Εξοικονομώ: Το λάθος που μπορεί να αναγκάσει τους ιδιοκτήτες να πληρώσουν δύο φορές

Η αντικατάσταση κουφωμάτων σήμερα, η εγκατάσταση αντλίας θερμότητας λίγα χρόνια αργότερα και η θερμομόνωση σε επόμενο στάδιο μοιάζουν για πολλούς ιδιοκτήτες με μια λογική και οικονομικά πιο εύκολη λύση. Ωστόσο, η νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου προειδοποιεί ότι αυτή η αποσπασματική προσέγγιση μπορεί τελικά να οδηγήσει σε μεγαλύτερο συνολικό κόστος και σε χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση.

Η προειδοποίηση αφορά άμεσα και τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, όπως το «Εξοικονομώ», καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει ήδη το επόμενο πλαίσιο χρηματοδότησης των ανακαινίσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, από τα περίπου 43 δισ. ευρώ που διατέθηκαν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για ενεργειακές παρεμβάσεις σε κατοικίες, περίπου 36,3 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν κυρίως σε ανακαινίσεις μέσης έντασης, ενώ μόνο η Ρουμανία έθεσε ρητό στόχο για βαθιές ενεργειακές ανακαινίσεις.

Το «lock-ineffect»

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο χρησιμοποιεί τον όρο «lock-in effect», έναν όρο που μέχρι σήμερα απαντούσε κυρίως στην επιστημονική βιβλιογραφία για τα κτίρια.

Πρόκειται για την περίπτωση όπου μια σημερινή ανακαίνιση περιορίζει ή δυσχεραίνει τις μελλοντικές παρεμβάσεις, επειδή δεν έχει ενταχθεί σε έναν συνολικό ενεργειακό σχεδιασμό.

Στην έκθεση παρατίθενται χαρακτηριστικά παραδείγματα:

• τοποθέτηση θερμομόνωσης που αργότερα δεν μπορεί εύκολα να ενισχυθεί με νέα στρώση
• εγκατάσταση συστήματος θέρμανσης πριν ολοκληρωθεί η μόνωση του κτιρίου, με αποτέλεσμα ο εξοπλισμός να αποδειχθεί υπερδιαστασιολογημένος
• χρήση υλικών που δεν είναι συμβατά με μεταγενέστερες ενεργειακές παρεμβάσεις
• ολοκλήρωση μιας ανακαίνισης που ανεβάζει το κτίριο μόνο σε μεσαία ενεργειακή κατηγορία, αλλά για να βελτιωθεί περαιτέρω απαιτούνται νέες επεμβάσεις ή ακόμη και αποξήλωση τμημάτων της προηγούμενης ανακαίνισης.

Με άλλα λόγια, οι ιδιοκτήτες μπορεί να πληρώσουν σήμερα για εργασίες που θα χρειαστεί να τροποποιηθούν ή να επαναληφθούν στο μέλλον.

Δεν είναι μόνο ευρωπαϊκή διαπίστωση

Η ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού των ανακαινίσεων επισημαίνεται εδώ και χρόνια και από διεθνείς οργανισμούς. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) έχει επισημάνει ότι οι αποσπασματικές παρεμβάσεις, όπως η αντικατάσταση μόνο του συστήματος θέρμανσης χωρίς αναβάθμιση του κελύφους του κτιρίου, δημιουργούν «κλείδωμα» σε χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση και αυξάνουν το συνολικό κόστος της μετάβασης στο μέλλον.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος υπογραμμίζει ότι για να επιτευχθούν οι ευρωπαϊκοί στόχοι απαιτείται σημαντική αύξηση των ριζικών ενεργειακών ανακαινίσεων. Σήμερα, οι περισσότερες παρεμβάσεις διεθνώς παραμένουν «ρηχές», ενώ οι ολοκληρωμένες ανακαινίσεις αποτελούν μικρό μόνο μέρος της αγοράς.

Παράλληλα, μελέτη του γερμανικού ερευνητικού ινστιτούτου ifeu επισημαίνει ότι όταν οι ανακαινίσεις γίνονται σε στάδια, απαιτείται εξαρχής ένας σαφής οδικός χάρτης ώστε κάθε παρέμβαση να αποτελεί μέρος μιας μελλοντικής βαθιάς ανακαίνισης και όχι εμπόδιο για αυτήν.

Γιατί προτιμήθηκαν οι μικρότερες παρεμβάσεις

Σύμφωνα με την έκθεση, η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία. Οι βαθιές ενεργειακές ανακαινίσεις είναι ακριβότερες, πιο σύνθετες και απαιτούν περισσότερο χρόνο για να ολοκληρωθούν. Αντίθετα, παρεμβάσεις όπως η αντικατάσταση κουφωμάτων, η αλλαγή λέβητα ή η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μπορούσαν να υλοποιηθούν ταχύτερα, κάτι που βοήθησε τα κράτη - μέλη να τηρήσουν τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο ολοκληρώνεται το 2026.

Το αποτέλεσμα όμως ήταν να δοθεί προτεραιότητα στην ταχύτητα υλοποίησης έναντι της μέγιστης δυνατής εξοικονόμησης ενέργειας.

Το μήνυμα για τα επόμενα «Εξοικονομώ»

Για την Ελλάδα, όπου τα προγράμματα «Εξοικονομώ» αποτελούν το βασικό εργαλείο ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών, το μήνυμα της έκθεσης είναι σαφές: η επόμενη γενιά επιδοτήσεων πιθανότατα θα δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στον συνολικό σχεδιασμό κάθε ανακαίνισης και όχι μόνο στην επιδότηση μεμονωμένων εργασιών.

Άλλωστε, όπως σημειώνει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, στόχος δεν είναι απλώς να ανακαινίζονται περισσότερα σπίτια, αλλά να επιτυγχάνονται οι μεγαλύτερες δυνατές εξοικονομήσεις ενέργειας με τα χρήματα των φορολογουμένων.

(Αναδημοσίευση από το insider.gr)