Σύλλογος HELIOS: Το «πακέτο» μέτρων του ΣΕΦ λύνει το πρόβλημα των τραπεζών — όχι των μικρών παραγωγών

Ο ΣΕΦ (Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών) παρουσίασε τον οδικό χάρτη του με στόχο τα 20 GW συνολικής εγκατεστημένης ισχύος έως το 2030 —7 GW νέων έργων, καθώς η χώρα βρίσκεται ήδη στα 13 GW— και 8 GW μπαταριών.  Λίγες μέρες μετά διευκρίνισε τι εννοεί με την «βιωσιμότητα»: ένα πακέτο μέτρων που θα πείσει τις τράπεζες ότι τα δάνεια των φωτοβολταϊκών θα εξυπηρετηθούν. O HELIOS συμφωνεί με τη διάγνωση, διαφωνεί όμως με το ποιον προστατεύει η θεραπεία.

Τα σημεία συμφωνίας και διαφωνίας

Εδώ όμως διαφωνούμε με τον ΣΕΦ, όχι απλώς σε βαθμό αλλά σε κατεύθυνση. Ο Μηχανισμός Αναδιανομής Περικοπών, όσο  κι αν η ενεργοποίησή του επείγει, παραμένει μια πολιτική «δίκαιης» ανακατανομής μιας ζημιάς ανάμεσα σε παραγωγούς , που όμως δεν την αντιμετωπίζει. Ο HELIOS δεν ζητά αναδιανομή· ζητά αποζημίωση. Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ήδη κάτι τέτοιο: αποζημίωση για περικοπές που ξεπερνούν το 5% της συνολικής ετήσιας παραγωγής ενός σταθμού. Το ζήτημα δεν είναι να μοιραστεί καλύτερα το βάρος μεταξύ των παραγωγών, αλλά να ενεργοποιηθεί επιτέλους αυτή η αποζημίωση, ώστε τη ζημιά να την απορροφά το σύστημα, όχι ο μικρός παραγωγός. Συμφωνούμε πάντως ότι η αποθήκευση  είναι εργαλείο άμβλυνσης των περικοπών, και ότι η καθυστέρηση του ΥΠΕΝ να δώσει χρονοδιάγραμμα είναι ανεξήγητη και επικίνδυνη.

Ένα πακέτο για όσους έχουν ήδη πρόσβαση σε δάνειο

Το πρόβλημα είναι  το «πακέτο» που περιγράφεται  (εμπροσθοβαρής ταρίφα, clawback, επέκταση δανειακών συμβάσεων)   και απευθύνεται σε επενδυτές που έχουν ήδη τραπεζική χρηματοδότηση. Αξίζει να είμαστε ακριβείς για το τι πετυχαίνει πραγματικά: δεν βελτιώνει την οικονομική θέση κανενός, απλώς μετακυλίει έσοδα από το μέλλον στο παρόν, ώστε ένα δάνειο να μην «κοκκινίσει» άμεσα. Το οικονομικό αποτέλεσμα είναι ουδέτερο , ίσως και ελαφρώς αρνητικό αν προστεθεί το κόστος τόκων στην αναδιάρθρωση .  Απλώς αναβάλλει ένα πρόβλημα ρευστότητας, δεν το λύνει. Η βιωσιμότητα, όπως την περιγράφει ο ΣΕΦ, μετριέται με όρους πιστοληπτικής ικανότητας — όχι με όρους επιβίωσης ενός νοικοκυριού που είδε το εισόδημά του να διαλύεται.

Το επιχείρημα της «διπλής ενίσχυσης» εφαρμόζεται επιλεκτικά

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται το επιχείρημα του ΣΕΦ κατά της επιδότησης μπαταρίας στους μικρούς παραγωγούς: ότι θα αποτελούσε διπλή κρατική ενίσχυση, αφού τα έργα ήδη αμείβονται με ταρίφα. Το επιχείρημα είναι τεχνικά σωστό, αλλά εφαρμόζεται μονόπλευρα. Το ίδιο πλαίσιο δεν εμποδίζει τη συζήτηση για CfD σε νέα έργα με ενσωματωμένη μπαταρία, ούτε την εμπροσθοβαρή αύξηση ταρίφας που ουσιαστικά λειτουργεί ως πρόσθετη κρατική στήριξη στους μεγάλους παίκτες. Αν η «διπλή ενίσχυση» είναι κόκκινη γραμμή, πρέπει να ισχύει συμμετρικά — όχι μόνο όταν αφορά τον μικρό παραγωγό.

Οι μπαταρίες πίσω από τον μετρητή χρειάζονται νομοθετική αναθεώρηση, όχι μόνο χρηματοδότηση

Ο σύμβουλος του ΣΕΦ σωστά επισημαίνει ότι η μπαταρία περιορίζει τις περικοπές στα επίπεδα που προέβλεπαν τα business plan. Όμως οι  μπαταρίες αυτοκατανάλωσης πίσω από μικρά φωτοβολταϊκά υπάγονται στην παρ. 11Α του άρθρου 10 του Ν.4685/2020 (όπως τροποποιήθηκε με τον Ν.4951/2022), που επιτρέπει φόρτιση μόνο από τον συνοδό σταθμό ΑΠΕ — όχι από το δίκτυο. Η παρ. 11Β επιτρέπει φόρτιση-εκφόρτιση και από το δίκτυο αλλά χωρίς κρατική ενίσχυση και με πλαφόν στη μέγιστη ισχύ έγχυσης. Ο HELIOS ζητά να αδειοδοτηθούν  οι μπαταρίες  του11Β σε  μικρά φωτοβολταϊκά πάρκα,  να φορτίζουν και από το δίκτυο σε ώρες χαμηλής τιμής, χωρίς να χάνουν την επιλεξιμότητά τους (στο δικαίωμα ενός σταθμού να συνάψει Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης -δηλαδή ταρίφα/CfD- με το κράτος.) Αυτό δεν είναι πρόσθετη ενίσχυση, είναι εργαλείο διαχείρισης κόστους που ωφελεί και το ίδιο το σύστημα μέσω κατανεμημένης ευελιξίας (της ικανότητας του συστήματος διανομής να απορροφά διακυμάνσεις προσφοράς/ζήτησης όχι μέσω μεγάλων κεντρικών μονάδων, αλλά μέσω πολλών μικρών, διάσπαρτων πόρων).

Ο κίνδυνος μιας αγοράς δύο ταχυτήτων

Τα 1.600 GWh περικοπών μέχρι τα τέλη Ιουνίου δεν κατανέμονται τυχαία· πέφτουν δυσανάλογα στους μικρούς παραγωγούς που δεν διαθέτουν ευέλικτους όρους σύνδεσης ή μπαταρία. Όσο το «πακέτο» του ΣΕΦ χτίζεται γύρω από τραπεζική χρηματοδότηση και τα CfD, ο κίνδυνος είναι μια αγορά δύο ταχυτήτων: θωρακισμένοι μεγάλοι παίκτες από τη μία, εκτεθειμένοι μικροί από την άλλη.

Χρειάζεται μεταβατική προστασία, όχι μόνο τραπεζική ρευστότητα

Ο ΣΕΦ αναγνωρίζει ότι τα επόμενα 2-3 χρόνια (εμείς εκτιμούμε 5 τουλάχιστον ) θα είναι δύσκολα πριν οι επενδύσεις ισορροπήσουν. Ακριβώς γι' αυτό χρειάζεται μεταβατικό δίχτυ ασφαλείας για τον μικρό παραγωγό — όχι μόνο αναδιάρθρωση δανείων για όσους έχουν δάνεια να αναδιαρθρώσουν.

Από την ανάπτυξη στη βιωσιμότητα όλου του συστήματος

Το ερώτημα δεν είναι αν θα φτάσουμε τα 20 GW. Είναι αν στην αγορά αυτή θα υπάρχει ακόμα θέση για τον μικρό παραγωγό που τη στήριξε και την άνοιξε πρώτος. Η οικονομική επιβίωση και η δίκαιη μεταχείριση των υφιστάμενων μικρών φωτοβολταϊκών παραγωγών δεν είναι λεπτομέρεια του οδικού χάρτη — είναι ο πυλώνας που λείπει.

Σύλλογος φωτοβολταϊκών παραγωγών HELIOS.