Ραδιενεργά

Οι αγρότες "έφαγαν" τελικά τα προγραμματισμένα για τις 10 Δεκεμβρίου εγκαίνια στο Ηράκλειο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Αττικής.

Παντού στις αγροτικές περιοχές το κλίμα «βράζει» μετά τα μειωμένα ποσά που είδαν τη περασμένη εβδομάδα στους λογαριασμούς τους οι αγρότες, κατ' εφαρμογή του νέου μοντέλου καταβολής των ενισχύσεων που συμφωνήθηκε με την Κομισιόν στον απόηχο του σκανδάλου για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Τα ίδια συμβαίνουν φυσικά και στη Κρήτη με τους συλλόγους να έχουν συγκαλεσει Παγκρήτιο Συλλαλητήριο στο Ηράκλειο στις 8 Δεκεμβρίου, δηλαδή δύο μέρες πριν τα προγραμματισμένα εγκαίνια του καλωδίου όπου επρόκειτο να παραστεί ο Πρωθυπουργός.

Τούτων δοθέντων, το ταξίδι Μητσοτάκη αναβλήθηκε και μαζί του και όλη η εκδήλωση, για την οποία απεστάλησαν τις προηγούμενες ημέρες τα πρώτα ενημερωτικά emails. 

Τα εγκαίνια μετατίθενται για τις αρχές του νέου έτους και η ημερομηνία θα γίνει γνωστή με νεότερη ενημέρωση αναλόγως φυσικά των εξελίξεων... 

Επειδή πράγματι υπάρχει ανησυχία στην αγορά των ΑΠΕ σχετικά με το που το πάει η κυβέρνηση όσον αφορά τον κλάδο, αν δηλαδή σκοπεύει να ασχοληθεί και να λάβει αποφάσεις ή θα αφήσει να εξελιχθεί η κατάσταση και «όποιος επιβιώσει», καταγράφω αυτολεξεί και (προς το παρόν) χωρίς σχόλια τα όσα είπε, εισαγωγικά, η γενική γραμματέας του ΥΠΕΝ Δέσποινα Παληαρούτα μιλώντας το Σάββατο σε συνέδριο για την ηλεκτροκίνηση:

«Επειδή είχα μια κουβέντα πριν έρθω εδώ και ίσως, με τις τελευταίες διεθνείς συμφωνίες που έγιναν στα πλαίσια του P-TEC στις αρχές Νοεμβρίου, να υπάρχει κάποια ανησυχία σε ότι αφορά την προτεραιοποίηση και την σημαντικότητα των ΑΠΕ για το Υπουργείο και για την κυβέρνηση, να πούμε ότι είναι βασική προτεραιότητα, στρατηγική προτεραιότητα για εμάς. Αυτό δεν αλλάζει. Αλλά το πλάνο προς την πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι ρεαλιστικό και στοχευμένο. Το φυσικό αέριο είναι εδώ, οι υδρογονάνθρακες είναι ακόμα εδώ. Δεν σημαίνει αυτό ότι δεν αποτελεί στρατηγικής σημασίας και προτεραιότητα σε μας και την κυβέρνηση ο τομέας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δεν θα μπορούσαμε να μην πάμε προς την πράσινη μετάβαση. Σήμερα η χώρα μας βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που έχουν δημιουργήσει σταθερά θεμέλια στην καθαρή ενέργεια. Το 2024 έγινε καθαρός εξαγωγέας πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας».

Αντίθετη από εκείνη που διατύπωσαν στελέχη της ηλεκτροπαραγωγής στο σημερινό μας ρεπορτάζ είναι η ερμηνεία που δίνει ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ σχετικά με τους λόγους για τους οποίους έμεινε χαμηλά χθες η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος στη χώρα μας, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές. «Οι χαμηλές τιμές δεν οφείλονται στο αυξημένο δυναμικό μονάδων αερίου και μάλιστα λόγω της ευελιξίας τους, αλλά στην πολύ υψηλή παραγωγή των αιολικών, σε συνδυασμό με τη χαμηλή λόγω εποχής ζήτηση, αλλά και εν μέρει στη μειωμένη δυναμικότητα, αρκετές ώρες, της διασύνδεσης προς Βουλγαρία» υποστηρίζει ο κ. Κοντολέων και παραθέτει τα χαρακτηριστικά της χθεσινής μέρας:

1. Ήταν πολύ υψηλή η παραγωγή των αιολικών πάρκων, πάνω από 3000MW όλο το 24ωρο. Μάλιστα για κάποιες ώρες το μεσημέρι υπήρχε πλεόνασμα και έγιναν περικοπές ΑΠΕ
2. Από τις 3π.μ και για όλη τη διάρκεια της ημέρας η αγορά ήταν αποσυνδεδεμένη από εκείνη της Βουλγαρίας μια και υπήρχε κορεσμός της γραμμής, λόγω φουλ εξαγωγών. Όλο το 24ωρο είμασταν εξαγωγικοί στο maximum της καθοριζόμενης από τον Διαχειριστή δυναμικότητας της γραμμής.
3. Το Kozloduy λειτουργεί στο μισό της δυναμικότητάς του λόγω συντήρησης, ήτοι 1000MW είναι εκτός

Στην υπόλοιπη Κεντρική Ευρώπη η παραγωγή των ΑΠΕ είναι μικρή, δεν υπάρχει αιολική παραγωγή και υπάρχει το γνωστό φαινόμενο της ομίχλης αρκετές ώρες, γιαυτό οι τιμές τους ήταν υψηλότερες καταλήγει ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ.

Η συζήτηση για την αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ είναι δεδομένη, με το Μαξίμου να αποδέχεται ότι χρειάζεται «φρέσκο χρήμα» για να τρέξει το επενδυτικό πρόγραμμα των 6 δισ. ευρώ στις νησιωτικές διασυνδέσεις. Η παρέμβαση Μητσοτάκη από τη Σιγκαπούρη δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία και βέβαια ανοίγει την πόρτα για νέους επενδυτές, την ώρα που η αμερικανική πίεση για περιορισμό της κινεζικής παρουσίας στα δίκτυα ανεβάζει την πολιτική θερμοκρασία. Στο επίκεντρο, η State Grid, με το 24% και τα ενισχυμένα δικαιώματα, κρατά τα κλειδιά των ισορροπιών, ενώ η BlackRock εμφανίζεται ως ο «δυτικός» μνηστήρας που θα ταίριαζε και γεωπολιτικά.

Ωραία όλα αυτά, αλλά από την αναγνώριση ότι χρειάζεται ΑΜΚ μέχρι πράγματι να υλοποιηθεί, η απόσταση μπορεί να είναι μεγάλη και φαίνεται ότι η μέχρι τώρα καθυστέρηση δεν αποκλείεται να συνεχιστεί. Η αγορά ήδη γράφει την αβεβαιότητα, με τη μετοχή να διολισθαίνει. Και αν δεν έχουμε σύντομα εξελίξεις, οι συνέπειες της καθυστέρησης θα είναι μεγαλύτερες στα ίδια τα έργα που περιλαμβάνονται στο επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ

Το πολιτικό μήνυμα; Το project είναι υποχρεωτικό να γίνει και κάποια στιγμή θα γίνει. Αλλά και ο χρόνος που θα γίνει έχει τη σημασία του...

«Με έκπληξη και λύπη διαπιστώνει κανείς ότι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια ο IEA (ο Παγκόσμιος Οργανισμός Ενέργειας), στο νέο World Energy Outlook 2025 που δημοσίευσε, φαίνεται να υποκύπτει σε πολιτικές πιέσεις, οι οποίες είναι προφανές από πού προέρχονται».

Αυτό μου γράφει ο καθηγητής Παντελής Κάπρος και εξηγεί:

Εκτός των oil and gas outlooks που προβλέπουν μεγάλη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης και απομάκρυνση του oil peak, εντυπωσιακή είναι η στροφή σχετικά με τα σενάρια εξέλιξης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τα ορυκτά καύσιμα. Το σενάριο των Announced Pledges του World Energy Outlook του 2024, δηλαδή το σενάριο των επίσημων υποσχέσεων των χωρών, αντικαθίσταται από το σενάριο των Current Policies (τρέχουσες πολιτικές).

Δεν πρόκειται απλώς για μια τεχνική διόρθωση, αλλά για μια πολιτική δήλωση. Στο σχήμα διατηρείται και η γραμμή - σενάριο Stated Policies που έχει αρκετά μετακινηθεί προς τα πάνω το 2025, από το 2024, και το οποίο ελάχιστα πια διαφέρει από το Current Policies. Ο IEA, που διευθύνεται από τον φίλτατο και συμπαθέστατο Fatih Birol για πολλά χρόνια, που κάποτε ήταν συγκρατημένα αισιόδοξος για την ενεργειακή μετάβαση την οποία υποστήριζε ανοικτά, τώρα φαίνεται να υποκύπτει στις πολιτικές πιέσεις. Δείτε το σχήμα (πατήστε πάνω για μεγέθυνση):

Με την έκθεση που δημοσιοποίησε ο ACER για την ελληνική αγορά ηλεκτρισμού, ασχολήθηκαν πολλοί και δικαίως, καθώς το θέμα της διαμόρφωσης των τιμών χονδρεμπορικής είναι βασικό και αφορά τους πάντες. Γιαυτό και το σχετικό debate συνεχίζεται, με τους συντάκτες της έκθεσης να προχωρούν σε διευκρινίσεις.

Για να λέμε όμως και τα θετικά, να σημειώσουμε και την εξής παράμετρο: Η έκθεση του ACER έγινε εφικτή και επωφελήθηκε από τη διαθεσιμότητα των δεδομένων εκ μέρους του Χρηματιστηρίου Ενέργειας (ΕΝΕΧ) και της ΡΑΑΕΥ.

Τα ελληνικά δεδομένα χαρακτηρίστηκαν ως υψηλής ποιότητας από τον ευρωπαϊκό ρυθμιστή, ιδίως σε σύγκριση με τις ελλείψεις που χαρακτηρίζουν άλλες αγορές της ευρύτερης περιοχής μας. Για αυτό άλλωστε  και η ανάλυση μπορούσε να γίνει μόνο για τη δική μας περίπτωση. Ξεχωριστή αναφορά έγινε και για τη δημοσίευση και απεικόνιση τους στις ιστοσελίδες των δυο φορέων, ώστε να μπορεί εύκολα ο καταναλωτής να έχει πρόσβαση.

Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά από όσα ειπώθηκαν χθες από Μητσοτάκη, Χριστοδουλίδη, Παπασταύρου και Παπαναστασίου, η διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου κόλλαγε διότι δεν υπήρχε επενδυτικό ενδιαφέρον από νέους παίκτες. Και δεν υπήρχε ενδιαφέρον γιατί έφταιγαν τα τεχνικοοικονομικά δεδομένα του έργου. Και δεν έφταιγε, για παράδειγμα, ότι το ένα από τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη δεν είχε ξεκαθαρίσει αν θέλει πράγματι το καλώδιο, ούτε το γεγονός ότι παρέμεναν κομβικές ρυθμιστικές εκκρεμότητες, ούτε ότι το γεωπολιτικό ρίσκο ήταν παρόν και υψηλότατο με την Τουρκία να μην έχει άρει ποτέ τις απαιτήσεις της.

Υπήρξε μια γενιά ενεργειακών συντακτών που μπήκε στο ρεπορτάζ με τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη και έφτασε να πάρει σύνταξη χωρίς να έχει τελειώσει το project. Σε λίγο και η παρούσα γενιά συναδέλφων θα έχει κάτι αντίστοιχο να λέει για το GSI. Επειδή λοιπόν έχουμε γράψει ποταμούς λέξεων για το θέμα, δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι η νέα εξέλιξη, η ανάθεση δηλαδή νέας μελέτης για την επικαιροποίηση των τεχνικοοικονομικών δεδομένων του έργου, παγώνει το project χωρίς να χρειάζεται να το παραδεχθεί κανείς.

Και τα προβλήματα που δημιουργεί το πάγωμα; Θα τα δούμε επί του πεδίου και μάλλον σύντομα...

Σε μια ιδιαίτερη μορφή "αυτολογοκρισίας" βλέπω να προσχωρεί η κυβέρνηση σε ότι έχει να κάνει με τη φετινή κλιματική διάσκεψη COP30 στη Βραζιλία.
Από το πρώτο ελληνικό περίπτερο και το βομβαρδισμό κυβερνητικών ανακοινώσεων που δεχτήκαμε προ διετίας, όταν η 28η διάσκεψη γινόταν στο Ντουμπάι, από την επίσης δυναμική ελληνική παρουσία πέρυσι, όταν η COP29 γινόταν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, φτάσαμε φέτος να ξεκινάει η COP30 και να μην έχει βγει ούτε μια ανακοίνωση εκ μέρους του ΥΠΕΝ.
Ίσως η κυβέρνηση, που σε άλλες περιστάσεις δεν χάνει ευκαιρία να εξάρει τις εθνικές επιδόσεις στις ΑΠΕ, επέλεξε να μην ασχοληθεί με τα κλιματικά λίγες ημέρες μετά τις επαφές με τους Αμερικανούς και τις συμφωνίες στο φυσικό αέριο, μη θέλοντας προφανώς να δυσαρεστήσει τους προνομιακούς συνομιλητές της.
Άλλωστε, ο πρόεδρος Τραμπ είναι φανατικός εχθρός των ΑΠΕ και της προσπάθειας αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, την οποία βεβαίως δεν αναγνωρίζει και δεν αποδέχεται. Κάτι που εξέφρασαν επανειλημμένα και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που ήρθαν στην Αθήνα. «Δεν υπάρχει ενεργειακή μετάβαση, υπάρχει απλώς ενεργειακή προσθήκη», αποφάνθηκε, για παράδειγμα, ο Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ και τσάρος ενέργειας Νταγκ Μπέργκαμ.

Σε πρώτη ανάγνωση, οι δηλώσεις του Ισραηλινού υπ. Ενέργειας Έλι Κοέν στη Jerusalem Post για κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου από τις δεξαμενές του Ισραήλ προς την Ευρώπη, θεωρήθηκε ως πιθανή αναβίωση του – παγωμένου εδώ και μια πενταετία – project του East Med. Ο ίδιος ο κ. Κοέν το ξεκαθάρισε σε συνέντευξή του στην Καθημερινή: «Υπήρξε μια πολύ σημαντική πρόοδος τελευταία», λέει και εξηγεί: «Η εταιρεία Energean, η οποία λειτουργεί τα δύο αποθέματα φυσικού αερίου στο Ισραήλ, υπέγραψε συμφωνία με τον πελάτη στην Κύπρο και συμφώνησαν να κατασκευάσουν τον αγωγό με ιδιωτικά κεφάλαια, ενώ υπέβαλαν την αίτηση για εξαγωγή την προηγούμενη εβδομάδα. Θα το εξετάσω θετικά και θα εγκρίνω την αίτησή τους για εξαγωγή φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Κύπρο. Ο ιδιωτικός τομέας τις περισσότερες φορές μπορεί να λειτουργήσει πιο γρήγορα από τον κυβερνητικό τομέα».

Πολύ ενδιαφέροντα όσα εξελίσσονται τις δύο αυτές μέρες στο Ζάππειο με τους Αμερικανούς και μεγάλη η σημασία τους, κυρίως για τη γεωστρατηγική ενδυνάμωση της χώρας. Σε επίπεδο επενδύσεων, μένει να δούμε…

Να μη ξεχνάμε όμως ότι σε επίπεδο πραγματικών επενδύσεων, η μεγαλύτερη Αμερικάνικη ενεργειακή επένδυση που υλοποιείται αυτή την περίοδο στη χώρα αφορά την αιολική ενέργεια και γίνεται από την 547 Energy, θυγατρική του fund Quantum Energy Partners που εδρεύσει στο Χιούστον του Τέξας. Η Quantum κατασκευάζει, σε συνεργασία με την ελληνική εταιρεία ΕΝΤΕΚΑ, αιολικά πάρκα περί τα 400 MW (στο Βέρμιο και την Αρκαδία) συνολικού κόστους 500 εκατ. ευρώ. Η ηλέκτρισή τους αναμένεται τους επόμενους λίγους μήνες. Για την πώληση της ενέργειας έχουν συναφθεί 15ετείς συμβάσεις με την Amazon και η συνολική αξία της ενέργειας που θα πωληθεί μέσω αυτών θα ανέλθει σε 1 δις ευρώ.

Αμερικάνος επενδυτής και Αμερικάνος αγοραστής λοιπόν, σε ένα σημαντικό ενεργειακό ντηλ που δεν έχει την περιωπή που έχουν τα τρυπάνια και οι αγωγοί!

Ειδική αναφορά στους γεωλόγους και τους γεωφυσικούς της Energean έκανε ο Μαθιός Ρήγας, μιλώντας από βήματος P-TEC στη διάρκεια της τελετής υπογραφής για την είσοδο της ExxonMobil στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, στην οποία συμμετέχει και η HelleniQ Energy.

Πολλή και καλή δουλειά, αν αναλογιστεί κανείς ότι η εταιρεία «κράτησε εν ζωή» την παραχώρηση όταν το 2020 αποχώρησε η Total. Εκτελέστηκε μια εξαιρετική τρισδιάστατη σεισμική έρευνα, η επεξεργασία και ερμηνεία της οποίας έπεισαν την μεγαλύτερη ενεργειακή εταιρεία του πλανήτη να επενδύσει σε μια frontier (όπως είναι ο όρος) περιοχή.

Ελληνικά χέρια έφεραν στο προσκήνιο το Block 2. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ολόκληρη ExxonMobil έρχεται και παρόλο που παίρνει πλειοψηφικό ποσοστό στην κοινοπραξία, εμπιστεύεται την εμπειρία, την γνώση της γεωλογίας της περιοχής και τις τεχνικές δυνατότητες της Energean που παραμένει Operator σε όλο το ερευνητικό στάδιο. Οπότε, δικαίως τα εύσημα…

Το συνέδριο της Σύμπραξης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) το οποίο διοργανώνεται από το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας σε συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση και ξεκινάει σήμερα στο Ζάππειο, είναι ένα μεγάλο γεγονός και σφραγίζει, σίγουρα, μια μεγάλη αναδιάταξη των ενεργειακών προτεραιοτήτων της χώρας μας, στο πλαίσιο της υλοποίησης των συμφωνηθέντων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την κυβέρνηση Τραμπ. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια νέα εθνική ενεργειακή στρατηγική που μπαίνει στα σκαριά...

Δεν είναι μόνον ότι θα παραστούν ο αρμόδιος Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρίς Ράιτ και ο υπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος και για τα ενεργειακά της ευρύτερης περιοχής Νταγκ Μπέργκαμ. Στο Ζάππειο θα βρεθούν υψηλόβαθμα στελέχη δεκάδων αμερικανικών επιχειρήσεων που έρχονται για να κλείσουν ή για να ανακοινώσουν συνεργασίες ή πρωτοβουλίες μεγάλου βεληνεκούς.

Στην πρώτη γραμμή, η έλευση Αμερικανικού LNG, η επαναεριοποίησή του και η εξαγωγή του στις χώρες της Βαλκανικής, της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους που αυξάνουν όσο διευρύνεται η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Πολλά και ενδιαφέροντα, αλλά σε κάθε περίπτωση σημαίνουν και ενίσχυση του ρόλου των υποδομών, είτε πρόκειται για τερματικούς σταθμούς, είτε για δίκτυα, είτε για αγωγούς.

Έχετε διαβάσει τα σχετικά ρεπορτάζ μας και βέβαια θα διαβάσετε όλες τις εξελίξεις αυτό το διήμερο. Θέλω ωστόσο να επισημάνω μια επιπλέον παράμετρο που σας είχα και παλαιότερα επισημάνει: Όλες αυτές οι θεαματικές εξελίξεις, όλες οι στρατηγικές επιδιώξεις της χώρας στον ενεργειακό τομέα, κουμπώνουν πάνω σε σχέδια που οραματίστηκε, ανέπτυξε και υλοποίησε ή σκοπεύει να υλοποιήσει, ο όμιλος ενός ευφυούς και πρωτοπόρου επιχειρηματία, του Δημήτρη Κοπελούζου.

Σκεφτείτε ότι ο συγκεκριμένος Όμιλος εμπλέκεται, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, με τις υποδομές FSRU που αποτελούν βασικό κρίκο στη νέα ενεργειακή αλυσίδα, αλλά και με τη Ρεβυθούσα και τις άλλες - επίσης κρίσιμες - υποδομές του ΔΕΣΦΑ, τον λεγόμενο κάθετο διάδρομο κ.λπ

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νταγκ Μπέργκαμ στην τελευταία επίσκεψή του στην Αθήνα είδε για μια ώρα τον Δημήτρη Κοπελούζο και ενημερώθηκε για την συμβολή των FSRU στην ανάπτυξη και τροφοδοσία του Κάθετου Διαδρόμου με στόχο την ροή του αερίου προς Ουκρανία και άλλες χώρες.

Αλλά και το άλλο μεγάλο έργο που προωθεί ο Όμιλος, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, που προβλέπει ως γνωστόν την απευθείας μεταφορά πράσινης ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική στην Ευρώπη, είναι ένα έργο που ταιριάζει με το στρατηγικό ενδιαφέρον τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ε.Ε. για υποδομές που μειώνουν την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενισχύουν τις αντοχές της Ευρώπης έναντι της Κίνας.

Θυμηθείτε ότι η Γκίλφοϊλ στη Γερουσία για δύο ελληνικού ενδιαφέροντος έργα μίλησε ρητά: για το FSRU της Αλεξανδρούπολης και για την ηλεκτρική διασύνδεση Αιγύπτου- Ελλάδας (GREGY).

Δεν ξέρω αν κάποιος ελληνοαυστραλός, από τους πολλούς συμπατριώτες μας που ζουν στη μακρινή ήπειρο, είδε στην Ελλάδα το πρόγραμμα Happy Hours του ΗΡΩΝΑ και το μετέφερε εκεί, αλλά διαβάζοντας για τις τρείς ώρες δωρεάν ρεύμα που αποφάσισε να δίνει καθημερινά στα νοικοκυριά της χώρας η κυβέρνηση της Αυστραλίας, σκέφτηκα ότι είναι ωραίο που εξάγουμε ιδέες και εφευρετικότητα...

Το λέω γιατί ως γνωστόν το δημοφιλές πρόγραμμα του Ήρωνα κάνει ακριβώς αυτό που υιοθέτησε τώρα η Αυστραλιανή κυβέρνηση: Δίνει για τρείς συγκεκριμένες ώρες, τις ώρες της υπερπαραγωγής πράσινης ενέργειας, τσάμπα ρεύμα στους πελάτες του.

Άντε, να μπούν γρήγορα κι άλλοι έξυπνοι μετρητές για να δούμε στη αγορά κι άλλα έξυπνα προγράμματα από τα τμήματα marketing των εταιρειών!

Τα βλέμματα αυτή την εβδομάδα στρέφονται και δικαίως στην υπουργική σύνοδο της «Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια» (P-TEC) στο Ζάππειο και στα deals που λέγεται ότι έχουν δρομολογηθεί και θα ανακοινωθούν. Εψαξα από περιέργεια το ιστορικό της αμερικανικής πρωτοβουλίας και έπεσα πάνω σε μια λεπτομέρεια που έχει περάσει απαρατήρητη αλλά λέει πολλά για τις προτεραιότητες της διακυβέρνησης Τραμπ και το νέο περιβάλλον στο οποίο ζούμε.

Εως και το 2024 η ονομασία της συνόδου ήταν διαφορετική. Στη περυσινή, που είχε γίνει στο Βουκουρέστι, με Πρόεδρο των ΗΠΑ ακόμη τον Τζο Μπάιντεν, το όνομα ήταν «Fifth meeting of the Partnership for Transatlantic Energy and Climate Cooperation (P-TECC)».

Η φετινή, με Πρόεδρο των ΗΠΑ τον Ντόναλντ Τραμπ, ονομάζεται «Sixth Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TEC)». Χάσαμε δηλαδή το ένα C και μαζί και το Climate, με ό,τι μηνύματα στέλνει η επιλογή της αμερικανικής πλευράς να εξαφανίσει τη λέξη «κλίμα» από την επίσημη ονομασία της συνόδου…

Με πολύ ενδιαφέρον άκουσα αυτό που είπε ο CEO της MORE Βίκτωρ Παπακωνσταντίνου στο Renewable & Storage Forum την προηγούμενη εβδομάδα, σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης των Διαχειριστών για να παίξουν το ρόλο που τους έχει ανατεθεί και είναι φυσικά απολύτως κρίσιμος. Ο κ. Παπακωνσταντίνου έκανε μάλιστα μια συγκεκριμένη αναφορά στην ανάγκη κεφαλαιακής ενίσχυσης του ΑΔΜΗΕ, πράγμα που με κάνει να συμπεραίνω ότι όχι μόνον είναι «κοινό μυστικό», αλλά και κοινό αίτημα της αγοράς, το να γίνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στο Διαχειριστή.

Διαβάστε κατ΄αρχάς, αν δεν το προσέξατε, τι είπε ο Διευθύνων της MORE:  «Ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να ενισχυθεί, να κεφαλαιοποιηθεί. Χάρηκα όταν, πριν από λίγες εβδομάδες, διάβασα ότι η κυβέρνηση προτίθεται να προχωρήσει σε αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, για να μπορέσει να υλοποιήσει όλο αυτό, το τεράστιο επενδυτικό έργο που έχει μπροστά του. Μακάρι να γίνει απόφαση και να υλοποιηθεί γρήγορα».

Προφανώς όλοι καταλαβαίνουν στο μικρό μας ενεργειακό χωριό ότι, μετά από τόσα χρόνια που δεν έχει μπει ένα ευρώ στο (σχετικώς μικρό) μετοχικό κεφάλαιο του ΑΔΜΗΕ, ενώ έχει επενδύσει κάποια δις., έχει να εξυπηρετήσει δάνεια, έχει ένα τεράστιο επενδυτικό πρόγραμμα να υλοποιήσει (με έργα που τα περιμένει η αγορά), έχει να πληρώσει το 50% των έργων ΑΠΕ που μπαίνουν στην περιουσιακή βάση κ.λπ, πρέπει πλέον, για να συνεχίσει να αναπτύσσεται, να κάνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.

Θα γίνει; Η απόφαση είναι του μετόχου και η πρόθεση, από όσα μπορούμε να γνωρίζουμε, είναι θετική. Αλλά από αυτό το σημείο, μέχρι να δούμε το πραγματικό βήμα, η απόσταση μπορεί να αποδειχθεί μεγάλη. Όπως και τα προβλήματα που μπορεί ίσως να δημιουργήσει μια καθυστέρηση...

Σημαντική επιτυχία για την Ελλάδα, η προ ημερών εκλογή στη θέση του Αντιπροέδρου του MED-TSO, δηλαδή του φορέα που εκπροσωπεί τους Διαχειριστές Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της λεκάνης της Μεσογείου αλλά και χωρών πέριξ αυτής, όπως η Ιορδανία, του Διευθυντή Διεθνών Σχέσεων του ΑΔΜΗΕ, Θεόδωρου Τσακίρη.

Στην ανάρτησή του, ο ίδιος ευχαριστεί τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΑΔΜΗΕ Μάνο Μανουσάκη για την τιμή και την ευθύνη της εκπροσώπησης του εθνικού μας TSO, όλα τα μέλη του Executive Board του MED TSO, τη γραμματεία του οργανισμού υπό τον κ. Angelo Ferrante για την άψογη οργάνωση της διαδικασίας αλλά και ιδιαίτερα την Πρόεδρο του MED TSO και Υφυπουργό Ηλεκτρισμού και ΑΠΕ της Αιγύπτου, Eng. Sabah Mashaly. Οι δύο τους είχαν συνεργαστεί στενά κατά την περίοδο 2021-2024 , όταν ο κ. Τσακίρης είχε την ιδιότητα του Συντονιστή Διεθνούς Ενεργειακής Πολιτικής στο Γραφείο των ΥΠΕΝ Κώστα Σκρέκα και Θόδωρου Σκυλακάκη.

Δεν μπορώ να γνωρίζω αν η άφιξη της αμερικανίδας πρέσβειρας Γκιλφόιλ Κίμπερλι που αναμένεται στις 31 Οκτωβρίου στην Αθήνα θα συμβάλει ώστε να αλλάξουν τα πράγματα για το καλώδιο τουλάχιστον ως προς τον «γεωπολιτικό κίνδυνο», όπως αποκαλείται πλέον η απειλή της Τουρκίας. Μπορώ ωστόσο να σας πω ότι στο Μαξίμου, στο ΥΠΕΞ, στο ΥΠΕΝ, αλλά και στην Αγκυρα, έχουν το βλέμμα τους στραμμένο στην επικείμενη άφιξη της πρέσβειρας.

Στην περίπτωση της Ελλάδας γιατί οι γνωρίζοντες λένε ότι έρχεται καλά μελετημένη, με ατζέντα τη περαιτέρω εμβάθυνση των ελληνο-αμερικανών σχέσεων, τα ενεργειακά και φυσικά τα ελληνοτουρκικά, με την αγωνία δικαιολογημένη, καθώς καιρό τώρα απουσιάζει ένας άμεσος συνομιλητής από τις ΗΠΑ σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία.

Στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου, το τι σημαίνει η άφιξη της, το περιέγραψε όσο καλύτερα μπορούσε ο αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ και προσωπικός φίλος του Προέδρου Τραμπ: «Έρχεται μια πολύ καλή πρέσβης στην Αθήνα. Έως τώρα δεν είχαμε με ποιον να τα συζητήσουμε. Έχουμε κοινή κατανόηση να βάλουμε τέλος σε όλα αυτά», είπε ο Μπάρακ.

Οι γνωρίζοντες εκτιμούν ότι ο ερχομός της θα επιταχύνει κάποιες εξελίξεις πιθανώς και ως προς το καλώδιο. Θέλουμε να ελπίζουμε, καλές εξελίξεις…

Βλέπουμε ότι η Τουρκία παίζει πολύ δυνατά την αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου, όχι μόνον για λόγους οικονομικούς, αλλά και για την ενίσχυση του γεωπολιτικού της προφίλ, «πουλώντας» αυτάρκεια σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες (που είναι το μεγάλο ζητούμενο για την Ε.Ε. η οποία ξέρει ότι η εξάρτηση από Κίνα και Ρωσία είναι επικίνδυνη).

Το λέω αναφερόμενος στον τρόπο που διαχειρίστηκε ο ίδιος ο Ερντογάν την ανακάλυψη σημαντικού κοιτάσματος σπάνιων γαιών στο Εσκί Σεχίρ.

Μήπως πρέπει να σκεφτόμαστε  κι εμείς ως χώρα λίγο διαφορετικά; Η Ελλάδα  διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα, ειδικότερα στο βόρειο τμήμα της, και μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την εξυπηρέτηση του ευρωπαϊκού στόχου περί αυτάρκειας.

Το θέμα των υψηλών τιμών στη ΝΑ Ευρώπη, καθώς και το τι κάνει γι’ αυτές η Task Force, μαθαίνω ότι θα θέσει η ηγεσία του ΥΠΕΝ στο περιθώριο του σημερινού Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο. Το ζήτημα των τιμών μπορεί να μην περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα, ωστόσο, όπως σας είχα προαναγγείλει η ελληνική πλευρά θα το συζητήσει στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις της. Το «τείχος» τιμών εμφανίζεται ξανά τις τελευταίες εβδομάδες ανάμεσα στη Κεντρική Ευρώπη και τη Νοτιοανατολική, με την πάντα ύποπτη Αυστρία να έχει σήμερα μέση DAM 109,41 €/ MWh όταν λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά, η Ουγγαρία, που βρίσκεται πάνω στον Βαλκανικό Διάδρομο, «παίζει» στα 161,16 €/ MWh. Διαφορά 47%. Και αν η απόκλιση σας φαίνεται μικρή, η σημερινή τιμή στη βραδυνή αιχμή είναι στη μεν Αυστρία 164,58 €/ MWh, έναντι 414,06 €/ MWh στη γείτονα Ουγγαρία. Ανω του 151%. Η δε, Ελλάδα είναι και πάλι σήμερα 2η ακριβότερη στον χάρτη τιμών της ΕΕ, οριακά πάνω από Βουλγαρία και Ρουμανία, με 158,33 €/ MWh. Ενδιαφέρον θα έχει να μάθουμε τι κάνει εκείνη περίφημη Task Force για τις τιμές…