Ραδιενεργά

Σε μια ιδιαίτερη μορφή "αυτολογοκρισίας" βλέπω να προσχωρεί η κυβέρνηση σε ότι έχει να κάνει με τη φετινή κλιματική διάσκεψη COP30 στη Βραζιλία.
Από το πρώτο ελληνικό περίπτερο και το βομβαρδισμό κυβερνητικών ανακοινώσεων που δεχτήκαμε προ διετίας, όταν η 28η διάσκεψη γινόταν στο Ντουμπάι, από την επίσης δυναμική ελληνική παρουσία πέρυσι, όταν η COP29 γινόταν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, φτάσαμε φέτος να ξεκινάει η COP30 και να μην έχει βγει ούτε μια ανακοίνωση εκ μέρους του ΥΠΕΝ.
Ίσως η κυβέρνηση, που σε άλλες περιστάσεις δεν χάνει ευκαιρία να εξάρει τις εθνικές επιδόσεις στις ΑΠΕ, επέλεξε να μην ασχοληθεί με τα κλιματικά λίγες ημέρες μετά τις επαφές με τους Αμερικανούς και τις συμφωνίες στο φυσικό αέριο, μη θέλοντας προφανώς να δυσαρεστήσει τους προνομιακούς συνομιλητές της.
Άλλωστε, ο πρόεδρος Τραμπ είναι φανατικός εχθρός των ΑΠΕ και της προσπάθειας αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, την οποία βεβαίως δεν αναγνωρίζει και δεν αποδέχεται. Κάτι που εξέφρασαν επανειλημμένα και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι που ήρθαν στην Αθήνα. «Δεν υπάρχει ενεργειακή μετάβαση, υπάρχει απλώς ενεργειακή προσθήκη», αποφάνθηκε, για παράδειγμα, ο Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ και τσάρος ενέργειας Νταγκ Μπέργκαμ.

Σε πρώτη ανάγνωση, οι δηλώσεις του Ισραηλινού υπ. Ενέργειας Έλι Κοέν στη Jerusalem Post για κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου από τις δεξαμενές του Ισραήλ προς την Ευρώπη, θεωρήθηκε ως πιθανή αναβίωση του – παγωμένου εδώ και μια πενταετία – project του East Med. Ο ίδιος ο κ. Κοέν το ξεκαθάρισε σε συνέντευξή του στην Καθημερινή: «Υπήρξε μια πολύ σημαντική πρόοδος τελευταία», λέει και εξηγεί: «Η εταιρεία Energean, η οποία λειτουργεί τα δύο αποθέματα φυσικού αερίου στο Ισραήλ, υπέγραψε συμφωνία με τον πελάτη στην Κύπρο και συμφώνησαν να κατασκευάσουν τον αγωγό με ιδιωτικά κεφάλαια, ενώ υπέβαλαν την αίτηση για εξαγωγή την προηγούμενη εβδομάδα. Θα το εξετάσω θετικά και θα εγκρίνω την αίτησή τους για εξαγωγή φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Κύπρο. Ο ιδιωτικός τομέας τις περισσότερες φορές μπορεί να λειτουργήσει πιο γρήγορα από τον κυβερνητικό τομέα».

Πολύ ενδιαφέροντα όσα εξελίσσονται τις δύο αυτές μέρες στο Ζάππειο με τους Αμερικανούς και μεγάλη η σημασία τους, κυρίως για τη γεωστρατηγική ενδυνάμωση της χώρας. Σε επίπεδο επενδύσεων, μένει να δούμε…

Να μη ξεχνάμε όμως ότι σε επίπεδο πραγματικών επενδύσεων, η μεγαλύτερη Αμερικάνικη ενεργειακή επένδυση που υλοποιείται αυτή την περίοδο στη χώρα αφορά την αιολική ενέργεια και γίνεται από την 547 Energy, θυγατρική του fund Quantum Energy Partners που εδρεύσει στο Χιούστον του Τέξας. Η Quantum κατασκευάζει, σε συνεργασία με την ελληνική εταιρεία ΕΝΤΕΚΑ, αιολικά πάρκα περί τα 400 MW (στο Βέρμιο και την Αρκαδία) συνολικού κόστους 500 εκατ. ευρώ. Η ηλέκτρισή τους αναμένεται τους επόμενους λίγους μήνες. Για την πώληση της ενέργειας έχουν συναφθεί 15ετείς συμβάσεις με την Amazon και η συνολική αξία της ενέργειας που θα πωληθεί μέσω αυτών θα ανέλθει σε 1 δις ευρώ.

Αμερικάνος επενδυτής και Αμερικάνος αγοραστής λοιπόν, σε ένα σημαντικό ενεργειακό ντηλ που δεν έχει την περιωπή που έχουν τα τρυπάνια και οι αγωγοί!

Ειδική αναφορά στους γεωλόγους και τους γεωφυσικούς της Energean έκανε ο Μαθιός Ρήγας, μιλώντας από βήματος P-TEC στη διάρκεια της τελετής υπογραφής για την είσοδο της ExxonMobil στο Βορειοδυτικό Ιόνιο, στην οποία συμμετέχει και η HelleniQ Energy.

Πολλή και καλή δουλειά, αν αναλογιστεί κανείς ότι η εταιρεία «κράτησε εν ζωή» την παραχώρηση όταν το 2020 αποχώρησε η Total. Εκτελέστηκε μια εξαιρετική τρισδιάστατη σεισμική έρευνα, η επεξεργασία και ερμηνεία της οποίας έπεισαν την μεγαλύτερη ενεργειακή εταιρεία του πλανήτη να επενδύσει σε μια frontier (όπως είναι ο όρος) περιοχή.

Ελληνικά χέρια έφεραν στο προσκήνιο το Block 2. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ολόκληρη ExxonMobil έρχεται και παρόλο που παίρνει πλειοψηφικό ποσοστό στην κοινοπραξία, εμπιστεύεται την εμπειρία, την γνώση της γεωλογίας της περιοχής και τις τεχνικές δυνατότητες της Energean που παραμένει Operator σε όλο το ερευνητικό στάδιο. Οπότε, δικαίως τα εύσημα…

Το συνέδριο της Σύμπραξης για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) το οποίο διοργανώνεται από το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας σε συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση και ξεκινάει σήμερα στο Ζάππειο, είναι ένα μεγάλο γεγονός και σφραγίζει, σίγουρα, μια μεγάλη αναδιάταξη των ενεργειακών προτεραιοτήτων της χώρας μας, στο πλαίσιο της υλοποίησης των συμφωνηθέντων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την κυβέρνηση Τραμπ. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια νέα εθνική ενεργειακή στρατηγική που μπαίνει στα σκαριά...

Δεν είναι μόνον ότι θα παραστούν ο αρμόδιος Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρίς Ράιτ και ο υπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος και για τα ενεργειακά της ευρύτερης περιοχής Νταγκ Μπέργκαμ. Στο Ζάππειο θα βρεθούν υψηλόβαθμα στελέχη δεκάδων αμερικανικών επιχειρήσεων που έρχονται για να κλείσουν ή για να ανακοινώσουν συνεργασίες ή πρωτοβουλίες μεγάλου βεληνεκούς.

Στην πρώτη γραμμή, η έλευση Αμερικανικού LNG, η επαναεριοποίησή του και η εξαγωγή του στις χώρες της Βαλκανικής, της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους που αυξάνουν όσο διευρύνεται η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Πολλά και ενδιαφέροντα, αλλά σε κάθε περίπτωση σημαίνουν και ενίσχυση του ρόλου των υποδομών, είτε πρόκειται για τερματικούς σταθμούς, είτε για δίκτυα, είτε για αγωγούς.

Έχετε διαβάσει τα σχετικά ρεπορτάζ μας και βέβαια θα διαβάσετε όλες τις εξελίξεις αυτό το διήμερο. Θέλω ωστόσο να επισημάνω μια επιπλέον παράμετρο που σας είχα και παλαιότερα επισημάνει: Όλες αυτές οι θεαματικές εξελίξεις, όλες οι στρατηγικές επιδιώξεις της χώρας στον ενεργειακό τομέα, κουμπώνουν πάνω σε σχέδια που οραματίστηκε, ανέπτυξε και υλοποίησε ή σκοπεύει να υλοποιήσει, ο όμιλος ενός ευφυούς και πρωτοπόρου επιχειρηματία, του Δημήτρη Κοπελούζου.

Σκεφτείτε ότι ο συγκεκριμένος Όμιλος εμπλέκεται, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, με τις υποδομές FSRU που αποτελούν βασικό κρίκο στη νέα ενεργειακή αλυσίδα, αλλά και με τη Ρεβυθούσα και τις άλλες - επίσης κρίσιμες - υποδομές του ΔΕΣΦΑ, τον λεγόμενο κάθετο διάδρομο κ.λπ

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νταγκ Μπέργκαμ στην τελευταία επίσκεψή του στην Αθήνα είδε για μια ώρα τον Δημήτρη Κοπελούζο και ενημερώθηκε για την συμβολή των FSRU στην ανάπτυξη και τροφοδοσία του Κάθετου Διαδρόμου με στόχο την ροή του αερίου προς Ουκρανία και άλλες χώρες.

Αλλά και το άλλο μεγάλο έργο που προωθεί ο Όμιλος, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, που προβλέπει ως γνωστόν την απευθείας μεταφορά πράσινης ενέργειας από τη Βόρεια Αφρική στην Ευρώπη, είναι ένα έργο που ταιριάζει με το στρατηγικό ενδιαφέρον τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ε.Ε. για υποδομές που μειώνουν την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και ενισχύουν τις αντοχές της Ευρώπης έναντι της Κίνας.

Θυμηθείτε ότι η Γκίλφοϊλ στη Γερουσία για δύο ελληνικού ενδιαφέροντος έργα μίλησε ρητά: για το FSRU της Αλεξανδρούπολης και για την ηλεκτρική διασύνδεση Αιγύπτου- Ελλάδας (GREGY).

Δεν ξέρω αν κάποιος ελληνοαυστραλός, από τους πολλούς συμπατριώτες μας που ζουν στη μακρινή ήπειρο, είδε στην Ελλάδα το πρόγραμμα Happy Hours του ΗΡΩΝΑ και το μετέφερε εκεί, αλλά διαβάζοντας για τις τρείς ώρες δωρεάν ρεύμα που αποφάσισε να δίνει καθημερινά στα νοικοκυριά της χώρας η κυβέρνηση της Αυστραλίας, σκέφτηκα ότι είναι ωραίο που εξάγουμε ιδέες και εφευρετικότητα...

Το λέω γιατί ως γνωστόν το δημοφιλές πρόγραμμα του Ήρωνα κάνει ακριβώς αυτό που υιοθέτησε τώρα η Αυστραλιανή κυβέρνηση: Δίνει για τρείς συγκεκριμένες ώρες, τις ώρες της υπερπαραγωγής πράσινης ενέργειας, τσάμπα ρεύμα στους πελάτες του.

Άντε, να μπούν γρήγορα κι άλλοι έξυπνοι μετρητές για να δούμε στη αγορά κι άλλα έξυπνα προγράμματα από τα τμήματα marketing των εταιρειών!

Τα βλέμματα αυτή την εβδομάδα στρέφονται και δικαίως στην υπουργική σύνοδο της «Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια» (P-TEC) στο Ζάππειο και στα deals που λέγεται ότι έχουν δρομολογηθεί και θα ανακοινωθούν. Εψαξα από περιέργεια το ιστορικό της αμερικανικής πρωτοβουλίας και έπεσα πάνω σε μια λεπτομέρεια που έχει περάσει απαρατήρητη αλλά λέει πολλά για τις προτεραιότητες της διακυβέρνησης Τραμπ και το νέο περιβάλλον στο οποίο ζούμε.

Εως και το 2024 η ονομασία της συνόδου ήταν διαφορετική. Στη περυσινή, που είχε γίνει στο Βουκουρέστι, με Πρόεδρο των ΗΠΑ ακόμη τον Τζο Μπάιντεν, το όνομα ήταν «Fifth meeting of the Partnership for Transatlantic Energy and Climate Cooperation (P-TECC)».

Η φετινή, με Πρόεδρο των ΗΠΑ τον Ντόναλντ Τραμπ, ονομάζεται «Sixth Partnership for Transatlantic Energy Cooperation (P-TEC)». Χάσαμε δηλαδή το ένα C και μαζί και το Climate, με ό,τι μηνύματα στέλνει η επιλογή της αμερικανικής πλευράς να εξαφανίσει τη λέξη «κλίμα» από την επίσημη ονομασία της συνόδου…

Με πολύ ενδιαφέρον άκουσα αυτό που είπε ο CEO της MORE Βίκτωρ Παπακωνσταντίνου στο Renewable & Storage Forum την προηγούμενη εβδομάδα, σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης των Διαχειριστών για να παίξουν το ρόλο που τους έχει ανατεθεί και είναι φυσικά απολύτως κρίσιμος. Ο κ. Παπακωνσταντίνου έκανε μάλιστα μια συγκεκριμένη αναφορά στην ανάγκη κεφαλαιακής ενίσχυσης του ΑΔΜΗΕ, πράγμα που με κάνει να συμπεραίνω ότι όχι μόνον είναι «κοινό μυστικό», αλλά και κοινό αίτημα της αγοράς, το να γίνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στο Διαχειριστή.

Διαβάστε κατ΄αρχάς, αν δεν το προσέξατε, τι είπε ο Διευθύνων της MORE:  «Ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να ενισχυθεί, να κεφαλαιοποιηθεί. Χάρηκα όταν, πριν από λίγες εβδομάδες, διάβασα ότι η κυβέρνηση προτίθεται να προχωρήσει σε αύξηση κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, για να μπορέσει να υλοποιήσει όλο αυτό, το τεράστιο επενδυτικό έργο που έχει μπροστά του. Μακάρι να γίνει απόφαση και να υλοποιηθεί γρήγορα».

Προφανώς όλοι καταλαβαίνουν στο μικρό μας ενεργειακό χωριό ότι, μετά από τόσα χρόνια που δεν έχει μπει ένα ευρώ στο (σχετικώς μικρό) μετοχικό κεφάλαιο του ΑΔΜΗΕ, ενώ έχει επενδύσει κάποια δις., έχει να εξυπηρετήσει δάνεια, έχει ένα τεράστιο επενδυτικό πρόγραμμα να υλοποιήσει (με έργα που τα περιμένει η αγορά), έχει να πληρώσει το 50% των έργων ΑΠΕ που μπαίνουν στην περιουσιακή βάση κ.λπ, πρέπει πλέον, για να συνεχίσει να αναπτύσσεται, να κάνει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.

Θα γίνει; Η απόφαση είναι του μετόχου και η πρόθεση, από όσα μπορούμε να γνωρίζουμε, είναι θετική. Αλλά από αυτό το σημείο, μέχρι να δούμε το πραγματικό βήμα, η απόσταση μπορεί να αποδειχθεί μεγάλη. Όπως και τα προβλήματα που μπορεί ίσως να δημιουργήσει μια καθυστέρηση...

Σημαντική επιτυχία για την Ελλάδα, η προ ημερών εκλογή στη θέση του Αντιπροέδρου του MED-TSO, δηλαδή του φορέα που εκπροσωπεί τους Διαχειριστές Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας της λεκάνης της Μεσογείου αλλά και χωρών πέριξ αυτής, όπως η Ιορδανία, του Διευθυντή Διεθνών Σχέσεων του ΑΔΜΗΕ, Θεόδωρου Τσακίρη.

Στην ανάρτησή του, ο ίδιος ευχαριστεί τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΑΔΜΗΕ Μάνο Μανουσάκη για την τιμή και την ευθύνη της εκπροσώπησης του εθνικού μας TSO, όλα τα μέλη του Executive Board του MED TSO, τη γραμματεία του οργανισμού υπό τον κ. Angelo Ferrante για την άψογη οργάνωση της διαδικασίας αλλά και ιδιαίτερα την Πρόεδρο του MED TSO και Υφυπουργό Ηλεκτρισμού και ΑΠΕ της Αιγύπτου, Eng. Sabah Mashaly. Οι δύο τους είχαν συνεργαστεί στενά κατά την περίοδο 2021-2024 , όταν ο κ. Τσακίρης είχε την ιδιότητα του Συντονιστή Διεθνούς Ενεργειακής Πολιτικής στο Γραφείο των ΥΠΕΝ Κώστα Σκρέκα και Θόδωρου Σκυλακάκη.

Δεν μπορώ να γνωρίζω αν η άφιξη της αμερικανίδας πρέσβειρας Γκιλφόιλ Κίμπερλι που αναμένεται στις 31 Οκτωβρίου στην Αθήνα θα συμβάλει ώστε να αλλάξουν τα πράγματα για το καλώδιο τουλάχιστον ως προς τον «γεωπολιτικό κίνδυνο», όπως αποκαλείται πλέον η απειλή της Τουρκίας. Μπορώ ωστόσο να σας πω ότι στο Μαξίμου, στο ΥΠΕΞ, στο ΥΠΕΝ, αλλά και στην Αγκυρα, έχουν το βλέμμα τους στραμμένο στην επικείμενη άφιξη της πρέσβειρας.

Στην περίπτωση της Ελλάδας γιατί οι γνωρίζοντες λένε ότι έρχεται καλά μελετημένη, με ατζέντα τη περαιτέρω εμβάθυνση των ελληνο-αμερικανών σχέσεων, τα ενεργειακά και φυσικά τα ελληνοτουρκικά, με την αγωνία δικαιολογημένη, καθώς καιρό τώρα απουσιάζει ένας άμεσος συνομιλητής από τις ΗΠΑ σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία.

Στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου, το τι σημαίνει η άφιξη της, το περιέγραψε όσο καλύτερα μπορούσε ο αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ και προσωπικός φίλος του Προέδρου Τραμπ: «Έρχεται μια πολύ καλή πρέσβης στην Αθήνα. Έως τώρα δεν είχαμε με ποιον να τα συζητήσουμε. Έχουμε κοινή κατανόηση να βάλουμε τέλος σε όλα αυτά», είπε ο Μπάρακ.

Οι γνωρίζοντες εκτιμούν ότι ο ερχομός της θα επιταχύνει κάποιες εξελίξεις πιθανώς και ως προς το καλώδιο. Θέλουμε να ελπίζουμε, καλές εξελίξεις…

Βλέπουμε ότι η Τουρκία παίζει πολύ δυνατά την αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου, όχι μόνον για λόγους οικονομικούς, αλλά και για την ενίσχυση του γεωπολιτικού της προφίλ, «πουλώντας» αυτάρκεια σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες (που είναι το μεγάλο ζητούμενο για την Ε.Ε. η οποία ξέρει ότι η εξάρτηση από Κίνα και Ρωσία είναι επικίνδυνη).

Το λέω αναφερόμενος στον τρόπο που διαχειρίστηκε ο ίδιος ο Ερντογάν την ανακάλυψη σημαντικού κοιτάσματος σπάνιων γαιών στο Εσκί Σεχίρ.

Μήπως πρέπει να σκεφτόμαστε  κι εμείς ως χώρα λίγο διαφορετικά; Η Ελλάδα  διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα, ειδικότερα στο βόρειο τμήμα της, και μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την εξυπηρέτηση του ευρωπαϊκού στόχου περί αυτάρκειας.

Το θέμα των υψηλών τιμών στη ΝΑ Ευρώπη, καθώς και το τι κάνει γι’ αυτές η Task Force, μαθαίνω ότι θα θέσει η ηγεσία του ΥΠΕΝ στο περιθώριο του σημερινού Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο. Το ζήτημα των τιμών μπορεί να μην περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα, ωστόσο, όπως σας είχα προαναγγείλει η ελληνική πλευρά θα το συζητήσει στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις της. Το «τείχος» τιμών εμφανίζεται ξανά τις τελευταίες εβδομάδες ανάμεσα στη Κεντρική Ευρώπη και τη Νοτιοανατολική, με την πάντα ύποπτη Αυστρία να έχει σήμερα μέση DAM 109,41 €/ MWh όταν λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά, η Ουγγαρία, που βρίσκεται πάνω στον Βαλκανικό Διάδρομο, «παίζει» στα 161,16 €/ MWh. Διαφορά 47%. Και αν η απόκλιση σας φαίνεται μικρή, η σημερινή τιμή στη βραδυνή αιχμή είναι στη μεν Αυστρία 164,58 €/ MWh, έναντι 414,06 €/ MWh στη γείτονα Ουγγαρία. Ανω του 151%. Η δε, Ελλάδα είναι και πάλι σήμερα 2η ακριβότερη στον χάρτη τιμών της ΕΕ, οριακά πάνω από Βουλγαρία και Ρουμανία, με 158,33 €/ MWh. Ενδιαφέρον θα έχει να μάθουμε τι κάνει εκείνη περίφημη Task Force για τις τιμές…

Διαβάζω το ρεπορτάζ του Μιχάλη Μαστοράκη που επαναφέρει το θέμα της εντυπωσιακής αβελτηρίας της πολιτείας όσον αφορά τη διασφάλιση των όρων για να συνεχιστεί η αυτοπαραγωγή και αυτοκατανάλωση, ένα σύστημα που μόνον θετικά έχει για όλους. Και πρώτα απ΄όλα για τους καταναλωτές. Εδώ όμως ανακύπτει ένα θέμα που ίσως δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς: Γράφουμε και ξαναγράφουμε για τα αιτήματα της βιομηχανίας, αλλά και τις συσκέψεις του κυβερνητικού επιτελείου, σχετικά με την ελάφρυνση των παραγωγικών επιχειρήσεων από το βαρύ ενεργειακό κόστος, δηλαδή από το ακριβό ρεύμα. Και την ίδια στιγμή αφήνουμε ανενεργό ένα από τα πολύ σοβαρά εργαλεία μείωσης του ενεργειακού κόστους μια επιχείρησης, δηλαδή το net-billing και το Zero Feed in. Το οποίο μάλιστα δεν χρειάζεται λεφτά από το κράτος… Μόνον τις αναγκαίες νομοθετικές, ρυθμιστικές και διαχειριστικές βελτιώσεις. Κάτι δεν κάνουμε καλά νομίζω…

Το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ παραμένει ανοιχτή πληγή για την αγορά ενέργειας. Παρά τις προειδοποιήσεις του ΕΣΠΕΝ και την επιστολή που εστάλη στο Υπουργείο Ενέργειας τον Σεπτέμβριο, δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση – ούτε καν έμπρακτη ένδειξη πρόθεσης να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

Το σωρευτικό έλλειμμα υπολογίζεται πλέον πάνω από τα €400 εκατ. Οι προμηθευτές καλύπτουν, από τον Απρίλιο του 2023, τις υποχρεώσεις του κράτους με ίδια κεφάλαια, την ώρα που ο κρατικός προϋπολογισμός εμφανίζει πλεόνασμα-ρεκόρ. Στην αγορά επικρατεί ανησυχία ότι η εκκρεμότητα αρχίζει να περιορίζει τη ρευστότητα και να πιέζει τα τιμολόγια.

Η απροθυμία της κυβέρνησης να αναλάβει πρωτοβουλία για την αναγκαία ενίσχυση του ΕΛΥΚΩ αφήνει το πρόβλημα ανοιχτό. Και όσο η εκκρεμότητα παραμένει, ο ΕΛΥΚΩ θυμίζει όλο και περισσότερο βόμβα έτοιμη να σκάσει.

Ξαναγράφω για το καλώδιο, με κίνδυνο να κατηγορηθώ ότι συντηρώ το σίριαλ της …καλωδιάδας, αλλά η υπόθεση προσφέρεται για σχολιασμό…

Όταν σκέφτομαι, για παράδειγμα, την έκρηξη Χριστοδουλίδη το πρωί της Κυριακής, που έκανε τόσο εύκολα λόγο για εκβιασμό από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ  (άλλο που αντίστοιχα εύκολα απέσυρε την …κατηγορία) και την κίνηση την οποία θεώρησε εκβιαστική, πραγματικά γελάω.

Η κίνηση εκβιασμού ήταν, λέει, μια ένσταση που υπέβαλε ο ΑΔΜΗΕ κατά μιας απόφασης της ρυθμιστικής αρχής ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ). Δηλαδή μια τυπική αίτηση από αυτές που κατατίθενται κατά δεκάδες στην ελληνική ρυθμιστική αρχή από όλες τις εταιρείες του κλάδου όταν θεωρούν ότι πλήττονται τα συμφέροντα τους από μια ρύθμιση ή από μια απόφαση.

Δηλαδή τι υπονοεί ο πρόεδρος της Κύπρου, η οποία μόλις «άνοιξε» την αγορά ηλεκτρισμού; Οτι κάθε φορά που ένας συμμετέχων στην αγορά της καταθέσει ένσταση ή προσφύγει στο δικαστήριο εναντίον μιας απόφασης της ΡΑΕΚ, θα θεωρείται ότι εκβιάζει τη χώρα;

Ξέρω, έχουμε πάθει ένα μιθριδατισμό, καθώς οι πολιτικοί θεωρούν πώς μπορούν να λένε περίπου ότι θέλουν «πολιτική αδεία»… Αλλά σε αυτή την περίπτωση το σήμα που στέλνεται από την Κύπρο στην επενδυτική κοινότητα είναι πολύ αρνητικό. Αυτό το «παραμύθι»  ότι δικαστική προσφυγή ισούται με εκβιασμό πρέπει να μαζευτεί και να τελειώνει, πρώτα απ΄όλα για το καλό του ενεργειακού κλάδου της αδελφής χώρας...

Παρά το κατέβασμα των τόνων τόσο από την Κυπριακή όσο και από την Ελληνική πλευρά, η χθεσινή δήλωση Χριστοδουλίδη με την οποία χαρακτήρισε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως εκβιαστή τον επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, δήλωση που προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και όσα κρύβονται πίσω από τις γραμμές των δηλώσεων και των διαρροών, σηματοδοτούν, ίσως, το πέρασμα της υπόθεσης Great Sea Interconnector σε ένα άλλο επίπεδο, στο οποίο οι πιθανότητες να υλοποιηθεί πράγματι το συγκεκριμένο project όλο και λιγοστεύουν.

Πρώτα απ΄όλα οι δύο κυβερνήσεις τονίζουν με έμφαση ότι οι σχέσεις των δύο χωρών είναι και θα παραμείνουν αδιατάρακτες, ανεξάρτητα από την πορεία του έργου, διατυπώνοντας έτσι, ουσιαστικά, μια σαφή αμφιβολία για το αν η πορεία αυτή θα είναι ευτυχής.

Δεύτερον, κάνοντας ένα βήμα παραπάνω από όσα ξέραμε μέχρι τώρα, τόσο ανώνυμες κυβερνητικές πηγές, όσο και ο ίδιος ο έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, διαμηνύουν ότι το έργο θα υλοποιηθεί μόνον εφόσον λυθούν οι ρυθμιστικές και οικονομοτεχνικές εκκρεμότητες (οι οποίες, όπως φαίνεται κάθε μέρα που περνάει και όπως έχει φανεί στις συνεχείς συσκέψεις Ρυθμιστών και Διαχειριστών υπό την DG Energy, δεν είναι καθόλου εύκολο να λυθούν όταν η Λευκωσία δεν θέλει να λυθούν).

Κατά τη γνώμη μου αυτό σημαίνει ότι έχει ξεκινήσει να γίνεται διαχείριση της σοβαρής πιθανότητας το project να οδηγηθεί σε απόλυτο αδιέξοδο, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν περάσει παρά ελάχιστες ημέρες από την κοινή δήλωση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη ότι οι δύο κυβερνήσεις παραμένουν προσηλωμένες στην υλοποίηση αυτού του στρατηγικής σημασίας project.

Μετά τις δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) Νάντια Καλβίνιο (στηρίζουμε το έργο εφόσον το στηρίζουν οι χώρες) και τη νέα δήλωση Κεραυνού, ότι δεν είναι βιώσιμο αλλά και ότι ξαφνικά θα βγάλει 100 εκ από τα grants, έχουμε το εξής σκηνικό: Η Κομισιόν και η ΕΤΕπ θεωρούν το έργο βιώσιμο υπό την προϋπόθεση ότι το στηρίζει η Κύπρος. Άρα εμμέσως πλην σαφώς λένε ότι πέραν του ρίσκου Τουρκίας το έργο έχει τεράστιο ρίσκο Κύπρου.

Προφανώς λοιπόν η λογική σειρά είναι να μηδενιστεί πρώτα το ρίσκο Κύπρου για να έχει νόημα να ξοδευτεί στη συνέχεια επιπλέον πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο για να αντιμετωπιστεί το ρίσκο Τουρκίας.

Αλλά και το να αλλάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο, να εγείρονται απειλές ότι αφαιρούνται grants ενώ το έργο είναι υπο κατασκευή, δεν είναι ευρωπαϊκές πρακτικές, δεν ξέρω πλέον αν αυτές οι πρακτικές είναι ανεκτές και στην κεντρική Αφρική.

Bottom line, η Κύπρος με το ρίσκο που προσθέτει στο έργο διευκολύνει την Τουρκία να έχει αμετακίνητη θέση.