Data centers: «Φίλτρο» στα αιτήματα για ηλεκτρικό χώρο – Το νέο πλαίσιο και το mega project της ΔΕΗ

Κανόνες που θα αποτρέπουν τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου από data centers αμφίβολης επενδυτικής ωριμότητας σχεδιάζει η κυβέρνηση, καθώς το κύμα αιτημάτων για νέες υποδομές αυξάνεται με μεγάλη ταχύτητα και δημιουργεί την ανάγκη έγκαιρης παρέμβασης πριν συσσωρευτούν δεσμεύσεις ισχύος αρκετών GW.

Σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδιες κυβερνητικές πηγές, το νέο πλαίσιο βρίσκεται ήδη υπό επεξεργασία, με βασικό στόχο να διασφαλιστεί ότι η πρόσβαση στο ηλεκτρικό σύστημα θα δίνεται σε πραγματικά και ώριμα επενδυτικά σχέδια και όχι σε projects που δεσμεύουν ισχύ χωρίς να υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις ότι τελικά θα υλοποιηθούν.

Η κυβέρνηση θέλει ουσιαστικά να προλάβει μια κατάσταση ανάλογη με εκείνη που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια στις ΑΠΕ, όπου η συσσώρευση αιτημάτων για όρους σύνδεσης περιόρισε τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, παρά το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των σχεδιαζόμενων επενδύσεων δεν προχώρησε.

Η κινητικότητα γύρω από τα data centers είναι ήδη μεγάλη. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, στους διαχειριστές έχουν φτάσει πολλά αιτήματα και, εάν το σύνολο των σχεδιαζόμενων έργων έμπαινε στο σύστημα, οι απαιτήσεις ηλεκτρικής ισχύος θα ήταν εξαιρετικά υψηλές. Για αυτό και η επιλογή είναι να δημιουργηθούν κανόνες από την αρχή και όχι να επιχειρηθεί εκ των υστέρων η αποδέσμευση ηλεκτρικού χώρου.

Τα κριτήρια για τον ηλεκτρικό χώρο

Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει η υπό διαμόρφωση ρύθμιση είναι με ποια κριτήρια θα ξεχωρίζουν τα πραγματικά projects από τις πιο θεωρητικές ή κερδοσκοπικές αιτήσεις.

Αρμόδιες πηγές σημειώνουν ότι δεν μπορεί ένας επενδυτής να δεσμεύει εκατοντάδες MW σε έναν υποσταθμό χωρίς να αποδεικνύει ότι πίσω από το αίτημα υπάρχει πραγματική επένδυση, χρηματοδοτική δυνατότητα και προοπτική υλοποίησης. Το ζητούμενο επομένως είναι να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός αξιολόγησης της ωριμότητας πριν παραχωρηθεί πολύτιμος ηλεκτρικός χώρος.

Το θέμα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των υπηρεσιών cloud έχει εκτινάξει διεθνώς τις προβλέψεις για την κατανάλωση των data centers, δημιουργώντας αντίστοιχες πιέσεις στα ηλεκτρικά συστήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις ΗΠΑ οι ρυθμιστικές αρχές αντιμετωπίζουν ήδη το φαινόμενο του λεγόμενου «ghost demand», δηλαδή αιτήματα σύνδεσης πολλαπλάσια της ζήτησης που θεωρείται ρεαλιστικό ότι τελικά θα υλοποιηθεί.

Τα μοντέλα του εξωτερικού

Στο ΥΠΕΝ έχουν εξεταστεί πρακτικές και μοντέλα άλλων χωρών προκειμένου να διαμορφωθεί η ελληνική προσέγγιση. Μεταξύ των περιπτώσεων που έχουν μελετηθεί είναι το αυστηρότερο πλαίσιο της Ισπανίας, όπου εξετάζονται απαιτήσεις που δεν περιορίζονται στην ύπαρξη ενός PPA αλλά συνδέουν την κατανάλωση με τον χρόνο παραγωγής της ενέργειας.

Μια τόσο αυστηρή λύση, πάντως, δεν φαίνεται να αποτελεί την πρώτη επιλογή για την Ελλάδα, καθώς εκτιμάται ότι η απαίτηση πλήρους ή εκτεταμένου χρονικού συγχρονισμού παραγωγής και κατανάλωσης μπορεί να αυξήσει σημαντικά το κόστος και την πολυπλοκότητα μιας επένδυσης.

Στόχος είναι αντίθετα να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο που θα μπορεί να λειτουργήσει σε βάθος χρόνου και να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν προκρίνεται μια στατική λύση, για παράδειγμα ένας χάρτης που θα ορίζει εκ των προτέρων συγκεκριμένες περιοχές στις οποίες επιτρέπεται ή απαγορεύεται η ανάπτυξη data centers.

Στην προετοιμασία έχουν ληφθεί υπόψη διαφορετικές αναλύσεις για την εξέλιξη του κλάδου, μεταξύ των οποίων και σχετική μελέτη που έχει εκπονηθεί για λογαριασμό του ΑΔΜΗΕ.

Στόχος η διαβούλευση

Το επόμενο βήμα θα είναι η νομοθετική αποτύπωση του νέου μηχανισμού και η παρουσίασή του στην αγορά. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στόχος είναι ένα πρώτο επεξεργασμένο πλαίσιο να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέσα στον Σεπτέμβριο, ώστε οι τελικοί κανόνες να διαμορφωθούν αφού προηγηθεί διάλογος με τους επενδυτές και τους εμπλεκόμενους φορείς.

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς τα data centers αποτελούν μια από τις νέες μεγάλες πηγές ηλεκτρικής ζήτησης. Σε αντίθεση με άλλες καταναλώσεις, πρόκειται για εγκαταστάσεις που απαιτούν μεγάλες ποσότητες ενέργειας σε συνεχή βάση, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τόσο την εξασφάλιση ισχύος όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα ενταχθούν στο ηλεκτρικό σύστημα.

Σε ώριμη φάση οι συζητήσεις της ΔΕΗ

Το έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη data centers στην Ελλάδα αποτυπώνεται και στο μεγάλο project της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, το οποίο βρίσκεται πλέον σε κομβικό στάδιο.

Οι διαπραγματεύσεις του ομίλου με κορυφαίους διεθνείς hyperscalers έχουν ωριμάσει σημαντικά, με την πρώτη φάση του σχεδιασμού να προβλέπει mega data center ισχύος 300 MW. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της επιχείρησης, η εγκατάσταση προγραμματίζεται να βρίσκεται σε λειτουργία έως το τέλος του 2028.

Η ΔΕΗ έχει μάλιστα ξεκινήσει τις κινήσεις για την προμήθεια βασικού εξοπλισμού, ώστε να μη χαθεί χρόνος από το ιδιαίτερα απαιτητικό χρονοδιάγραμμα του έργου.

Το project στη Δυτική Μακεδονία διαθέτει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα ως προς το ενεργειακό σκέλος. Η ΔΕΗ έχει σχεδιάσει την τροφοδοσία του data center «behind the meter», ώστε η νέα μεγάλη κατανάλωση να μην επιβαρύνει αντίστοιχα το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο. Η ίδια η εταιρεία έχει επισημάνει ότι η Δυτική Μακεδονία προσφέρει διαθέσιμη γη, υφιστάμενες ηλεκτρικές υποδομές και δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών πηγών παραγωγής.

Από τα 300 MW στο 1 GW

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν σταματά στην πρώτη φάση. Οι συζητήσεις με τους hyperscalers έχουν επεκταθεί στα σενάρια ανάπτυξης του project έως το 1 GW, αν και η αρχική συμφωνία αναμένεται να αφορά τα πρώτα 300 MW.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το ενδιαφέρον των δυνητικών συνεργατών για τη μελλοντική επέκταση έχει ενισχυθεί, ενώ οι διαπραγματεύσεις είναι ιδιαίτερα σύνθετες, καθώς δεν αφορούν αποκλειστικά την ίδια την υποδομή του data center. Στο τραπέζι βρίσκονται παράλληλα μακροχρόνια PPAs, η προμήθεια εξοπλισμού και συνολικότερα ο τεχνικός σχεδιασμός της επένδυσης.

Το project των 300 MW αποτελεί πλέον συγκεκριμένο μέρος του επενδυτικού σχεδιασμού της ΔΕΗ, ενώ το σενάριο επέκτασης στο 1 GW παραμένει δυνητικό και θα εξαρτηθεί από τις δεσμεύσεις των hyperscalers.

Η ωρίμανση αυτών των συζητήσεων, σε συνδυασμό με το ευρύτερο κύμα αιτημάτων που καταγράφεται στην αγορά, εξηγεί και την κυβερνητική σπουδή για τη θέσπιση κανόνων. Η επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί εγκαίρως ένα καθαρό πλαίσιο, ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να προσελκύσει τις μεγάλες επενδύσεις που βρίσκονται σε πραγματική τροχιά υλοποίησης, χωρίς ταυτόχρονα ο περιορισμένος ηλεκτρικός χώρος να δεσμευτεί από projects που μπορεί να παραμείνουν για χρόνια στα χαρτιά.