Βαλκανικό κλάδο αποκτά ο Κάθετος Διάδρομος – Σερβία και Βόρεια Μακεδονία νέοι προορισμοί στις δημοπρασίες δέσμευσης χωρητικότητας

Η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου περνά στην πράξη, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του energypress σε εξέλιξη βρίσκεται ο σχεδιασμός, ώστε η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία να ενταχθούν στα νέα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας στο πρότζεκτ. Η πολιτική συμφωνία του Μαΐου μεταξύ των χωρών της περιοχής άνοιξε τον δρόμο για την τεχνική προετοιμασία της επέκτασης, ώστε μέσω των δημοπρασιών να μπορεί να δεσμευθεί capacity για τη μεταφορά αερίου σε αυτούς τους δύο νέους προορισμούς, με αφετηρία τη χώρα μας.

Η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί ορόσημο για το πρότζεκτ. Μέχρι σήμερα, ο βασικός «κορμός» του Vertical Corridor διατρέχει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, για τη μεταφορά αερίου στο Κίεβο, το οποίο φτάνει στη χώρα μας με τη μορφή LNG. Με την προσθήκη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας, δημιουργείται ουσιαστικά ένας νέος βαλκανικός κλάδος, ο οποίος θα επιτρέπει τη διοχέτευση καυσίμου προς τα Σκόπια και το Βελιγράδι.

Το νέο βαλκανικό σκέλος του Διαδρόμου θα ενισχυθεί ουσιαστικά από το 2025, όταν προβλέπεται να ολοκληρωθούν οι αγωγοί που θα συνδέουν την Ελλάδα με τη Βόρεια Μακεδονία και, στη συνέχεια, τη Βόρεια Μακεδονία με τη Σερβία. Η διαδικασία πάντως ένταξης των δύο αγορών στα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας έχει δρομολογηθεί, με συνέπεια να υπάρχουν πιθανότητες έστω και τυπικά να περιλαμβάνονται στην «πρεμιέρα» των δημοπρασιών των νέων προϊόντων, την 6η Ιουλίου.

Περιφερειακή ενεργειακή ολοκλήρωση 

Η επέκταση του Διαδρόμου στα Δυτικά Βαλκάνια αποτέλεσε κεντρικό θέμα της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στα τέλη Μαΐου, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε ότι η διεύρυνση του Διαδρόμου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, καθώς και η θεσμοθέτηση της συνεργασίας των τεσσάρων κρατών, ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού και τη γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής.

Η πολιτική αυτή συμφωνία επιβεβαιώνει ότι το έργο έχει αφήσει προ πολλού πίσω την αρχική αποστολή του, δηλαδή την κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας. Πλέον, με τη δυνατότητα μεταφοράς αερίου και στις ενδιάμεσες αγορές (Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία) αλλά στα Δυτικά Βαλκάνια, εξελίσσεται σε έναν ευρύτερο μηχανισμό περιφερειακής ενεργειακής ολοκλήρωσης.

Πλεονεκτήματα  μεταφοράς και στους νέους προορισμούς 

Η ενσωμάτωση Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας στα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας σημαίνει πως οι δύο αυτές οδεύσεις του Vertical Corridor θα προσφέρουν σημαντικά οφέλη στους χρήστες – τα ίδια με τη μεταφορά αερίου στις υπόλοιπες τέσσερις αγορές της νοτιοανατολικής και ανατολικής Ευρώπης. 

Το πρώτο είναι το ανταγωνιστικό κόστος, καθώς τα νέα προϊόντα εξασφαλίζουν χρεώσεις μεταφοράς σε ελκυστικά επίπεδα, ανάλογα με άλλες ευρωπαϊκές οδεύσεις. Παράλληλα, θα δίνεται η δυνατότητα για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, με τους traders να μπορούν να δεσμεύουν χωρητικότητα σε ετήσια, τριμηνιαία ή μηνιαία βάση, όπως θα ισχύσει και για τους τέσσερις άλλους προορισμούς.

Σημαντική είναι επίσης η ρυθμιστική ασφάλεια, με δεδομένο το «πράσινο φως» της Κομισιόν στα νέα προϊόντα. Επομένως, εξαλείφονται οι όποιες αμφιβολίες συμβατότητας με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, που υπήρχαν με τα προηγούμενα προϊόντα «one stop shop» Route 1, 2 και 3. Επομένως, ενισχύεται η εμπιστοσύνη των χρηστών.

Η τεχνική ωρίμανση 

Από άποψη υποδομών, το βαλκανικό σκέλος θα είναι έτοιμο το επόμενο έτος. Έτσι, μέσα στο 20267 θα είναι έτοιμος να τεθεί σε λειτουργία ο αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος θα διαθέτει αρχική δυναμικότητα 1 bcm ετησίως. Ωστόσο, μέσω προσαρμογών στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς, η δυναμικότητα θα μπορεί να ενισχυθεί μέχρι τα 2,8 bcm.

Στο τέλος του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί και ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, ο οποίος θα έχει δυναμικότητα 1,5 bcm. Με την αποπεράτωση αυτών των δύο έργων, ο νέος βαλκανικός κλάδος του Διαδρόμου θα μπορεί να λειτουργήσει πλήρως, προσφέροντας μια νέα αξιόπιστη διαδρομή τροφοδοσίας στην περιοχή.

Έργα όπως τα παραπάνω, όπως και τα νέα προϊόντα δυναμικότητας τα οποία δεν χρειάζεται να έχουν αποκλειστικά προορισμό την Ουκρανία, εξελίσσουν το Vertical Corridor από ένα εργαλείο αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης στο Κίεβο, σε έναν ενιαίο περιφερειακό χώρο εμπορίας φυσικού αερίου, με προοπτικές που εκτείνονται σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Η δημοπρασία του Ιουλίου

Αυτό σημαίνει πως η επιτυχία της πρωτοβουλίας δεν κρίνεται από τα αποτελέσματα καμίας επιμέρους δημοπρασίας – συμπεριλαμβανόμενης της «πρεμιέρας» του Ιουλίου, στην οποία πάντως εκτιμάται ότι θα δώσουν το «παρών» χρήστες. Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά παράγοντες της αγοράς, η επιτυχία του έργου θα κριθεί σε βάθος χρόνου, καθώς οι υποδομές θα ολοκληρώνονται και η εμπορική του αξία θα ενισχύεται.

Για την Ελλάδα, η ωρίμανση του Κάθετου διαδρόμου έχει διττή αξία, καθώς από μία μεριά ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τη Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης. Την ίδια στιγμή, ο ρόλος αυτός αναβαθμίζει γεωπολιτικά τη χώρα, η οποία αποκτά κεντρική θέση στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την Ευρώπη.