Τα πρώτα συμπεράσματα της κρίσης: Άμεση ανάγκη για μηχανισμό στρατηγικής εφεδρείας - Ικανοποιητική η αντίδραση της αγοράς στο Χρηματιστήριο Ενέργειας

Την ανάγκη απεξάρτησης από το λιγνίτη, αφού έχει συμβάλλει καθοριστικά στην κλιματική αλλαγή, αλλά και την παραμονή του ως στρατηγική εφεδρεία, μέχρι τη μετάβαση στην επόμενη ημέρα, ανέδειξαν περίτρανα τα πρωτοφανή καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ημερών.

Σίγουρο είναι ότι οι λιγνιτικές μονάδες πρέπει να σβήσουν γιατί η συμμετοχή τους στην επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής είναι μεγάλη. Σίγουρο όμως επίσης είναι ότι μέχρι να γίνει η «πράσινη» μετάβαση, οι λιγνίτες χρειάζονται ως στρατηγική εφεδρεία.

Τι σημαίνουν όλα αυτά ; Ότι η κυβέρνηση πρέπει να εντάξει άμεσα στην «φαρέτρα» των επιχειρημάτων της προς τις Βρυξέλλες ως προς την έγκριση μηχανισμού στρατηγικής εφεδρείας, τα όσα συνέβησαν το τελευταίο δεκαήμερο. Καθημερινά οι λιγνίτες συμμετέχουν κατά 14% -18% στην κάλυψη του φορτίου, κοστίζοντας πανάκριβα στην ΔΕΗ, κατάσταση ίδια με όσα συνέβησαν στον καύσωνα του Ιουνίου, αλλά και τον Φεβρουάριο όταν ξέσπασε η «Μήδεια». Το αίτημά της επιχείρησης να μπουν στην άκρη οι μονάδες και κάθε φορά που θα κρίνει ο ΑΔΜΗΕ, να παίρνουν μπροστά και η επιχείρηση να αποζημιώνεται μέσω ενός μηχανισμού, γίνεται πιο επίκαιρο παρά ποτέ.

Τέλη του 2021 στο καλό σενάριο

Που βρίσκεται όμως η υπόθεση του strategic reserve ; Η ευρωπαϊκή διαβούλευση του market plan που έτσι κι αλλιώς είναι προαπαιτούμενο, έχει ξεκινήσει. Το ΥΠΕΝ αναμένει την επικαιροποίηση του adequacy report με βάση τη νέα μεθοδολογία του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER). Και αναμένει επίσης ένα ακόμη σετ νέων ερωτήσεων από τους κοινοτικούς. Πόσο καιρό θα διαρκέσει όλη η διαδικασία ; Το καλό σενάριο είναι να έχει κλείσει μέχρι τα τέλη του 2021. Τουλάχιστον αυτό φέρεται να έχουν δεσμευθεί στο ΥΠΕΝ οι κοινοτικές υπηρεσίες, όπως μεταφέρουν στο Energypress, άνθρωποι με γνώση των επαφών. Εφόσον τα πράγματα εξελιχθούν έτσι, τότε κάποια στιγμή το 2022 η ΔΕΗ θα σβήσει τις λιγνιτικές της μονάδες και θα τις θέσει στην διάθεση του ΑΔΜΗΕ, εισπράττοντας ένα τίμημα κάθε φορά που εκείνος θα τις χρειάζεται. Τίμημα για να τις συντηρεί, να πληρώνει προσωπικό, να τις έχει σε ετοιμότητα όταν και εφόσον κριθεί απαραίτητο. 

Οι πετρελαϊκές στα νησιά 

Και αν στην περίπτωση των λιγνιτών, το σύστημα θα τους χρειάζεται συχνά, το ίδιο αλλά σε μικρότερο βαθμό, αφορά και τις πετρελαϊκές στα νησιά. Η στρατηγική εφεδρεία αφορά και αυτές. Τα όσα συνέβησαν προχθές, χαρακτηριστικά. Καθώς, είχαν βγει εκτός δύο από τις τρεις γραμμές του ΑΔΜΗΕ που συνδέουν την Ανατολική Αττική, και μόνη «ζωντανή» είχε απομείνει μια τρίτη γραμμή, ο κίνδυνος να μείνουν εκατομμύρια καταναλωτές εκτός ρεύμα ήταν παραπάνω από υπαρκτός. Και δεν αφορούσε μόνο τους κατοίκους της Αττικής, αλλά και τις γεμάτες με τουρίστες Κυκλάδες, που ρευματοδοτούνται μέσω Λαυρίου. Αυτό θα συνέβαινε αν η φωτιά άγγιζε γραμμές μεταφοράς που κατεβαίνουν ως το Λαύριο.

Δεν είναι ευρέως γνωστό, ωστόσο μπροστά στην απειλή, η διοίκηση της ΔΕΗ άρχισε να στέλνει προσωπικό στις Κυκλάδες, ώστε να είναι έτοιμο, αν χρειαστεί, να βάλει μπροστά τις παροπλισμένες πετρελαικές της μονάδες. Σταθμούς εδώ και μήνες εντελώς σβηστούς, κοστοβόρους, που για να είναι σε ετοιμότητα χρειάζονται συντήρηση, προσωπικό να τους δουλέψει, δηλαδή κόστη, που σήμερα επωμίζεται η ΔΕΗ. Αυτό δεν θα συνέβαινε αν λειτουργούσε ένας μηχανισμός στρατηγικής εφεδρείας. Εξελίξεις αναμένονται και ως προς αυτό.

Πως αντέδρασε το Χρηματιστήριο Ενέργειας

Η άμεση ανάγκη για μηχανισμό strategic reserve είναι ένα από τα συμπεράσματα της κρίσης. Ενα δεύτερο αφορά στον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε το Χρηματιστήριο Ενέργειας. Το χρηματιστήριο λειτούργησε σωστά, στη βάση της προσφοράς και της ζήτησης. Έδειξε ότι είναι ένας μηχανισμός που αντιδρά στα δεδομένα της αγοράς, καθώς ανάλογα με τη ζήτηση των πρώτων ημερών οι τιμές εκτοξεύτηκαν, ενώ σήμερα δείχνουν τάσης υποχώρησης. Χθες για παράδειγμα, οι τιμές στην αγορά της επόμενης ημέρας έφτασαν να διαμορφωθούν στα 185,59 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο άνω του 20% έναντι της τιμής της Τρίτης. Μάλιστα η μέγιστη τιμή ξεπέρασε και τα 200 ευρώ, ενώ η ελάχιστη βρέθηκε στα 105 ευρώ.

Σήμερα ωστόσο, οπότε και οι συνθήκες κάπως ομαλοποιούνται και η ζήτηση είναι μικρότερη, η τιμή στην αγορά της επόμενης ημέρας υποχωρεί στα 164,52 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σημειώνει μείωση 11,3% σε σχέση με το υψηλό της Τετάρτης. Η μέγιστη τιμή βρίσκεται στα 195 ευρώ, ενώ η ελάχιστη στα 105 ευρώ.