Ραδιενεργά

Βλέπουμε ότι η Τουρκία παίζει πολύ δυνατά την αξιοποίηση του ορυκτού της πλούτου, όχι μόνον για λόγους οικονομικούς, αλλά και για την ενίσχυση του γεωπολιτικού της προφίλ, «πουλώντας» αυτάρκεια σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες (που είναι το μεγάλο ζητούμενο για την Ε.Ε. η οποία ξέρει ότι η εξάρτηση από Κίνα και Ρωσία είναι επικίνδυνη).

Το λέω αναφερόμενος στον τρόπο που διαχειρίστηκε ο ίδιος ο Ερντογάν την ανακάλυψη σημαντικού κοιτάσματος σπάνιων γαιών στο Εσκί Σεχίρ.

Μήπως πρέπει να σκεφτόμαστε  κι εμείς ως χώρα λίγο διαφορετικά; Η Ελλάδα  διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα, ειδικότερα στο βόρειο τμήμα της, και μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την εξυπηρέτηση του ευρωπαϊκού στόχου περί αυτάρκειας.

Το θέμα των υψηλών τιμών στη ΝΑ Ευρώπη, καθώς και το τι κάνει γι’ αυτές η Task Force, μαθαίνω ότι θα θέσει η ηγεσία του ΥΠΕΝ στο περιθώριο του σημερινού Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο. Το ζήτημα των τιμών μπορεί να μην περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα, ωστόσο, όπως σας είχα προαναγγείλει η ελληνική πλευρά θα το συζητήσει στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις της. Το «τείχος» τιμών εμφανίζεται ξανά τις τελευταίες εβδομάδες ανάμεσα στη Κεντρική Ευρώπη και τη Νοτιοανατολική, με την πάντα ύποπτη Αυστρία να έχει σήμερα μέση DAM 109,41 €/ MWh όταν λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά, η Ουγγαρία, που βρίσκεται πάνω στον Βαλκανικό Διάδρομο, «παίζει» στα 161,16 €/ MWh. Διαφορά 47%. Και αν η απόκλιση σας φαίνεται μικρή, η σημερινή τιμή στη βραδυνή αιχμή είναι στη μεν Αυστρία 164,58 €/ MWh, έναντι 414,06 €/ MWh στη γείτονα Ουγγαρία. Ανω του 151%. Η δε, Ελλάδα είναι και πάλι σήμερα 2η ακριβότερη στον χάρτη τιμών της ΕΕ, οριακά πάνω από Βουλγαρία και Ρουμανία, με 158,33 €/ MWh. Ενδιαφέρον θα έχει να μάθουμε τι κάνει εκείνη περίφημη Task Force για τις τιμές…

Διαβάζω το ρεπορτάζ του Μιχάλη Μαστοράκη που επαναφέρει το θέμα της εντυπωσιακής αβελτηρίας της πολιτείας όσον αφορά τη διασφάλιση των όρων για να συνεχιστεί η αυτοπαραγωγή και αυτοκατανάλωση, ένα σύστημα που μόνον θετικά έχει για όλους. Και πρώτα απ΄όλα για τους καταναλωτές. Εδώ όμως ανακύπτει ένα θέμα που ίσως δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς: Γράφουμε και ξαναγράφουμε για τα αιτήματα της βιομηχανίας, αλλά και τις συσκέψεις του κυβερνητικού επιτελείου, σχετικά με την ελάφρυνση των παραγωγικών επιχειρήσεων από το βαρύ ενεργειακό κόστος, δηλαδή από το ακριβό ρεύμα. Και την ίδια στιγμή αφήνουμε ανενεργό ένα από τα πολύ σοβαρά εργαλεία μείωσης του ενεργειακού κόστους μια επιχείρησης, δηλαδή το net-billing και το Zero Feed in. Το οποίο μάλιστα δεν χρειάζεται λεφτά από το κράτος… Μόνον τις αναγκαίες νομοθετικές, ρυθμιστικές και διαχειριστικές βελτιώσεις. Κάτι δεν κάνουμε καλά νομίζω…

Το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ παραμένει ανοιχτή πληγή για την αγορά ενέργειας. Παρά τις προειδοποιήσεις του ΕΣΠΕΝ και την επιστολή που εστάλη στο Υπουργείο Ενέργειας τον Σεπτέμβριο, δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση – ούτε καν έμπρακτη ένδειξη πρόθεσης να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.

Το σωρευτικό έλλειμμα υπολογίζεται πλέον πάνω από τα €400 εκατ. Οι προμηθευτές καλύπτουν, από τον Απρίλιο του 2023, τις υποχρεώσεις του κράτους με ίδια κεφάλαια, την ώρα που ο κρατικός προϋπολογισμός εμφανίζει πλεόνασμα-ρεκόρ. Στην αγορά επικρατεί ανησυχία ότι η εκκρεμότητα αρχίζει να περιορίζει τη ρευστότητα και να πιέζει τα τιμολόγια.

Η απροθυμία της κυβέρνησης να αναλάβει πρωτοβουλία για την αναγκαία ενίσχυση του ΕΛΥΚΩ αφήνει το πρόβλημα ανοιχτό. Και όσο η εκκρεμότητα παραμένει, ο ΕΛΥΚΩ θυμίζει όλο και περισσότερο βόμβα έτοιμη να σκάσει.

Ξαναγράφω για το καλώδιο, με κίνδυνο να κατηγορηθώ ότι συντηρώ το σίριαλ της …καλωδιάδας, αλλά η υπόθεση προσφέρεται για σχολιασμό…

Όταν σκέφτομαι, για παράδειγμα, την έκρηξη Χριστοδουλίδη το πρωί της Κυριακής, που έκανε τόσο εύκολα λόγο για εκβιασμό από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ  (άλλο που αντίστοιχα εύκολα απέσυρε την …κατηγορία) και την κίνηση την οποία θεώρησε εκβιαστική, πραγματικά γελάω.

Η κίνηση εκβιασμού ήταν, λέει, μια ένσταση που υπέβαλε ο ΑΔΜΗΕ κατά μιας απόφασης της ρυθμιστικής αρχής ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ). Δηλαδή μια τυπική αίτηση από αυτές που κατατίθενται κατά δεκάδες στην ελληνική ρυθμιστική αρχή από όλες τις εταιρείες του κλάδου όταν θεωρούν ότι πλήττονται τα συμφέροντα τους από μια ρύθμιση ή από μια απόφαση.

Δηλαδή τι υπονοεί ο πρόεδρος της Κύπρου, η οποία μόλις «άνοιξε» την αγορά ηλεκτρισμού; Οτι κάθε φορά που ένας συμμετέχων στην αγορά της καταθέσει ένσταση ή προσφύγει στο δικαστήριο εναντίον μιας απόφασης της ΡΑΕΚ, θα θεωρείται ότι εκβιάζει τη χώρα;

Ξέρω, έχουμε πάθει ένα μιθριδατισμό, καθώς οι πολιτικοί θεωρούν πώς μπορούν να λένε περίπου ότι θέλουν «πολιτική αδεία»… Αλλά σε αυτή την περίπτωση το σήμα που στέλνεται από την Κύπρο στην επενδυτική κοινότητα είναι πολύ αρνητικό. Αυτό το «παραμύθι»  ότι δικαστική προσφυγή ισούται με εκβιασμό πρέπει να μαζευτεί και να τελειώνει, πρώτα απ΄όλα για το καλό του ενεργειακού κλάδου της αδελφής χώρας...

Παρά το κατέβασμα των τόνων τόσο από την Κυπριακή όσο και από την Ελληνική πλευρά, η χθεσινή δήλωση Χριστοδουλίδη με την οποία χαρακτήρισε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως εκβιαστή τον επικεφαλής του ΑΔΜΗΕ, δήλωση που προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και όσα κρύβονται πίσω από τις γραμμές των δηλώσεων και των διαρροών, σηματοδοτούν, ίσως, το πέρασμα της υπόθεσης Great Sea Interconnector σε ένα άλλο επίπεδο, στο οποίο οι πιθανότητες να υλοποιηθεί πράγματι το συγκεκριμένο project όλο και λιγοστεύουν.

Πρώτα απ΄όλα οι δύο κυβερνήσεις τονίζουν με έμφαση ότι οι σχέσεις των δύο χωρών είναι και θα παραμείνουν αδιατάρακτες, ανεξάρτητα από την πορεία του έργου, διατυπώνοντας έτσι, ουσιαστικά, μια σαφή αμφιβολία για το αν η πορεία αυτή θα είναι ευτυχής.

Δεύτερον, κάνοντας ένα βήμα παραπάνω από όσα ξέραμε μέχρι τώρα, τόσο ανώνυμες κυβερνητικές πηγές, όσο και ο ίδιος ο έλληνας υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, διαμηνύουν ότι το έργο θα υλοποιηθεί μόνον εφόσον λυθούν οι ρυθμιστικές και οικονομοτεχνικές εκκρεμότητες (οι οποίες, όπως φαίνεται κάθε μέρα που περνάει και όπως έχει φανεί στις συνεχείς συσκέψεις Ρυθμιστών και Διαχειριστών υπό την DG Energy, δεν είναι καθόλου εύκολο να λυθούν όταν η Λευκωσία δεν θέλει να λυθούν).

Κατά τη γνώμη μου αυτό σημαίνει ότι έχει ξεκινήσει να γίνεται διαχείριση της σοβαρής πιθανότητας το project να οδηγηθεί σε απόλυτο αδιέξοδο, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν περάσει παρά ελάχιστες ημέρες από την κοινή δήλωση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη ότι οι δύο κυβερνήσεις παραμένουν προσηλωμένες στην υλοποίηση αυτού του στρατηγικής σημασίας project.

Μετά τις δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) Νάντια Καλβίνιο (στηρίζουμε το έργο εφόσον το στηρίζουν οι χώρες) και τη νέα δήλωση Κεραυνού, ότι δεν είναι βιώσιμο αλλά και ότι ξαφνικά θα βγάλει 100 εκ από τα grants, έχουμε το εξής σκηνικό: Η Κομισιόν και η ΕΤΕπ θεωρούν το έργο βιώσιμο υπό την προϋπόθεση ότι το στηρίζει η Κύπρος. Άρα εμμέσως πλην σαφώς λένε ότι πέραν του ρίσκου Τουρκίας το έργο έχει τεράστιο ρίσκο Κύπρου.

Προφανώς λοιπόν η λογική σειρά είναι να μηδενιστεί πρώτα το ρίσκο Κύπρου για να έχει νόημα να ξοδευτεί στη συνέχεια επιπλέον πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο για να αντιμετωπιστεί το ρίσκο Τουρκίας.

Αλλά και το να αλλάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο, να εγείρονται απειλές ότι αφαιρούνται grants ενώ το έργο είναι υπο κατασκευή, δεν είναι ευρωπαϊκές πρακτικές, δεν ξέρω πλέον αν αυτές οι πρακτικές είναι ανεκτές και στην κεντρική Αφρική.

Bottom line, η Κύπρος με το ρίσκο που προσθέτει στο έργο διευκολύνει την Τουρκία να έχει αμετακίνητη θέση.

Αμελητέα επίπτωση στα κόστη εξισορρόπησης, για την οποία μάλιστα θα χρειαστεί να γίνουν σημαντικές τροποποιήσεις που θα διαταράξουν τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, εκτιμούν στελέχη της θερμικής ηλεκτροπαραγωγής ότι θα έχει το σχέδιο για τη δημιουργία διακριτής αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης, η οποία θα «τρέχει» πριν από το στάδιο της Αγοράς Επόμενης Ημέρας.

Όπως αποκάλυψε το energypress, το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση θα επιτρέψει να μειωθούν οι Λογαριασμοί Προσαυξήσεων, προωθώντας μάλιστα την επίσπευση της εφαρμογής του σε 6 μήνες περίπου από σήμερα. Νεότερες πληροφορίες επιβεβαιώνουν το ρεπορτάζ, με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου να προωθεί την εφαρμογή του μέτρου, αμέσως μετά την ολοκλήρωση από τον ΑΔΜΗΕ των αλλαγών για τη συμμετοχή των μπαταριών στην αγορά Εξισορρόπησης.

Σύμφωνα ωστόσο με παράγοντες του κλάδου ηλεκτροπαραγωγής, το μέτρο δεν αναμένεται να αποκλιμακώσει το χονδρεμπορικό κόστος, κατ΄ αρχάς γιατί η ισχύς εξισορρόπησης αποζημιώνεται από το ΛΠ-2, το οποίο έτσι κι αλλιώς κινείται σε χαμηλά επίπεδα. Είναι ενδεικτικό ότι για το 2025 ο συγκεκριμένος  Λογαριασμό Προσαυξήσεων διαμορφώνεται στα 4,2 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, για το πρώτο 8μηνο του έτους.

Σημαντικό είναι επίσης, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές,  πως ο ΛΠ-3 είναι ενισχυμένος για άλλους λόγους, και όχι γιατί λόγω των εφεδρειών ενισχύονται οι όγκοι εξισορρόπησης. Επομένως, σύσταση διακριτής αγοράς Ισχύος Εξισορρόπησης δεν πρόκειται να αλλάξει τα δεδομένα.

Κάνοντας ένα γενικότερο σχόλιο, οι εκπρόσωποι του κλάδου επισημαίνουν ότι τα κόστη εξισορρόπησης στην ελληνική αγορά δεν διαφέρουν αισθητά από τις αντίστοιχες επιβαρύνσεις σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ως παράδειγμα φέρνουν την Ιταλία, όπου τα «βάρη» στους προμηθευτές από το balancing, τα οποία επομένως μετακυλίονται στη λιανική αγορά ρεύματος, κινούνται σε παρόμοια επίπεδα με τη χώρα μας. Επομένως, η αγορά Εξισορρόπησης δεν προσφέρεται για αλλαγές που θα μπορούσαν να περιορίσουν αισθητά τους λογαριασμούς ρεύματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Θέλω να σχολιάσω την είδηση ότι η Sympower, που είναι ένας μεγάλος ανεξάρτητος πάροχος υπηρεσιών ευελιξίας στην Ευρώπη, εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 19 εκατομμυρίων ευρώ από την PGGM, μία εταιρεία που διαχειρίζεται συνταξιοδοτικές επενδύσεις  και επενδύει για λογαριασμό του PFZW, του ταμείου υγειονομικών της Ολλανδίας.

Με τη Ρωσία και την Κίνα να πιέζουν τους νέους αγωγούς φυσικού αερίου και τις τιμές της ενέργειας για άλλη μια φορά ανοδικές, η Ευρώπη κινδυνεύει να ολισθήσει ξανά στην αστάθεια που είδαμε το 2021. Η ενεργειακή μετάβαση της ΕΕ δεν θα πετύχει μόνο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Όταν ο ήλιος δεν λάμπει και ο άνεμος δεν φυσάει, δίχτυ ασφαλείας μπορεί να προσφέρει αφενός μεν η αποθήκευση, αφετέρου δε η ευελιξία ζήτησης.
Η επένδυση λοιπόν των 19 εκατομμυρίων ευρώ στην Sympower από το PGGM δεν είναι απλώς μια άλλη ιστορία χρηματοδότησης, είναι ένα μήνυμα ότι το θεσμικό κεφάλαιο υποστηρίζει την ευελιξία ως θεμέλιο της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης.

Το ενεργειακό κόστος που πληρώνει η ευρωπαϊκή βιομηχανία τέθηκε μεταξύ άλλων σε συνάντηση που είχε την Τρίτη η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με 23 διευθυντικά στελέχη κορυφαίων ομίλων.

Ανάμεσά τους ήταν και ο πρόεδρος του ΔΣ της Τιτάν, Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, με την ιδιότητα του μέλους της Ευρωπαϊκής Στρογγυλής Τραπέζης για τη Βιομηχανία (European Round Table for Industry-ERT) και συμπροέδρου της Επιτροπής Ενεργειακής Μετάβασης και Καθαρής Βιομηχανίας του φορέα.

Καθώς η συνάντηση συνέπεσε με τον απολογισμό δράσεων ένα χρόνο μετά τη δημοσίευση της έκθεσης Ντράγκι, οι δύο πλευρές εστίασαν σε οκτώ συγκεκριμένα θέματα: Την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, την καινοτομία, τη γραφειοκρατία, την ενιαία αγορά, την εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-ΗΠΑ, την ψηφιοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως και την άμυνα. 

Σαφή επιβεβαίωση της προσήλωσης του Ισραήλ στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, έστειλε ο υπουργός Ενέργειας και Υποδομών, Έλι Κοέν, ύστερα από συνάντησή του με τον Κύπριο ομόλογό του, Γιώργο Παπαναστασίου. Το μήνυμα στήριξης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το έργο βρίσκεται αντιμέτωπο με δυσκολίες, κυρίως λόγω των καθυστερήσεων στην έναρξη ανάκτησης δαπανών στην Κύπρο.

Η παρέμβαση του κ. Κοέν υπογραμμίζει ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να θεωρεί τη διασύνδεση ως ένα σχέδιο με υψηλή ενεργειακή και γεωπολιτική βαρύτητα. Σε ανάρτησή του στο «Χ», τόνισε ότι οι δύο πλευρές προχωρούν από κοινού την υλοποίηση του υποθαλάσσιου καλωδίου που θα ενώνει το Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας. Παράλληλα, ανέφερε πως στο τραπέζι της συνάντησης βρέθηκε και η προοπτική συμφωνίας για την ανάπτυξη των κοιτασμάτων φυσικού αερίου Αφροδίτη – Λεβιάθαν.

«Τα έργα αυτά ενδυναμώνουν τη θέση μας ως ενεργειακού κόμβου και καθιστούν το Ισραήλ κρίσιμο κρίκο στη μεταφορά ενέργειας από Ανατολή προς Δύση, στο πλαίσιο του σχεδίου για έναν διάδρομο υποδομών που θα διασχίζει τις χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ», σημείωσε χαρακτηριστικά. Η συνάντηση έγινε στο πλαίσιο της επίσκεψης εργασίας του κ. Παπαναστασίου στο Ισραήλ, με στόχο την περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας.

Οργισμένη αλλά και πολύ παραστατική η επιστολή που μας έστειλε επιχειρηματίας της Κρήτης που περιμένει να του δοθεί πράσινο φως για να προχωρήσει στην εγκατάσταση αυτοπαραγωγής, αλλά …εις μάτην! Τη δημοσιεύουμε αυτούσια:

Η «υπόσχεση» της αυτοπαραγωγής στην Κρήτη, που κάποτε πλασαριζόταν ως το μαγικό κλειδί για ενεργειακή ανεξαρτησία, έχει καταντήσει φάρσα εις βάρος των επενδυτών. Αντί να δώσει ανάσα, το σύστημα κατάφερε να τους βυθίσει στην οργή και την απόγνωση – γιατί, αν κάτι ξέρει καλά το ελληνικό κράτος, είναι πώς να βάζει τρικλοποδιές σε όσους πάνε να σταθούν στα πόδια τους.

Η κωμωδία ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2022, όταν κατατέθηκαν οι αιτήσεις για τα περιβόητα 40MW του ν.4951/2022. Χιλιάδες έγγραφα, έλεγχοι «πληρότητας» και το απόλυτο τίποτα. Μέχρι σήμερα, ούτε άδεια, ούτε προοπτική, ούτε μια στοιχειώδη απάντηση για το αν μπορούν να συνδεθούν στο δίκτυο. Σαν να μην έφτανε η εξωφρενική αυτή καθυστέρηση, οι ίδιοι οι αυτοπαραγωγοί αναγκάστηκαν να αλλάξουν τον τρόπο συμψηφισμού: από Ενεργειακό σε Ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό. Επενδύσεις σχεδιασμένες χρόνια πριν, ανατρέπονται με μια υπογραφή στο ΦΕΚ. Ε, τι να γίνει; Στην Ελλάδα το μόνο σταθερό είναι η… αστάθεια.

Κι ενώ οι Κρητικοί περιμένουν την πολυπόθητη έγκριση, έρχεται η χαριστική βολή: από τον Ιούνιο του 2024 μοιράζονται όροι σύνδεσης για τα «400άρια» της Κρήτης, καταπίνοντας τα 110MW του ίδιου νόμου και αδειάζοντας τους υποσταθμούς. Με άλλα λόγια, οι αυτοπαραγωγοί περιμένουν στωικά την επιστολή-ταφόπλακα που θα τους ενημερώνει ότι «δεν έχει χώρο». Τόσο απλά, τόσο κυνικά.

Και το ερώτημα παραμένει: ποιος θα βγει επιτέλους να αναλάβει την ευθύνη; Γιατί εδώ μιλάμε για κραυγαλέα άνιση μεταχείριση των επιχειρήσεων και ιδιωτών που κατοικούν στη Κρήτη σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα.  

Διαβάζοντας κανείς όσα λέγονται και γράφονται τις τελευταίες ημέρες με αφορμή τη Chevron, κάποιοι είναι πάλι έτοιμοι να ράψουν κελεμπίες. Ας μην βιαστούν, όχι μόνο γιατί η πρώτη ερευνητική γεώτρηση δεν αναμένεται πριν το 2030, αλλά γιατί σε κάθε περίπτωση η συζήτηση για τα οικονομικά οφέλη είναι εντελώς πρόωρη. Αν προέχει κάτι αυτή τη στιγμή, είναι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση της προσφοράς του σχήματος Chevron- Helleniq Energy, η οποία αφορούσε συνολικά... 24 κούτες με διαφορετικά έγγραφα, όπως μας μεταφέρει γνώστης της υπόθεσης. Από εκεί και πέρα, ο ίδιος ο διαγωνισμός προβλέπει ότι η διάρκεια για την αξιολόγηση των προσφορών είναι οι 60 ημέρες, δηλαδή μέχρι τις 10 Νοεμβρίου.

Και ακριβώς επειδή μιλάμε για ένα εγχείρημα, που εφόσον αποδώσει καρπούς, δηλαδή βρεθούν εμπορικά αξιοποιήσημα κοιτάσματα, θα δεσμεύσει το κράτος για 25 χρόνια (τόση θα είναι η διάρκεια της εκμετάλλευσης), ο έλεγχος θα είναι ενδελεχής. Στο ιδανικό επομένως σενάριο, που η Επιτροπή Αξιολόγησης που συνέστησε η ΕΔΕΥΕΠ κινηθεί τάχιστα και δεν εξαντλήσει και τις 60 ημέρες, οι πληροφορίες λένε πως εικόνα δεν θα έχουμε πριν τα μέσα Οκτωβρίου. Το έργο είναι λίαν απαιτητικό, έπονται η σύμβαση μίσθωσης, η έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η κύρωση από τη Βουλή, βήματα που δείχνουν γιατί ακόμη και ο στόχος να έχει οριστεί παραχωρησιούχος το σχήμα πριν την εκπονή του 2025, είναι μάλλον φιλόδοξος…

Σας είπαμε πολλά για την επίσκεψη του αμερικανού υπ. Εσωτερικών Ντάγκ Μπέργκαμ, για τη φιλοσοφία «πολιτική σημαίνει business», για την προώθηση συμβολαίων LNG, για το γεύμα με τους CEO, για τις επιδιωκόμενες επιχειρηματικές συνεργασίες και deals στην ενέργεια και τα ναυπηγεία. Δεν σας είπαμε όμως ότι οι Αμερικανοί προωθούν πολύ και τα small modular reactors, δηλαδή τις μικρές αρθρωτές πυρηνικές μονάδες. Στο Τενεσί, όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά, βάζουν ήδη 6 Γιγαβάτ, που είναι ικανά να τροφοδοτούν 60 data centers...

Σημειώστε κι αυτό: Ξέρετε πως είναι ο πλήρης τίτλος της πανίσχυρης Επιτροπής του Λευκού Οίκου της οποίας προϊσταται ο κ. Μπέργκαμ; Energy Abundance and Dominance. Ενεργειακή αφθονία, αλλά και κυριαρχία, παρακαλώ...

Μαθαίνω ότι στις 26 Σεπτεμβρίου η ΕΑΓΜΕ (πρώην ΙΓΜΕ) και ο Σύλλογος Ελλήνων Γεωλόγων οργανώνουν στο αμφιθέατρο του ΥΠΕΝ ημερίδα με τίτλο «Γεωενέργεια: Προοπτικές και προκλήσεις».

Η ατζέντα περιλαμβάνει και θέματα σχετικά με τη γεωθερμία, ωστόσο το ενδιαφέρον σίγουρα θα επικεντρωθεί στα θέματα των υδρογονανθράκων και στις προοπτικές στη χώρα μας. Το γεγονός ότι θα είναι παρόντες ο υπουργός κ. Παπασταύρου, ο υφυπουργός κ. Τσάφος, ο κ. Στεφάτος, ο κ. Μανιάτης, ο κ. Τσιόδρας, ο κ. Νικολάου, αλλά και εκπρόσωποι των HELLENiQ ENERGY και Energean κάνει την εκδήλωση ακόμα πιο ενδιαφέρουσα γιατί, φαντάζομαι, θα δοθεί η ευκαιρία για μια ρεαλιστική «ακτινογραφία» του ελληνικού προγράμματος υδρογονανθράκων, με τις προοπτικές και τις δυσκολίες του, υπό το φως των νέων δεδομένων, αλλά ανεξάρτητα από τη γεωπολιτική παράμετρο που είναι εθνικά πολύ σημαντική, αλλά μερικές φορές «θολώνει» την εικόνα...

Σε αυτά τα θέματα, είχαμε σημειώσει την κυβερνητική θέση (δηλαδή την υποστολή της σημαίας της πράσινης πρωτοπορίας που είχε υψώσει στην πρώτη του τετραετία ο Κυριάκος Μητσοτάκης) αλλά δεν είχαμε μέχρι τώρα την προσωπική στάση του αρμόδιου υπουργού Σταύρου Παπασταύρου. Την παρουσίασε σε συνέντευξη στην Real όπου ρωτήθηκε για τη θέση της Ελλάδας σχετικά με τους φιλόδοξους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2040, θέμα για το οποίο θα αποφασίσει σύντομα το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας. Ο Έλληνας υπουργός απάντησε με σαφή σκεπτικισμό:

«Ορισμένα κράτη-μέλη στηρίζουν ανεπιφύλακτα τον στόχο της ΕΕ για μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040, ενώ άλλα τον απορρίπτουν ως μη ρεαλιστικό και ανασταλτικό για την ανάπτυξη. Η Ελλάδα, έχοντας βιώσει τις οδυνηρές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, όπως οι πυρκαγιές σε Έβρο, Εύβοια και Ρόδο και οι πλημμύρες στη Θεσσαλία, υποστηρίζει επί της αρχής τον στόχο. Όμως, η επίτευξή του στο μέλλον θα πρέπει να σχεδιαστεί με όρους ρεαλισμού, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες στο παρόν, για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανία, καθώς και να παρέχονται οι ασφαλιστικές δικλείδες για την υποστήριξη της κοινωνίας και ιδιαίτερα των ευάλωτων. Η χώρα μας έχει πετύχει μεγάλη πρόοδο: από την πλήρη σχεδόν εξάρτηση από τον λιγνίτη το 2005, σε απολιγνιτοποίηση κατά 90% και σχεδόν 60% παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, με παράλληλη στήριξη των πληθυσμών στις περιοχές που επηρεάζονται. Το ίδιο πρέπει να γίνει και με το 2040: να θέσουμε φιλόδοξους αλλά εφικτούς στόχους, που δεν θα αφήνουν κοινωνίες ή χώρες πίσω, ούτε θα επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης».

«Να προβληματιστούμε από το γεγονός ότι έργα ΑΠΕ διαγωνισμών δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα», είπε από την πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα της ΡΑΑΕΥ ο γενικός διευθυντής της ΕΛΕΤΑΕΝ Παναγιώτης Παπασταματίου και συνέχισε: Υπάρχει ανάγκη παράτασης και για την αποθήκευση. Άρα κάτι στραβό υπάρχει και έχει να κάνει με την αδειοδότηση ΑΠΕ, αποθήκευσης και δικτύων. Αν αυτός ο τραγέλαφος που ζούμε ήταν πιθανώς ανεκτός όταν το σύστημα ήταν ρυθμιζόμενο, πλέον είναι αδιανόητο για εμπορικές επενδύσεις χωρίς ορατότητα. 

Είναι ισχυρό ρίσκο για την εκκίνηση επενδύσεων και δυστυχώς δεν σχετίζεται με τη νομοθεσία, αλλά με την εφαρμογή της από τις κεντρικές και περιφερειακές υπηρεσίες. Η λύση δυστυχώς είναι η διαρκής κεντροποίηση. Το κράτος κάνει αυτή την επιλογή με τις δασικές και πολεοδομικές αδειοδοτήσεις, είναι μέτρα που θα πρέπει να επιταχυνθούν. Να τεθεί ως προτεραιότητα.

Η στροφή της χώρας προς τους υδρογονάνθρακες, οι οποίοι την πρώτη πενταετία της διακυβέρνησης Μητσοτάκη ήταν σχεδόν υπό διωγμόν, σε ότι τουλάχιστον αφορά τις νέες έρευνες, υπήρξε πράγματι μια κεντρική κατεύθυνση, η οποία μάλιστα συνδυάζεται με τη συνολικότερη στροφή που σημειώθηκε διεθνώς, κυρίως μετά την εκλογή Τράμπ στην προεδρία των ΗΠΑ.

Ωστόσο, για να είμαστε δίκαιοι, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, πιστώνεται και προσωπικά τη σημερινή επιτυχία, δηλαδή την έλευση στα «οικόπεδά» μας της Chevron. Ο ίδιος «πήρε πάνω του» το στοίχημα να προχωρήσει η διαδικασία για τις περιοχές της Κρήτης, δίνοντας το πράσινο φως στις πρώτες ημέρες της ανάληψης των καθηκόντων του και κάνοντας συνεχείς επαφές στις ΗΠΑ με κορυφαία στελέχη της αμερικανικής εταιρείας αλλά και της κυβέρνησης Τραμπ.

Βεβαίως το χαρτοφυλάκιο της ενέργειας δεν έχει μόνον υδρογονάνθρακες. Συνεπώς όσοι δραστηριοποιούνται στον ενεργειακό τομέα περιμένουν τώρα τα επόμενα κρίσιμα και σημαντικά στοιχήματα που, λογικά, θα βάλει στην ατζέντα του ο υπουργός...