Στο χάρτη του Vertical Corridor πλέον Βόρεια Μακεδονία και Σερβία – Σήμερα οι υπογραφές – Νέος στόχος ένα ολιστικό «project» για την περιοχή

«Παράθυρο» προς τα Δυτικά Βαλκάνια ανοίγει ο Κάθετος Διάδρομος με τους αρμόδιους Διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου να υπογράφουν σήμερα Μνημόνιο Κατανόησης για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας, φιλοδοξώντας, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, αυτό να αποτελέσει την αρχή για νέες πρόσθετες επεκτάσεις.

Η τελετή θα λάβει χώρα στη Θεσσαλονίκη και στο περιθώριο του συνεδρίου «Southeast Europe Energy Forum», επισημοποιώντας έτσι την νέα στρατηγική διάσταση που διακρίνει πλέον τον Κάθετο Διάδρομο και αφορά στη διαμόρφωση ενός πλέγματος οδεύσεων στη βάση των υφιστάμενων δικτύων φυσικού αερίου με σκοπό την απρόσκοπτη ροή του καύσιμου από χώρα σε χώρα στη περιοχή.

Με άλλα λόγια, η βασική στόχευση έχει αλλάξει και έχει μετατοπιστεί από την λύση «έκτακτης ανάγκης» για την τροφοδοσία της Ουκρανίας στην αξιοποίηση των υφιστάμενων συστημάτων για την διοχέτευση ποσοτήτων φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά με την Ελλάδα να αποτελεί βασική πύλη εισόδου LNG και δη αμερικανικού LNG για την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Άλλωστε, η συζήτηση (δείτε εδώ, εδώ, εδώ και εδώ) για τον Κάθετο Διάδρομο, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος, έχει αναθερμανθεί σημαντικά ανάμεσα στους διαχειριστές με το ενδιαφέρον να μην περιορίζεται μονάχα στις χώρες που συμμετέχουν ενεργά ως μέλη αλλά να επεκτείνεται ευρύτερα στην περιοχή, επισημαίνοντας ως παραδείγματα τις Σλοβακία και Ουγγαρία.

Ως γνωστόν, οι τελευταίες παρακολουθούν τις εργασίες του Κάθετου Διαδρόμου, μετέχοντας σε συναντήσεις των διαχειριστών χωρίς ωστόσο να έχουν κάνει ακόμη το βήμα να ενταχθούν κατ’ αναλογία με άλλες χώρες (πχ Ελλάδα, Βουλγαρία ή Ρουμανία) στο project.

Προφανώς, η όλη εξέλιξη έρχεται, όπως υπογραμμίζουν παράγοντες της αγοράς, σε συνέχεια της επικείμενης διακοπής του ρωσικού αερίου με τις όποιες «δεύτερες σκέψεις» και επιφυλάξεις επί του θέματος να μην απομειώνουν την ανάγκη εναλλακτικών οδεύσεων, πράγμα που με την σειρά του κάνει μια σειρά χώρες της περιοχής να στρέφουν εκ νέου την προσοχή τους στο project του Κάθετου Διαδρόμου, παρά το γεγονός ότι δεν τυγχάνει ακόμη της πλέριας «αποδοχής» με όρους της αγοράς.

Το νέο σκεπτικό

Άλλωστε, η κρισιμότητα του εγχειρήματος εστιάζει πλέον στην διασυνδεσιμότητα της περιοχής και την διασφάλιση της απρόσκοπτης μεταφοράς του καυσίμου από χώρα σε χώρα με τα όποια φορτία να έρχονται σε «δεύτερη μοίρα» και σίγουρα όταν θα το επιτρέψουν ανάλογα οι συνθήκες της αγοράς.

Η εν λόγω αντίληψη συνεχίζει να διαπνέει εν πολλοίς τις συζητήσεις των διαχειριστών με την οικεία ομάδα εργασίας που έχει συγκροτηθεί να αναζητά την κατάλληλη φόρμουλα και εργαλεία που θα επιτρέψουν την ομογενοποίηση των δικτύων ανάμεσα στις χώρες.

Προφανώς το εγχείρημα παρουσιάζει σημαντική συνθετότητα με την κυριότερη να αφορά την γεωγραφική του εμβέλεια καθώς δεν πρόκειται για επιμέρους διασυνοριακά σημεία εισόδου και εξόδου παρά για να ένα πλέγμα υποδομών που φιλοδοξεί να αγκαλιάσει όλα τα μήκη και τα πλάτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης φτάνοντας μέχρι την Κεντρική Ευρώπη.

Τα παραπάνω αποτυπώνουν το νέο «σκεπτικό» που συνοδεύει τον Κάθετο Διάδρομο και από κάτι ειδικό και στοχευμένο προς εξυπηρέτηση της Ουκρανίας εξελίσσεται σε κάτι ευρύτερο, παίρνοντας θέση ανάμεσα στις βασικές οδεύσεις φυσικού αερίου (υγροποιημένου φυσικού αερίου) στον ευρωπαϊκό χάρτη με κατεύθυνση από Νότο προς Βορρά, πράγμα που συμμορφώνεται με τα νέα δεδομένα που χαρακτηρίζουν πλέον την αγορά φυσικού αερίου και αναμένεται να εδραιωθούν με την ολική διακοπή του ρωσικού αερίου αρχής γενομένης από το φθινόπωρο του 2027.

Ο ρόλος της ομάδας εργασίας

Ως γνωστόν, οι Διαχειριστές έχουν συγκροτήσει μια ομάδα εργασίας με αντικείμενο να μελετήσει εκτενώς και ολοκληρωμένα τα σενάρια επέκτασης του Κάθετου Διαδρόμου τόσο σε Σερβία και Βόρεια Μακεδονία όσο και σε άλλες χώρες της περιοχής, με απώτερο στόχο να προσδιορίσει την βέλτιστη φόρμουλα για την λειτουργία ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Με άλλα λόγια, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η συζήτηση αλλάζει σημαντικά με τους διαχειριστές να καλούνται να απαντήσουν πως θα λειτουργήσει η αγορά, αν επαρκούν οι υφιστάμενες υποδομές ή αν χρειάζονται νέες, αν υπάρχει ανάγκη αναπροσαρμογής στις ταρίφες σε συνέχεια των όποιων πιθανών παρεμβάσεων στις υποδομές, αν υπάρχει ανάγκη χρηματοδότησης και από που θα μπορούσε να προκύψει καθώς και ποιο είναι το πραγματικό ενδιαφέρον της αγοράς, μιας και ο οποίος σχεδιασμός δεν μπορεί να αποκλίνει από την πραγματικότητα επί του πεδίου, χωρίς βέβαια να παραγνωρίζεται και το φαινόμενο της κυκλικότητας στην αγορά φυσικού αερίου, δηλαδή τα "up and down" που σημαδεύουν κατά περιόδους το εμπορικό ενδιαφέρον.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, πρόκειται για δύσκολο εγχείρημα που απαιτεί χρόνο μέχρις ότου δείξει τελικά αποτελέσματα, πράγμα που ωστόσο δεν εμποδίζει να συνεχίζονται οι συζητήσεις και πρωτοβουλίες εκ μέρους των διαχειριστών και των όμορων κυβερνήσεων για την περαιτέρω επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου με την όλη προσπάθεια να εγγράφεται σε «τελευταία ανάλυση» στην προετοιμασία της περιοχής για την μετάβαση στη μετά ρωσικό φυσικό αέριο εποχή.

Οι δύο αγωγοί για τον βαλκανικό κλάδο

Σημειώνεται τέλος ότι το εν λόγω Μνημόνιο Συνεργασίας έρχεται σε συνέχεια των σχετικών υπό ανάπτυξη υποδομών που συνθέτουν τον βαλκανικό κλάδο του Κάθετου Διαδρόμου.

Από την μία είναι ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας και από την άλλη ο διασυνδετήριος αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας με τον πρώτο να αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέχρι το τέλος του 2027 και τον δεύτερο μέσα στο 2028.

Ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας θα διαθέτει αρχική δυναμικότητα 1 bcm ετησίως με την προοπτική επέκτασης στα 2,8 bcm εφόσον μεσολαβήσουν προσαρμογές στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς. Ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας θα έχει δυναμικότητα 1,5 bcm. Με την αποπεράτωση αυτών των δύο έργων, ο νέος βαλκανικός κλάδος του Διαδρόμου θα μπορεί να λειτουργήσει πλήρως, προσφέροντας μια νέα αξιόπιστη διαδρομή τροφοδοσίας στην περιοχή.