Στην Κομισιόν το νέο σχήμα στήριξης ΑΠΕ έως 4,5 Γιγαβάτ – Αφορά κυρίως αιολικά και φωτοβολταϊκά με μπαταρίες – Θα συμμετέχουν και έργα που δεν έχουν όρους σύνδεσης

Στη γραμμή εκκίνησης έχει μπει το νέο καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης ΑΠΕ, με την ελληνική πρόταση να έχει ήδη υποβληθεί στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (DG Comp) της Κομισιόν. Η υποβολή αποτελεί σήμα εκκίνησης για τις επίσημες διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες, με στόχο την έγκριση ενός σχήματος που «θα δώσει τον τόνο» στην πορεία ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τα επόμενα χρόνια.

Το χαρτοφυλάκιο που σχεδιάζεται να ενταχθεί στο σχήμα φτάνει μέχρι τα 4,5 Γιγαβάτ συνολικής ισχύος, με τη στήριξη να παρέχεται μέσω αμφίδρομων συμβολαίων επί της διαφοράς. Ο επιμερισμός της ισχύος ανά τεχνολογία θα οριστικοποιηθεί στις διαβουλεύσεις, ωστόσο ο στόχος του ΥΠΕΝ είναι το μεγαλύτερο τμήμα να κατευθυνθεί σε χερσαία αιολικά, χωρίς τα έργα να συνδυάζονται με αποθήκευση.

Καθώς το εγγυημένο έσοδο λειτουργεί ως ισχυρό επενδυτικό κίνητρο, το ΥΠΕΝ αποσκοπεί στο να το αξιοποιήσει για να διορθώσει την ανισορροπία στο χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ. Αντί η αγορά να ακολουθήσει την υφιστάμενη δυναμική, μέσω του σχήματος το υπουργείο θα επιχειρήσει να «οδηγήσει» το ενεργειακό μείγμα σε μεγαλύτερη ισορροπία.

Διοικητικά οριζόμενη ταρίφα για τις άλλες «πράσινες» τεχνολογίες 

Τη δεύτερη θέση στην κατανομή ισχύος θα καταλάβουν τα φωτοβολταϊκά – τα οποία θα πρέπει να συνοδεύονται από μπαταρία «πίσω από τον μετρητή». Με αυτό τον τρόπο, τα πάρκα θα μπορούν να αποθηκεύουν ένα μέρος της ηλιακής παραγωγής κατά τις μεσημβρινές ώρες, όταν συχνά η υπερπαραγωγή ασκεί πίεση στο σύστημα, και να την αποδίδουν στο δίκτυο μετά τη δύση του ήλιου, καλύπτοντας τη ζήτηση στις περιόδους που τώρα κυριαρχούν οι μονάδες ορυκτών καυσίμων.

Για τις υπόλοιπες «πράσινες» τεχνολογίες -μονάδες βιομάζας & βιοαερίου, μικρά υδροηλεκτρικά και ΣΗΘΥΑ- η ταρίφα θα ορίζεται διοικητικά. Κι αυτό γιατί πρόκειται για τεχνολογίες με περιορισμένη διείσδυση, για τις οποίες δεν υπάρχουν επαρκή υποψήφια έργα ώστε να εξασφαλιστεί η απαραίτητη συμμετοχή σε δημοπρασίες. 

Για αιολικά και φωτοβολταϊκά, η πρόκριση θα γίνεται μέσω μειοδοτικών δημοπρασιών, όπως και στα προηγούμενα σχήματα. Μία από τις παραμέτρους που απομένει να ξεκαθαρίσει μέσω των διαπραγματεύσεων είναι αν θα υπάρχουν ξεχωριστές δημοπρασίες για μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα.

Στους διαγωνισμούς χωρίς όρους σύνδεσης 

Ένα στοιχείο του νέου σχήματος που το ΥΠΕΝ επιδιώκει να διαφέρει ριζικά από τα δύο καθεστώτα λειτουργικής ενίσχυσης που προηγήθηκαν, αυτό αφορά τους όρους σύνδεσης. Μέχρι σήμερα, το «εισιτήριο» για τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς λειτουργικής ενίσχυσης ήταν τα έργα να έχουν ήδη δεσμεύσει ηλεκτρικό «χώρο». Το νέο σχήμα θα άρει αυτό το δεδομένο, αφού στόχος είναι να μπορούν να λάβουν μέρος στους διαγωνισμούς νέα πρότζεκτ, χωρίς δεσμευμένη δυναμικότητα, με τη δυνατότητα να αποκτήσουν ταυτόχρονα και ταρίφα και πρόσβαση στο ηλεκτρικό σύστημα.

Δεν είναι ξεκάθαρο σε ποιο αδειοδοτικό στάδιο θα πρέπει να βρίσκονται τα έργα, για παράδειγμα ενδεχομένως θα απαιτείται να έχουν λάβει προσφορά σύνδεσης από τον Διαχειριστή, χωρίς να έχει υπογραφεί σύμβαση σύνδεσης. Σε κάθε περίπτωση, η αλλαγή υπαγορεύεται από τον περιορισμένο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» και το γεγονός ότι με το υφιστάμενο σύστημα παραχώρησής του, το μόνο κριτήριο για τη χορήγηση όρων σύνδεσης είναι η θέση την οποία έχει κάθε έργο στις σειρές προτεραιότητας που ορίζει η σχετική Υπουργική Απόφαση

Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχουν παραγωγοί που έχουν δεσμεύσει δυναμικότητα για επενδύσεις οι οποίες τελικά δεν προχωρούν, κρατώντας επομένως «κλειδωμένο» πολύτιμο ηλεκτρικό χώρο. Το νέο μοντέλο θα αλλάξει τα δεδομένα, όσον αφορά τα έργα που θα λαμβάνουν ταρίφα. Δυναμικότητα (μαζί με εγγυημένο έσοδο) θα μπορεί να «κλειδώσει» οποιοδήποτε έργο διεκδικεί ανταγωνιστική Τιμή Αναφοράς και έχει ρεαλιστικές προοπτικές υλοποίησης – και μάλιστα εντός «σφιχτών» χρονοδιαγραμμάτων.

Νέα «φίλτρα» 

Η άρση της προϋπόθεσης των όρων σύνδεσης θα ανοίξει την πόρτα σε έναν πολύ ευρύτερο κύκλο επενδυτών. Πέρα από τη μεγάλη δεξαμενή των περίπου 15 Γιγαβάτ σε έργα που ήδη διαθέτουν όρους σύνδεσης, και βρίσκονται προς ανάπτυξη, το νέο πλαίσιο «βάζει στο παιχνίδι» και ακόμη λιγότερο ώριμα αδειοδοτικώς πρότζεκτ. Ο εντονότερος ανταγωνισμός, ως φυσική συνέπεια, αναμένεται να αποφέρει χαμηλότερες τιμές αναφοράς. 

Ανάλογη φιλοσοφία έχει ήδη εφαρμοστεί στους τρεις διαγωνισμούς για αυτόνομες μπαταρίες. Εκεί, «φίλτρο» βιωσιμότητας ήταν εγγυητικές επιστολές υψηλού ύψους, τόσο για την φερεγγυότητα των επενδυτών, όσο και για την έγκαιρη υλοποίηση των έργων. Η παράβαση των χρονοδιαγραμμάτων σήμαινε αυτόματη κατάπτωση εγγυητικής, γεγονός το οποίο διασφάλιζε ότι δεν θα «βαλτώσουν» όσα έργα προκριθούν.

Η ύπαρξη όρων σύνδεσης, βέβαια, θα συνεχίσει να είναι προϋπόθεση στους υπόλοιπους τρόπους εμπορικής αξιοποίησης έργων ΑΠΕ, δηλαδή στην απευθείας συμμετοχή στην αγορά και στα «πράσινα» PPAs. 

Απάντηση στην επέλαση των φωτοβολταϊκών 

Από την άλλη πλευρά, η προώθηση των αιολικών προορίζεται να αντισταθμίσει την επέλαση των φωτοβολταϊκών τα τελευταία χρόνια. Απόδειξη το γεγονός ότι στις αρχές του 2026, τα φωτοβολταϊκά έφταναν τα 11,7 Γιγαβάτ εγκατεστημένης ισχύος, ενώ τα αιολικά άθροιζαν μόλις 5,6 Γιγαβάτ. Επίσης, οι υπόλοιπες τεχνολογίες ΑΠΕ συγκέντρωναν αθροιστικά 0,6 Γιγαβάτ.

Τα αιολικά, με το διαφορετικό προφίλ παραγωγής τους -κατανεμημένο σε όλο το 24ωρο- αποτελούν φυσικό αντίβαρο στην κυριαρχία των φωτοβολταϊκών. Συνδυαστικά με τα ηλιακά πάρκα με αποθήκευση, θα ενισχύσουν τη συμμετοχή των ΑΠΕ τις απογευματινές ώρες, εκεί όπου σήμερα η παραγωγή σχεδόν μονοπωλείται από τις μονάδες ορυκτών καυσίμων.