Νέα κίνηση επέκτασης στο «Κάθετο Διάδρομο»: Αίτημα ένταξης στο CESEC από Πολωνία και Σλοβακία – Ομάδα εργασίας για τα επόμενα βήματα με Βόρεια Μακεδονία και Σερβία – Ορόσημο ο Σεπτέμβριος

Με σχέδια για την περαιτέρω γεωγραφική επέκταση του project συνεχίζει ο σχεδιασμός του Κάθετου Διαδρόμου που πλέον, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, ξεπερνάει την κλασική όδευση και συνίσταται περισσότερο στην διαλειτουργικότητα των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου κατά μήκος των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Ως γνωστόν, αυτή την στιγμή η «ομάδα κρούσης» που επιδιώκει να συντονιστεί υπό την «ομπρέλα» του Κάθετου Διαδρόμου συναπαρτίζεται από συνολικά 9 χώρες και τους αντίστοιχους Διαχειριστές (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία Μολδαβία, Ουκρανία με νέους στο τραπέζι τις Βόρεια Μακεδονία, Σερβία, Ουγγαρία και Σλοβακία), μετρώντας ήδη το πρώτο βήμα με την πρόσφατη υβριδική συνάντηση στην Αθήνα, όπου και υπήρξε καταρχήν συμφωνία για την κατεύθυνση του εγχειρήματος.

Μάλιστα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, οι διαχειριστές των προαναφερόμενων χωρών αποφάσισαν να προχωρήσουν στην συγκρότηση ομάδας εργασίας που θα αναλάβει να μελετήσει τα «περαιτέρω» τεχνικής και μη φύσεως για την ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας στο σύστημα του «Κάθετου Διαδρόμου», όπως αυτό προσδιορίζεται σήμερα, δηλαδή ως μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος και όχι απλά ως όδευση ειδικών προϊόντων ειδικού σκοπού, όπως συνέβη με τις περιπτώσεις Route 1,2,3 που δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις έκτακτες ανάγκες της Ουκρανίας μετά την διακοπή των ροών ρωσικού φυσικού αερίου προς την χώρα.

Άλλωστε, όπως υπογραμμίζουν οι ίδιες πηγές, το κύριο πλέον δεν εξαντλείται στους διαγωνισμούς δέσμευσης δυναμικότητας όσο στην ανάγκη να προχωρήσει η αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων διαδρομών για την ανταλλαγή ποσοτήτων φυσικού αερίου σε όλα τα μήκη και τα πλάτη των χωρών που συμμετέχουν στο ευρύτερο σχήμα του «Κάθετου Διαδρόμου», διατηρώντας σταθερά τον προσανατολισμό επέκτασης τόσο προς δυσμάς και τα δυτικά βαλκάνια όσο και προς βορρά, προσεγγίζοντας και φτάνοντας μέχρι τις βασικές αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.

Με άλλα λόγια, η βασική στόχευση, όπως συμπληρώνουν οι ίδιες πηγές, αφορά αφενός στην ύπαρξη ελκυστικών προϊόντων για τους χρήστες του συστήματος και αφετέρου στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας των υποδομών ώστε αυτά να είναι προσβάσιμα και διαθέσιμα πάντα και για όλους.

Η πρόοδος του παραπάνω «διασυνοριακού» σχεδιασμού με την Ελλάδα να αποτελεί το «σημείο εκκίνησης» αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο γεγονός ότι η Ελλάδα εξήγαγε μόλις 1 bcm το 2021 και σήμερα μπορεί να στείλει προς τους βόρειους γείτονες 9 bcm με προοπτική περαιτέρω αύξησης τόσο με την ολοκλήρωση της διασύνδεσης Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας προς το τέλος του χρόνου όσο και με την εκπόνηση ανάλογων στρατηγικών υποδομών στις υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής διαδρομής.

Σε κάθε περίπτωση, η ευρύτερη στρατηγική διάσταση του πράγματος που φέρεται πλέον να αποτελεί «κοινό τόπο» ευρύτερα στην περιοχή και μεταξύ των διαχειριστών αποτυπώνεται στα αιτήματα των Πολωνία και Σλοβακία να ενταχθούν στην πρωτοβουλία CESEC πλάι στα υπόλοιπα «μέλη» του Κάθετου Διαδρόμου, πράγμα που με την σειρά του επιβεβαιώνει εκ νέου στην συνολικότερη πρόθεση των διαχειριστών της περιοχής να κινηθούν με την ίδια «γραμμή πλεύσης» ασχέτως της εξέλιξης των διαγωνισμών και τα αποτελέσματα που φέρνουν.

Χρειάζεται επίσης να σημειωθεί ότι οι παραπάνω εξελίξεις δεν λαμβάνουν χώρα άσχετα της προοπτικής για οριστική απόσυρση του ρωσικού αερίου μέχρι το φθινόπωρο του 2027, πράγμα που όσο κι αν επιδέχεται μεγαλύτερης ή μικρότερης αμφισβήτησης, επαρκεί για να «πείσει» όλους τους διαχειριστές της ΝΑ Ευρώπης να επισπεύσουν τις αναγκαίες ενέργειες για να αποκτήσουν πρόσβαση σε υποδομές LNG κατά μήκος των νότιων συνόρων της Ευρώπης πράγμα που έρχεται και «κουμπώνει» με το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου ή του Νοτίου Διαδρόμου.

Επί του πρακτέου, τα επόμενα βήματα για τον «Κάθετο Διάδρομο» περιλαμβάνουν καταρχάς τις δημοπρασίες προϊόντων τριμηνιαίας διάρκειας μέσα στον Αύγουστο με παράδοση από τον Οκτώβριο κι ύστερα, καθώς και μια τελευταία δημοπρασία για τα ειδικά προϊόντα route 1,2,3 χωρίς ωστόσο ιδιαίτερες προσδοκίες στην περίπτωση των Routes για τους γνωστούς λόγους.

Από εκεί και πέρα, τον Σεπτέμβριο προγραμματίζεται νέα συνάντηση των διαχειριστών με την συμμετοχή και των 9 διαχειριστών, καταλήγοντας να υπογράψουν MoU για την προσθήκη των Σερβία και Βόρεια Μακεδονία ενώ, την ίδια στιγμή, η ελληνική πλευρά, όπως είχε ανακοινώσει ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ετοιμάζει σχετικό position paper προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, φιλοδοξώντας να αναδείξει καλύτερα την ευρωπαϊκή διάσταση του έργου και συνάμα τις «ευθύνες» της Ευρώπης να προχωρήσει σε πρόσθετες ενέργειες για την περαιτέρω ωρίμανση του σχεδίου.