Τέλεια ενεργειακή καταιγίδα πάνω από την Ευρώπη - Το τοξικό κοκτέιλ από πετρέλαιο, αέριο και ρεύμα και οι 10 εστίες της “πολυκρίσης”- Τα σενάρια που επεξεργάζεται η κυβέρνηση

11 09 2026 | 07:36

Τη συνταγή της τέλειας καταιγίδας που φέρνει πιο κοντά το κακό σενάριο ενόψει του χειμώνα και ανάγκασε χθες την ΕΚΤ να αυξήσει τα επιτόκια για να συγκρατήσει ένα νέο κύμα πληθωρισμού, συνθέτουν η νέα ανάφλεξη στον Περσικό μαζί με τους φόβους για επέκταση της σύγκρουσης στην Ερυθρά Θάλασσα, την βασική διαδρομή που έχει απομείνει στην Σαουδική Αραβία για εξαγωγές πετρελαίου.

Στο τοξικό ενεργειακό κοκτέιλ που συντηρούν τα χαμηλά αποθέματα της ΕΕ σε φυσικό αέριο, η κερδοσκοπία των αγορών και η σταδιακή μετακύλιση της κρίσης στις τιμές του ρεύματος και σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, προστέθηκε από χθες ένας ακόμη συναγερμός, αυτός για την ναυτιλία, τα ασφάλιστρα και το Σουέζ.

Η κατάληψη από τους αντάρτες Χούθι της στρατηγικής πύλης του λιμανιού της Μόκα, φέρνει τη σύγκρουση πιο κοντά σε μια από τις βασικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου, δηλαδή τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας (Μπαμπ Ελ Μαντέμπ) και μέσω αυτής, προς την Διώρυγα που ενώνει την Ερυθρά με την Μεσόγειο.

Αυτός είναι και ο λόγος για την χθεσινή εκτίναξη του πετρελαίου κοντά στα 108 δολάρια / βαρέλι, του αερίου στα 82 ευρώ/ MWh και των futures στο ρεύμα για το δ’ τρίμηνο κατά 6% μεσα σε μια ημέρα, από την Ελλάδα μέχρι την Ιταλία, την Ουγγαρία και την Γερμανία.

Η απειλή μιας σοβαρής διαταραχής στην βασική πλέον διαδρομή για τις εξαγωγές πετρελαίου του Ριάντ, του μεγαλύτερου παραγωγού στον κόσμο, θα μπορούσε να περιορίσει ακόμη περισσότερο την παγκόσμια προσφορά και να προκαλέσει νέα εκτίναξη των ενεργειακών τιμών.

Στη προκειμένη περίπτωση, το κρίσιμο ερώτημα για τη ναυτιλία είναι πόσο νοτιότερα μπορούν να κινηθούν οι Χούθι και εάν η “κρίση των 2 Στενών”, όπως την αποκαλούν ήδη τα διεθνή μέσα, θα εξελιχθεί σε μία ενιαία γεωπολιτική κρίση για τις θαλάσσιες μεταφορές. Κι όλα αυτά, όταν χθες η Σ. Αραβία ανακοίνωσε ότι λόγω του πολέμου η παραγωγή της έπεσε κατά 23% τον Αύγουστο έναντι του Ιουλίου, στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1990.

Στην πραγματικότητα ο φετινός Σεπτέμβρης βρίσκει την Ευρώπη αντιμέτωπη όχι με δύο αλλά με τρεις κρίσεις, όπως μας θυμίζουν οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Γερμανίας, με τον πόλεμο της Ουκρανίας να μαίνεται για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, ενισχύοντας τις φωνές για τους λάθος σχεδιασμούς.

Τόσο για την ελλιπή προετοιμασία της ΕΕ προκειμένου να υπηρετήσει τον στόχο για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μετά το φθινόπωρο του 2027, όσο και από εκείνους που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ενεργειακή υπερεξάρτηση της ηπείρου από μια μόνο πηγή, τις ΗΠΑ.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Κροατία ανακοίνωσε χθες πακέτο ενισχύσεων 260 εκατ ευρώ στο ρεύμα και το αέριο (https://seenews.com/news/croatia-approves-260-mln-euro-set-of-measures-to-cushion-energy-prices-hike-1301031), η Ελλάδα έχει ήδη επιδοτήσει τα καύσιμα με 211 εκατ ευρώ, μια σειρά χωρών, (Ιταλία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Ουγγαρία, Ισπανία και Ιρλανδία) έχουν μειώσει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, και οι πάντες εξετάζουν νέα μέτρα.

* Στα καύσιμα, η λήψη πρόσθετων μέτρων από το κουμπαρά των 130 εκατ € που διαθέτει η κυβέρνηση ίσως αποδειχθεί αναπόφευκτη, όχι μόνο σε βενζίνη και ντίζελ (αμφότερα πάνω από 2€/ λίτρο), αλλά και ενόψει και της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης τον Οκτώβριο, η οποία αν ξεκινούσε σήμερα θα σήμαινε τιμές 1,90€, δηλαδή 73% πάνω από πέρυσι.

* Στο ρεύμα, η τιμή χονδρικής αυξάνεται καθημερινά και συγκρατείται μόνο χάρη στις ΑΠΕ (183 €/MWh σήμερα), ενώ αν δεν υπάρξει κάποια ραγδαία αποκλιμάκωση, οι επιδοτήσεις θα πρέπει να θεωρούνται αναπόφευκτες, όπως διαμυνύεται αρμοδίως. Ηδη, ο μέσος όρος για το πρώτο 10ήμερο του μήνα βρίσκεται στα 158,76 ευρώ/ MWh και είναι 19% υψηλότερος από τον Αυγουστο.

Πώς 10 εστίες συνθέτουν την "πολυκρίση"

Αν και οι παράγοντες που υποδηλώνουν τον ερχομό μιας τέλειας καταιγίδας, είναι πολλοί και καθημερινά αυξάνονται, οι πιο βασικές εστίες που συνθέτουν τη "πολυκρίση" είναι οι παρακάτω.

1. Σενάρια για πόλεμο στο Ιράν ακόμη και μετά το 2029

Κορυφαίοι αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να έχουν ενημερώσει τον Πρόεδρο Τραμπ, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ότι ο πόλεμος μπορεί να συνεχιστεί καθ’ όλη την υπόλοιπη προεδρική του θητεία, έως και μετά την ορκομωσία του επόμενου Προέδρου, τον Ιανουάριο του 2029. Ο ίδιος πάντως ο Ντ. Τραμπ εκτίμησε χθες ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μετά τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ το Νοέμβριο.

2. Νέος συναγερμός για ναυτιλία, ασφάλιστρα και Σουεζ

Αν ενταθεί η απειλή γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τον πορθμό που συνδέει την Ερυθρά με την Αραβική Θάλασσα, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα βρεθούν εκ νέου μπροστά στο εξής δίλημμα: Να διέρχονται από την επικίνδυνη πλέον Ερυθρά ή να ακολουθούν την μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Αυτό συνεπάγεται περισσότερες ημέρες ταξιδιού, αυξημένη κατανάλωση καυσίμων και μεγαλύτερη δέσμευση χωρητικότητας, με πιθανές επιπτώσεις στους ναύλους..

3. Τα χαμηλά αποθέματα της ΕΕ στο φυσικό αέριο

Σε αυτό το περιβάλλον, αναλυτές προειδοποιούν ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου σε ολόκληρη την ΕΕ ενδέχεται να μειωθούν στο 15% της δυναμικότητας μέχρι το τέλος του χειμώνα, ακόμη και αν δεν επικρατήσουν ακραίες καιρικές συνθήκες, λόγω των χαμηλών επιπέδων αποθήκευσης και των συνεχιζόμενων διαταραχών εφοδιασμού (https://montelnews.com/news/421a27a8-e35e-4111-83e4-dbbe2b2c996c/analyst-warns-eu-gas-stocks-may-fall-to-15-by-winters-end-2). Τα τρέχοντα επίπεδα των αποθεμάτων στις ευρωπαικές αποθήκες αερίου κινούνταν χθες στο 67,3% έναντι 79,6% τέτοια εποχή πέρυσι (https://agsi.gie.eu/).

4. Κερδοσκοπία

Η τιμή του φυσικού αερίου για το συμβόλαιο Οκτωβρίου είναι υψηλότερη (82 ευρώ) από αυτήν που δείχνουν τα προθεσμιακά συμβόλαια για το χειμώνα (80-81 ευρώ), παρ’ ότι τότε η ζήτηση θα είναι μεγαλύτερη. Το ίδιο παράδοξο συνέβαινε και στο μεγαλύτερο τμήμα του Αυγούστου, παρ' ότι ο νούμερο ένα πελάτης του αερίου, δηλαδή οι βιομηχανίες, υπολειτουργούσαν ή ήταν κλειστές. Τέτοια σημάδια που προσομοιάζουν περισσότερο με πρακτικές κερδοσκοπίας, παρά με τα θεμελιώδη της αγοράς, πληθαίνουν, καθώς οι τρέχουσες τιμές δεν παρέχουν πλέον το οικονομικό κίνητρο στις εταιρείες να αναπληρώσουν τα αποθέματα των αποθηκών ενόψει χείμωνα, αγοράζοντας αέριο φθηνά σε περιόδους χαμηλής ζήτησης.

Δεν συμφέρει πλέον μια εταιρεία να αγοράσει φυσικό αέριο σήμερα και να το πουλήσει αργότερα, όπως επισημαίνει με νέα του ανάρτηση του ο υφυπουργός ΠΕΝ Νίκος Τσάφος (https://www.linkedin.com/posts/nikos-tsafos_the-headlines-about-european-gas-are-now-activity-7503703534392221696-qn5I?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAALCqZoB43QHld4EgWp1SsBTwaxQDO3BRKk). Διότι η τιμή είναι ουσιαστικά η ίδια, όπως δείχνει ο πίνακας, με τον υφυπουργό να περιγράφει μια αγορά που "προσπαθεί ενεργά να αποθαρρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες από την επαναπλήρωση των αποθεμάτων - ίσως για να δημιουργήσει έλλειψη".

5. Υπερεξάρτηση από τις ΗΠΑ

Οι φωνές για τους κινδύνους που συνεπάγεται η υπερβολική πλέον εξάρτηση από το φυσικό αέριο μιας και μόνο χώρας, των ΗΠΑ, πληθαίνουν. «Το μεγάλο πρόβλημα είναι... ότι δεν εξαρτόμαστε από το ρωσικό φυσικό αέριο, εξαρτόμαστε από το αμερικανικό φυσικό αέριο», δήλωσε χθες ο Federico Tobias, επικεφαλής αναλυτής του Montel στην εκδήλωση “Austrian Energy Day” που έγινε στη Βιέννη.

6. Πόσο έτοιμη ήταν η Ευρώπη για τέλος στο ρωσικό αέριο

Οι φωνές για την ελλιπής προετοιμασία της ΕΕ προκειμένου να εξυπηρετήσει τον στόχο της πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο πληθαίνουν. Εκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου χτυπάει καμπανάκι ότι οι 27 κυβερνήσεις έχουν επενδύσει πολύ λιγότερα από τα 300 δισ. ευρώ τα οποία είχε αρχικά υπολογίσει η ΕΕ, προκειμένου να διασφαλίσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια χωρίς ρωσικό αέριο.

7. Οι τιμές στο ρεύμα

Στον απόηχο της ανόδου του αερίου πάνω από τα 80 ευρώ, εκτινάχθηκαν γύρω στο 6% μέσα σε μια ημέρα, όλα τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το τελευταίο 3μηνο στις μεγάλες ευρωπαικές αγορές (Γερμανία, Ουγγαρία, Ιταλία, Ισπανία) και φυσικά στην ελληνική. Στα 174,09 ευρώ/ MWh το γερμανικό (+6,5%), 205,11 ευρώ το ουγγρικό (+5,8%), 217,79 ευρώ το ιταλικό (+6,2%) και 185,17 ευρώ το ελληνικό (+6,4%). Αν επίσης δει κανείς τον ευρωπαικό χάρτη των αγορών χονδρικής για σήμερα, από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, μέχρι τη Κροατία, την Ουγγαρία και την Αυστρία, τον τόνο δίνουν μέσες τιμές πάνω από τα 200 ευρώ/ MWh.

8. Αλυσιδωτές επιπτώσεις σε επιτόκια, επενδύσεις

Κατ' επέκταση εντείνονται οι φόβοι για ένα νέο πληθωριστικό σοκ, με αλυσιδωτές επιπτώσεις. Από το ακριβότερο χρήμα, με το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ να διαμορφώνεται από χθες στο 2,5% (+0.25%), προκειμένου να συγκρατηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις, μέχρι τις τυχόν επιπτώσεις σε επενδύσεις, δηλαδή με την μετάθεση της υλοποίησης κάποιων στο μέλλον, λόγω του πολύ υψηλού ενεργειακού κόστους.

9. Οι φόβοι της βιομηχανίας

Κάθε αύξηση στη τιμή του φυσικού αερίου μετακυλίεται αυτόματα στο βιομηχανικό κόστος. Η βιομηχανία επιμένει ότι το μέτρο της αντιστάθμισης που είχε ανακοινώσει προ μηνών η κυβέρνηση αφορά έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων, περίπου 60-70, ενώ υπάρχουν ακόμη 700 ενεργοβόρες εταιρείες που δεν εντάσσονται σε αυτό, για τις οποίες έχει ανακοινωθεί μόνο η μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ από την 1η Ιουλίου. Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ πρόκειται για μείωση περίπου 2 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η οποία έχει περιορισμένο αντίκτυπο στο συνολικό ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας.

10. Αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές

Έκθεση του Κογκρέσου τον Αύγουστο έκανε λόγο για επικείμενη αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων σε όλη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές. Πιο πρόσφατες οι επιθέσεις που δέχθηκε η Γερμανία, όπως αυτές σε υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας τη περασμένη εβδομάδα. Στο ερώτημα πόσο καλά προετοιμασμένη είναι η Γερμανία, η απάντηση των ειδικών είναι ότι θα έπρεπε να είχε κάνει περισσότερα.