Τσάφος: Η αγορά αποθαρρύνει την αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών αερίου, πιθανώς για να προκαλέσει έλλειψη

Σε νέα τοποθέτηση προχώρησε ο υφυπουργός ΠΕΝ, Νίκος Τσάφος, αναφορικά με τη διαμόρφωση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και το ρόλο της αποθήκευσης.

Όπως ανέφερε σχετικά σε ανάρτησή του:

"Τα πρωτοσέλιδα για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο είναι πλέον γνωστά: Η ευρωπαϊκή αποθήκευση έχει φτάσει το χ ή το ψ%, το οποίο είναι πολύ κάτω από τον στόχο – και έτσι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί (ξανά) σε χ ή ψ ευρώ.

Αλλά υπάρχει μια πολύ πιο ενδιαφέρουσα ιστορία που δεν αναφέρεται επαρκώς: Το σχήμα της καμπύλης των προθεσμιακών συμβολαίων.

Υπό κανονικές συνθήκες, η αγορά των προθεσμιακών μοιάζει με κύμα: οι τιμές είναι χαμηλότερες το καλοκαίρι και υψηλότερες το χειμώνα (αυτό φαίνεται στη γραμμή της 31ης Δεκεμβρίου 2025).

Αυτή η δομή δίνει ένα σαφές κίνητρο για την αποθήκευση αερίου. Τοποθετεί επίσης ένα ασφάλιστρο κινδύνου τη στιγμή που το φυσικό αέριο μπορεί να είναι σπάνιο – το χειμώνα.

Μόλις ξεκίνησε το πρόβλημα στα Στενά του Ορμούζ, η καμπύλη άλλαξε σχήμα.

Η διαφορά ανάμεσα σε χειμώνα-καλοκαίρι εξαφανίστηκε. Αντί για ένα καμπυλωτό σχήμα, έχουμε τώρα μια σειρά από βήματα – η τιμή είναι επίπεδη και μετά πέφτει.

Ακόμη και σήμερα, πέρα από την άμεση χειμερινή περίοδο, δεν υπάρχει διαφορά καλοκαιριού-χειμώνα για τη σεζόν 2027/28.

Αυτό το σχήμα εξηγεί τη δύσκολη θέση της Ευρώπης. Για αρκετούς μήνες, οι ευρωπαϊκές εταιρείες προσπαθούσαν να ξαναγεμίσουν τις αποθήκες ενώ η «αγορά» τους έλεγε να μην ξαναγεμίζουν τις αποθήκες. Δεν πλήρωνε για να αγοράσει φυσικό αέριο σήμερα και να το πουλήσει αργότερα – η τιμή ήταν βασικά η ίδια.

Αυτό είναι παράξενο. Γιατί να το κάνουν αυτό οι «αγορές»;

Σε μια κανονική αγορά, ίσως φοβάστε ότι η Ευρώπη θα ξεμείνει από αέριο τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Έτσι, είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε λίγο παραπάνω για να αντασφαλιστείτε απέναντι σε αυτό το σενάριο και υπάρχει μια ορατή άνοδος τον Ιανουάριο ή τον Φεβρουάριο.

Ή καθώς πλησιάζετε σε μια πιθανή έλλειψη – ας πούμε τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο – βλέπετε μια ξαφνική άνοδο της τιμής που αντικατοπτρίζει έναν αυξημένο κίνδυνο.

Αυτό συμβαίνει σε μια ώριμη αγορά όπως το Henry Hub στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όχι όμως στην Ευρώπη. Αντί για περιστασιακές αιχμές σε στιγμές έντονης πίεσης, η ευρωπαϊκή αγορά είναι ένα βραδυφλεγές φυτίλι.

Γιατί η τιμή για τον Απρίλιο του 2026, όταν δεν υπάρχει έλλειψη, να είναι ίδια με την προθεσμιακή τιμή για τον Φεβρουάριο, όταν μπορεί να φοβάστε έλλειψη;

Η ιστορία του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου περιγράφεται συχνά ως «Η Ευρώπη δεν ξαναγεμίζει τις αποθήκες αρκετά γρήγορα, οπότε οι τιμές αυξάνονται».

Μια πιο ακριβής περιγραφή είναι: «Η αγορά προσπαθεί ενεργά να αποθαρρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες από το να ξαναγεμίσουν τις αποθήκες – ίσως για να προκαλέσουν έλλειψη».

Η αγορά μπορεί να λειτουργεί με μια στενή, τεχνική έννοια – οι τιμές αντικατοπτρίζουν τις συναλλαγές που πραγματοποιούν οι συμμετέχοντες στην αγορά.

Αλλά έχει νόημα αυτή η αγορά με την ευρύτερη έννοια – ως μηχανισμός καθορισμού τιμών για ένα εμπόρευμα που είναι τόσο σημαντικό για την Ευρώπη; Δεν είμαι τόσο σίγουρος. Και αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να θέσουμε επειγόντως στην Ευρώπη".