Από το «Σούπερ Ελ Νίνιο» στον ακραίο καύσωνα της Ευρώπης: Πώς τα καιρικά σοκ αναστατώνουν τις αγορές εμπορευμάτων

Οι παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων ενδέχεται να εισέρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία ο καιρός δεν θα αποτελεί πλέον απλώς έναν βραχυπρόθεσμο παράγοντα διαταραχής, αλλά μια διαρθρωτική δύναμη ικανή να αναδιαμορφώσει τις τιμές, τις επενδυτικές στρατηγικές και την παγκόσμια οικονομία.

Καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικούς καύσωνες και οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για το ενδεχόμενο ενός ισχυρού Ελ Νίνιο στον τροπικό Ειρηνικό, οι στρατηγικοί αναλυτές των αγορών εμπορευμάτων προειδοποιούν ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές ενδέχεται να υποτιμούν τις οικονομικές συνέπειες της ολοένα μεγαλύτερης κλιματικής μεταβλητότητας.

Οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα έντονοι για τη γεωργία. Το καλαμπόκι, ο καφές, το κακάο και το σιτάρι συγκαταλέγονται στις καλλιέργειες που είναι περισσότερο ευάλωτες στην ακραία ζέστη, την ξηρασία και τις μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλα τα εμπορεύματα. Ενώ οι ελλείψεις αγροτικών προϊόντων θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές των τροφίμων υψηλότερα, ένας θερμότερος από το συνηθισμένο χειμώνας θα μπορούσε να μειώσει τη ζήτηση για φυσικό αέριο. Τα μέταλλα, εν τω μεταξύ, αντιμετωπίζουν τους δικούς τους κινδύνους που συνδέονται με τη λειψυδρία και την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας.

Καμπανάκι από τον ΠΜΟ

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός αναμένει την ανάπτυξη ενός ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο στον τροπικό Ειρηνικό μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου του τρέχοντος έτους. Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικά εμφανιζόμενο κλιματικό μοτίβο, το οποίο συνδέεται με υψηλότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας σε τμήματα του Ειρηνικού και με σημαντικές μεταβολές στα καιρικά πρότυπα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι συνέπειές του μπορεί να περιλαμβάνουν ξηρασία σε ορισμένες περιοχές, υπερβολικές βροχοπτώσεις σε άλλες και ακραίες θερμοκρασίες σε ευάλωτες περιοχές. Η πιθανή ένταση του φαινομένου έχει οδηγήσει ορισμένους μετεωρολόγους να εξετάζουν το ενδεχόμενο ενός λεγόμενου «Σούπερ Ελ Νίνιο».

Ο Dan Leonard, διευθυντής πρόγνωσης για τις Ηνωμένες Πολιτείες στη Metdesk, προειδοποιεί στο CNBCότι το φαινόμενο που αναπτύσσεται θα μπορούσε ενδεχομένως να ξεπεράσει σε ένταση τα σημαντικά τα επεισόδια Ελ Νίνιο που καταγράφηκαν το 1982, το 1997 και το 2015.

Η γεωργία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη έκθεση

Η γεωργία θεωρείται ευρέως ο τομέας που είναι περισσότερο ευάλωτος στις επιπτώσεις της κλιματικής μεταβλητότητας. Οι καλλιέργειες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις σε συγκεκριμένα στάδια της ανάπτυξής τους. Μερικές ημέρες ακραίας ζέστης κατά την ανθοφορία, την επικονίαση ή το γέμισμα των κόκκων μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές, ακόμη και όταν οι μέσες εποχικές συνθήκες φαίνονται σχετικά φυσιολογικές.

Η Societe Generale εκτιμά ότι οι τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων έχουν αυξηθεί κατά 7% αυτόν τον μήνα, ενώ τα λεγόμενα soft commodities, όπως το κακάο, ο καφές και το σιτάρι, έχουν αυξηθεί κατά 8% την τελευταία εβδομάδα.

Οι πιέσεις εμφανίζονται σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές των τροφίμων παραμένουν ήδη αυξημένες. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, οι τιμές των τροφίμων ήταν τον Μάιο κατά 3,1% υψηλότερες σε ετήσια βάση.

Ένα ισχυρότερο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να προσθέσει περαιτέρω ανοδικές πιέσεις. Η Man Group έχει προειδοποιήσει ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων θα μπορούσε ενδεχομένως να φτάσει σε διψήφια επίπεδα έως το 2027, εάν οι διαταραχές που συνδέονται με το κλίμα ενταθούν.

Ο Albert Chu, διαχειριστής χαρτοφυλακίου φυσικών πόρων στη Man Group, εκτιμά ότι οι αποδόσεις των καλλιεργειών θα μπορούσαν να μειωθούν μεταξύ 5% και 12% στις πληγείσες περιοχές. Βασικές καλλιέργειες, όπως το ρύζι, θα μπορούσαν επίσης να καταγράψουν μειώσεις μεταξύ 2% και 8% υπό θερμότερες συνθήκες, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει τις τιμές υψηλότερα.

Η βασική ανησυχία για τους επενδυτές, υποστηρίζει ο Chu, είναι ότι οι αγορές μπορεί να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν κάθε καιρικό σοκ ως ένα μεμονωμένο γεγονός και όχι ως μέρος μιας ευρύτερης τάσης.

«Τι θα γινόταν αν το σημερινό Ελ Νίνιο ήταν απλώς ένα σημείο σε μια ακολουθία γεγονότων που έρχονται;» έχει διερωτηθεί, προειδοποιώντας ότι η χρόνια υποτίμηση της κλιματικής μεταβλητότητας θα μπορούσε να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τους επενδυτές στις αγορές εμπορευμάτων.

Θερμική καταπόνηση

Όπως επισημαίνει σε εκτενές του δημοσίευμα το CNBC, οι αναλυτές της Bank of America έχουν επίσης υποστηρίξει ότι η θερμική καταπόνηση στην Ευρώπη γίνεται ολοένα περισσότερο διαρθρωτική και όχι απλώς κυκλική. Η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο, σημειώνουν, αυξάνοντας την πιθανότητα τα ακραία φαινόμενα ζέστης να καταστούν επαναλαμβανόμενη απειλή για τη γεωργική παραγωγή.

Ο καφές, το κακάο, το καλαμπόκι και το σιτάρι συγκαταλέγονται στις καλλιέργειες που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες. Όλες εξαρτώνται από προσεκτικά συγχρονισμένες καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια κρίσιμων σταδίων ανάπτυξης.

Το καλαμπόκι, ειδικότερα, έχει βρεθεί στο επίκεντρο ανοδικών προβλέψεων. Η Bank of America υποστηρίζει ότι η τιμή του ενδέχεται να είναι υποτιμημένη, δεδομένου του συνδυασμού της επιδεινούμενης θερμικής καταπόνησης στην Ευρώπη, των πιθανών επιπτώσεων του Ελ Νίνιο στη Βραζιλία και του ενδεχομένου θερμότερων και ξηρότερων συνθηκών κατά την περίοδο επικονίασης του καλαμποκιού στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η τράπεζα αναμένει ότι οι τιμές της νέας σοδειάς καλαμποκιού θα αυξηθούν κατά σχεδόν 1 δολάριο ανά bushel από τα σημερινά επίπεδα των περίπου 4,70 δολαρίων, φτάνοντας μεταξύ 5,50 και 6 δολαρίων.

Η παραγωγή ζάχαρης θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί. Η Bank of America εκτιμά ότι η παραγωγή στη Βραζιλία και την Ταϊλάνδη θα μπορούσε να μειωθεί κατά 10% την περίοδο 2026-27 εξαιτίας των καιρικών επιπτώσεων που συνδέονται με το Ελ Νίνιο.

Δεν θα αυξηθούν όλα τα εμπορεύματα

Οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων στις αγορές δεν θα είναι καθολικά πληθωριστικές. Το φυσικό αέριο, για παράδειγμα, θα μπορούσε να δεχθεί καθοδικές πιέσεις εάν ένας θερμότερος από το συνηθισμένο χειμώνας μειώσει τη ζήτηση για θέρμανση. Το ίδιο καιρικό μοτίβο που απειλεί τις καλλιέργειες σε μία περιοχή μπορεί, επομένως, να ωφελήσει τους καταναλωτές και τις ενεργειακές αγορές σε μια άλλη.

Αυτή η άνιση επίδραση περιπλέκει τις επενδυτικές αποφάσεις. Οι αγορές εμπορευμάτων είναι αλληλένδετες, όμως οι κλιματικοί κίνδυνοι είναι σε μεγάλο βαθμό περιφερειακοί. Η ξηρασία μπορεί να μειώσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών, ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να διαταράξουν τη συγκομιδή ή τις μεταφορές. Ένας καύσωνας μπορεί να αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας για ψύξη, ενώ ταυτόχρονα να μειώσει τη διαθεσιμότητα νερού για την παραγωγή ενέργειας.

Η πολυπλοκότητα των μετάλλων

Ο τομέας των μετάλλων αναδεικνύει αυτή την πολυπλοκότητα.

Η παραγωγή χαλκού απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού, γεγονός που σημαίνει ότι η ξηρασία και η ακραία ζέστη μπορούν να περιορίσουν τις εξορυκτικές δραστηριότητες και να περιορίσουν την προσφορά. Το αλουμίνιο αντιμετωπίζει μια διαφορετική πρόκληση. Η ηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύει περίπου το 30% έως 40% του κόστους παραγωγής και πολλά χυτήρια βασίζονται σε σχετικά φθηνή ηλεκτρική ενέργεια, συχνά παραγόμενη από υδροηλεκτρικές μονάδες.

Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, αυξάνεται επίσης η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Τα συστήματα ψύξης, η παραγωγή τροφίμων και η ταχεία επέκταση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης ανταγωνίζονται για τις ίδιες περιορισμένες ποσότητες ενέργειας και νερού.

Αυτός ο ανταγωνισμός θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις καθοριστικές οικονομικές συνέπειες ενός πιο ευμετάβλητου κλίματος.

Ένας νέος κίνδυνος για τους επενδυτές

Για δεκαετίες, πολλοί επενδυτές στις αγορές εμπορευμάτων αντιμετώπιζαν τον καιρό ως μια κυκλική μεταβλητή: μια ξηρασία, μια πλημμύρα ή ένας καύσωνας μπορούσε προσωρινά να διαταράξει την προσφορά, αλλά οι αγορές τελικά θα επέστρεφαν στην κανονικότητα.

Αυτή η υπόθεση αμφισβητείται ολοένα περισσότερο.

Εάν τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνουν συχνότερα και επικαλύπτονται μεταξύ τους, η παραδοσιακή αντίληψη μιας προσωρινής διαταραχής μπορεί να μην ισχύει πλέον. Μια ξηρασία σε μια σημαντική γεωργική περιοχή μπορεί να συμπέσει με υπερβολικές βροχοπτώσεις σε μια άλλη, ενώ οι καύσωνες αυξάνουν τη ζήτηση ενέργειας και επιβαρύνουν τα αποθέματα νερού.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ένας κόσμος στον οποίο οι αγορές εμπορευμάτων θα πρέπει να ενσωματώνουν με πιο σταθερό τρόπο την κλιματική μεταβλητότητα στις τιμές.

Το ενδεχόμενο φαινόμενο Ελ Νίνιο παρακολουθείται επομένως όχι μόνο από τους μετεωρολόγους αλλά και από τους traders, τους αγρότες, τις κεντρικές τράπεζες και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Οι συνέπειές του θα μπορούσαν να επεκταθούν από τις τιμές των τροφίμων και τον πληθωρισμό έως την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιομηχανική παραγωγή και την οικονομική ανάπτυξη.