπορεί να παρέχει μέρος αυτών των υπηρεσιών με χαμηλότερο κόστος, μειώνοντας έτσι και αυτό το κομμάτι του λογαριασμού.

Να καλυφθεί το χαμένο έδαφος

Όπως όλα δείχνουν, τα παραπάνω αποτελούν αναλύσεις του υφυπουργού Νίκου Τσάφου, που έχουν πείσει το κυβερνητικό επιτελείο. Κάτι που σημαίνει πως η ενεργειακή στρατηγική θα συνεχίσει στις ίδιες κατευθύνσεις που ακολούθησε τα προηγούμενα χρόνια, επιταχύνοντας όμως σε εκείνους τους τομείς της «πράσινης» μετάβασης όπου είχε παρατηρηθεί υστέρηση.

Ένας τέτοιος παράγοντας είναι η αποθήκευση. Και εδώ το ίδιο το ΥΠΕΝ αναγνωρίζει ότι η πρόοδος δεν ήταν ικανοποιητική. Ο κ. Παπασταύρου, ήταν σαφής: «Εδώ μιλάμε τη γλώσσα της αλήθειας. Προφανώς στην αποθήκευση πρέπει να τρέξουμε, δεν είναι ικανοποιητικό το αποτέλεσμα που έχουμε».

Στην πράξη, από τα πρώτα 32 Μεγαβάτ μπαταριών που ενεργοποιήθηκαν την 1η Απριλίου, το εν λειτουργία χαρτοφυλάκιο έχει πλέον αυξηθεί στα 700 Μεγαβάτ. Επόμενο ορόσημο είναι το 1 Γιγαβάτ έως το τέλος του 2026 και το 1,5 Γιγαβάτ. Για να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος, ο στόχος για το τέλος του 2028 αυξάνεται στα 3-4 Γιγαβάτ και έως το τέλος του 2030 στα 5-7 Γιγαβάτ. Όπως έγραφε χθες το energypress, πρόκειται για αναθεωρημένους προς τα πάνω στόχους, σε σχέση με τη δέσμευση του ΥΠΕΝ για 3 Γιγαβάτ στο τέλος για το 2028 και τον πήχη των 4,325 Γιγαβάτ για το 2030, που προβλέπει το επικαιροποιημένο ΕΣΕΚ.

Το πρόγραμμα επιδότησης

Καταλύτης για την επίτευξη των παραπάνω «επιδόσεων» θα είναι το πρόγραμμα επιδότησης ύψους 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής. Όπως έχει αποκαλύψει το energypress, 50 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για επιχορήγηση κατά 50% ΟΤΑ που θα εγκαταστήσουν μπαταρίες για ιδιοκατανάλωση (με ή χωρίς φωτοβολταϊκό) ενώ το ίδιο ποσό θα διατεθεί σε επιχειρήσεις, για την κάλυψη του 30-40% της δαπάνης της μπαταρίας. Το σχέδιο είναι να καλυφθούν επιχειρήσεις όλων των μεγεθών.

Άλλα 50 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για έργα αποθήκευσης σε συνδυασμό με ΑΠΕ, ενώ ανάλογο θα είναι το κονδύλι για τις αυτόνομες μπαταρίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιλογή των δικαιούχων θα γίνει με ανταγωνιστική διαδικασία, ώστε την επιδότηση να λάβουν οι παραγωγοί που θα διεκδικήσουν τη μικρότερη ενίσχυση (σε ευρώ ανά MW). Για τις δύο πρώτες κατηγορίες, η επιλογή θα γίνει μέσω πρόσκλησης, χωρίς να είναι σαφή τα κριτήρια αξιολόγησης.

Όλοι οι συνδυασμοί μπαταρίας με ΑΠΕ

Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες του energypress, στόχος του υπουργείου είναι το πρόγραμμα να αρχίσει να «τρέχει» εντός του έτους. Όσον αφορά την κατηγορία των μπαταριών σε συνδυασμό με ΑΠΕ, αφορά εν λειτουργία ανανεώσιμα έργα, ενώ επιλέξιμες για επιδότηση θα είναι «πράσινες» μονάδες που με την προσθήκη μπαταρίας θα μετατραπούν σε έργα 11Α και 11Β, όπως επίσης και μπαταρίες σε κοινό σημείο σύνδεσης.

Από την άλλη πλευρά, δεν είναι ξεκάθαρο πώς θα συνδυαστεί η συγκεκριμένη επιδότηση με την πρόσκληση για τις merchant αυτόνομες μπαταρίες συνολικής ισχύος 4,7 Γιγαβάτ, δηλαδή αν θα μπορούν να διεκδικήσουν επιδότηση μονάδες που έχουν εξασφαλίσει όρους σύνδεσης. Πάντως, στόχος του ΥΠΕΝ είναι οι δύο πρωτοβουλίες να συγχρονιστούν.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, θα δοθεί επιδότηση στις merchant μπαταρίες και στις μπαταρίες με κοινό σημείο σύνδεσης, ώστε να γίνουν περισσότερα έργα χρηματοδοτήσιμα από τις τράπεζες. Ωστόσο, όπως έγραφε χθες το energypress, στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν πως οι επενδυτές είναι έτσι κι αλλιώς διατεθειμένοι να υλοποιήσουν εφαρμογές των δύο συγκεκριμένων κατηγοριών, χωρίς κανενός είδους στήριξη. Επομένως, η ενίσχυση στο CAPEX, από τη στιγμή μάλιστα που τα σχετικά ποσά είναι περιορισμένα, δεν πρόκειται να αλλάξει ουσιωδώς το χαρτοφυλάκιο αυτών των δύο εφαρμογών.

Αντίθετα, όπως επισημαίνουν, τα κεφάλαια αυτά θα έπρεπε να διατεθούν αποκλειστικά για μπαταρίες «behind the meter». Κι αυτό γιατί πρόκειται για επενδύσεις που η αγορά έχει δείξει πως δεν θα αποκτήσουν σημαντικό αποτύπωμα, χωρίς κάποιου είδους ενίσχυση.

Στον αντίποδα, η αγορά φαίνεται να συμφωνεί με το σχέδιο για ενίσχυση της αποθήκευσης για ιδιοκατανάλωση, ώστε να δοθεί ένα αρχικό έναυσμα. Εξάλλου, η παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας, από όλες τις κατηγορίες καταναλωτών, αποτελεί για το ΥΠΕΝ σημαντικό «όχημα» για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Νέο έργα αυτοκατανάλωσης 1 Γιγαβάτ

Όπως ειπώθηκε στη χθεσινή παρουσίαση, στόχος είναι η αυτοκατανάλωση να διπλασιαστεί τα αμέσως επόμενα χρόνια, προσθέτοντας νέα συστήματα συνολικής ισχύος περί το 1 GW. Σήμερα, από τα περίπου 18 Γιγαβάτ ΑΠΕ, περίπου 1,1 Γιγαβάτ αντιστοιχεί σε μονάδες αυτοκατανάλωσης, με τους εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές να αποτελούν τον κύριο όγκο (με όρους εγκατεστημένης ισχύος).

Ο υφυπουργός, Νίκος Τσάφος, ανέφερε ότι το νέο τροποποιημένο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση αναμένεται να δημοσιευθεί μέσα στην εβδομάδα. Η διαδικασία απλοποιείται και γίνεται ξεκάθαρη, ενώ παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για μεμονωμένη αποθήκευση, ώστε ο καταναλωτής να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια όταν το ρεύμα είναι φθηνό και να τη χρησιμοποιεί αργότερα.

«Άρα ουσιαστικά απλοποιούμε το πλαίσιο, για να ξεκολλήσει, και παράλληλα χρηματοδοτούμε με 100 εκατομμύρια ευρώ την αποθήκευση για ιδιοκατανάλωση, έτσι ώστε να μπορέσει να τρέξει ακόμα πιο γρήγορα», σημείωσε ο υφυπουργός.

Στα 100 εκατ. ευρώ για μπαταρίες ιδιοκατανάλωσης δεν περιλαμβάνονται, πάντως, τα νοικοκυριά. Για αυτά προβλέπεται διαφορετική παρέμβαση, καθώς στα 50 εκατ. ευρώ που προορίζονται για τις Περιοχές Μετάβασης, προβλέπεται η επιχορήγηση 2.000 νοικοκυριών για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών με μπαταρία.

Σημαντική ώθηση πρόκειται να υπάρξει και στα νησιά, μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών. Από τα συνολικά 2,3 δισ. ευρώ των έργων που έχουν σχεδιαστεί, τα 476 εκατ. προορίζονται για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών (316 MW) με συστήματα αποθήκευσης (295 MW), σε κατοικίες, ιδιωτικά κτίρια και δημόσια κτίρια του τριτογενούς τομέα, παρόχους υπηρεσιών ύδρευσης, αγρότες και αεροδρόμια. Η επιδότηση θα αφορά τo σύστημα (ΦΒ + μπαταρία) και το ποσοστό ενίσχυσης θα κυμαίνεται από 32% έως 54%, ανάλογα με την κατηγορία του δικαιούχου.

Πέρα από όφελος στους ίδιους τους δικαιούχους, οι μπαταρίες θα έχουν θετικό αποτύπωμα στο σύνολο της αγοράς. «Αν η αποθήκευση μειώσει τις αιχμές και περιορίσει τους λογαριασμούς προσαυξήσεων, θα ωφεληθούν όλοι οι καταναλωτές», τόνισε ο κ. Τσάφος.