Ξεκινούν σήμερα οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών για τους νέους κανόνες υποχρεωτικής αποθήκευσης φυσικού αερίου

Σε μια περίοδο έντονων ενεργειακών προκλήσεων για την Ευρώπη, ξεκινούν σήμερα οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών για τη διαμόρφωση του επικαιροποιημένου πλαισίου υποχρεωτικής αποθήκευσης φυσικού αερίου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την περασμένη εβδομάδα τη διαπραγματευτική του θέση, ανοίγοντας τον δρόμο για τις τελικές συνομιλίες με το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στόχος είναι η επίτευξη συμφωνίας έως τα τέλη Ιουνίου, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της πολωνικής προεδρίας του Συμβουλίου, ώστε οι νέοι κανόνες να μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή από την 1η Οκτωβρίου – ημερομηνία ορόσημο για την έναρξη της αποθηκευτικής περιόδου.

Το βασικό σημείο τριβής αφορά τον στόχο πλήρωσης των αποθηκών. Επί του παρόντος, ισχύει η υποχρέωση πλήρωσης σε ποσοστό 90% μέχρι την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους, μέτρο που υιοθετήθηκε το 2022 ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση και λήγει στο τέλος του 2025.

Οι προτάσεις των θεσμών διαφέρουν:

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται την επέκταση της ισχύος του 90% έως το 2027, έως ότου ολοκληρωθεί η συνολική αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου.

Το Συμβούλιο των κρατών-μελών τάσσεται υπέρ της διατήρησης του 90%, αλλά με χρονική ευελιξία: προτείνει ο στόχος να επιτυγχάνεται μεταξύ 1ης Οκτωβρίου και 1ης Δεκεμβρίου.

Το Ευρωκοινοβούλιο, αντίθετα, εισηγείται τη μείωση του στόχου στο 83% και την επίτευξή του στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, μέχρι και το 2027.

Ένα ακόμη κομβικό ζήτημα αφορά τις παρεκκλίσεις σε περίπτωση «δυσμενών συνθηκών αγοράς». Το Συμβούλιο ζητά τη δυνατότητα μείωσης έως και 10 ποσοστιαίων μονάδων από το 90% (δηλαδή μέχρι το 80%), ενώ το Κοινοβούλιο προτείνει απόκλιση 4 μονάδων από τον δικό του στόχο (δηλαδή έως το 79%). Και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τη διακριτική ευχέρεια να εγκρίνει μεγαλύτερες παρεκκλίσεις, εφόσον η κατάσταση στην αγορά το απαιτεί.

Η τελική απόφαση αναμένεται να επηρεάσει άμεσα την πορεία των τιμών φυσικού αερίου για το 2025 και πιθανώς και για τα επόμενα χρόνια, καθώς οι αποθηκευτικοί στόχοι έχουν καθοριστική επίδραση στη ζήτηση LNG και στις τιμές spot, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Αν και η τυπική εφαρμογή του νέου πλαισίου προβλέπεται από το 2026, υπάρχει νομική δυνατότητα πρόωρης ενεργοποίησής του από το 2025, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική ρύθμιση θα δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ πριν την 1η Οκτωβρίου και θα περιλαμβάνει ρητή πρόβλεψη άμεσης ισχύος. Ωστόσο, ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία έως τον Ιούνιο, η διαδικασία κύρωσης ενδέχεται να παραταθεί, δημιουργώντας αβεβαιότητα για το ποιο καθεστώς θα εφαρμοστεί τη φετινή χρονιά.

Ισορροπίες μεταξύ κόστους και ασφάλειας

Η αναζήτηση ενός πιο ευέλικτου στόχου αποθήκευσης στοχεύει στη μείωση των πληθωριστικών πιέσεων στις τιμές του φυσικού αερίου. Ωστόσο, μια υπερβολικά «χαλαρή» προσέγγιση ενδέχεται να υπονομεύσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης, ειδικά σε σενάρια αυξημένης γεωπολιτικής έντασης ή καιρικών ακραίων φαινομένων.

Οι αποφάσεις λαμβάνονται σε μια περίοδο νέας ανόδου των τιμών φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Την περασμένη Δευτέρα, οι τιμές στα βασικά ευρωπαϊκά hubs διαμορφώθηκαν πάνω από τα 35,7 ευρώ/MWh, επίπεδα που διατηρούν τη δυναμική της προηγούμενης εβδομάδας. Η αυξημένη ζήτηση LNG από την Ασία – κυρίως την Κίνα και την Ινδία – σε συνδυασμό με καθυστερήσεις στις προμήθειες, έχουν αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για τους επόμενους μήνες.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας επιταχύνουν τις προμήθειες για το καλοκαίρι, καθώς τα αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι – περίπου στο 40% στις αρχές Μαΐου, έναντι 62,7% το ίδιο διάστημα του 2024.

Στο ήδη τεταμένο αυτό περιβάλλον, έρχεται να προστεθεί και η πρόθεση της ΕΕ να τερματίσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου και LNG έως το τέλος του 2027, με ενδιάμεσο βήμα την απαγόρευση spot αγορών από το τέλος του 2025.