Τιμές LNG: Η πίεση στο Ορμούζ ενδέχεται να οδηγήσει σε πλεόνασμα προσφοράς

Ετοιμαστείτε για μια υπερπροσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο. Άλλωστε, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα. Η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής LNG στον κόσμο είναι εκτός λειτουργίας και το Κατάρ δηλώνει ότι η επισκευή της θα απαιτήσει τουλάχιστον τρία χρόνια. Κι όμως, το περίγραμμα ενός μακροπρόθεσμου πλεονάσματος έχει ήδη αρχίσει να διαγράφεται.

Οι προοπτικές για τις τιμές του LNG είναι καθοριστικές σε Ευρώπη και Ασία, όπου το εν λόγω εμπόρευμα είτε καίγεται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης, είτε χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για την παραγωγή χημικών και λιπασμάτων. Σε αυτές τις περιοχές, η πορεία των τιμών του LNG είναι αυτή που καθορίζει και την πορεία του πληθωρισμού.

Ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε σημαντικά τις τιμές αναφοράς του LNG - αν και παρέμειναν πολύ κάτω από το ιστορικό υψηλό που σημειώθηκε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τον Μάρτιο, ο ασιατικός δείκτης, γνωστός ως JKM, σημείωσε βραχεία άνοδο γύρω στα 30 δολάρια ανά εκατομμύριο BTU, από λιγότερο από 11 δολάρια τον Φεβρουάριο. Για σύγκριση, το 2022 είχε σημειώσει οκταπλάσια αύξηση, αγγίζοντας τα 70 δολάρια.

Εκτός αν οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης καταρρεύσουν και τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά και μετά τον Ιούλιο, οι τιμές του LNG πρόκειται να υποχωρήσουν ξανά - και μάλιστα να παραμείνουν χαμηλές για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.

Για να καταλάβουμε το γιατί, πρέπει να εμβαθύνουμε στην εσωτερική αρχιτεκτονική του κλάδου. Η "ομορφιά" του LNG έγκειται στο ότι, μόλις το αέριο ψυχθεί περίπου στους -160 βαθμούς Κελσίου, μετατρέπεται σε υγρό που μπορεί να φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια και να μεταφερθεί σε όλο τον κόσμο, σχεδόν όπως το πετρέλαιο. Έτσι, το LNG μπορεί να φτάσει σε οποιονδήποτε αγοραστή παγκοσμίως, σπάζοντας τον ιστορικό περιορισμό των αγωγών φυσικού αερίου.

Η κατασκευή αυτών των μονάδων υγροποίησης απαιτεί τεράστιες αρχικές επενδύσεις, με ορισμένες να κοστίζουν μεταξύ 20 και 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ως εκ τούτου, οι εταιρείες LNG δίνουν το πράσινο φως για νέες εγκαταστάσεις μόνο όταν έχουν εξασφαλίσει αρκετούς πελάτες ώστε να πείσουν τις τράπεζες ότι το έργο είναι ασφαλές. Αυτός ο μηχανισμός βοηθά στη διατήρηση μιας σχετικής ισορροπίας στην αγορά, με την επέκταση της προσφοράς να συμβαδίζει με την αύξηση της ζήτησης.

Και κάπου εδώ έρχεται ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος στο Ιράν. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αφαίρεσε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG*, αφήνοντας ορισμένους εισαγωγείς, ιδιαίτερα στη νοτιοδυτική και νοτιοανατολική Ασία, σε κατάσταση απελπιστικής έλλειψης. Δεν πρόκειται να το ξεχάσουν. Τα κράτη που επλήγησαν περισσότερο – βλ. Ινδία, Μπαγκλαντές ή Πακιστάν— είναι ακριβώς οι εισαγωγείς ενέργειας (ευαίσθητοι στις τιμές) στους οποίους βασίζεται ο κλάδος ως μελλοντικούς καταναλωτές.

Η αντίδρασή τους σε αυτή τη διαταραχή θα διαμορφώσει την αγορά του LNG για τα επόμενα χρόνια. Προβλέπω μια αντίδραση τόσο από την πλευρά της προσφοράς όσο και από την πλευρά της ζήτησης.

Ας ξεκινήσουμε με την προσφορά. Έχοντας βιώσει το κλείσιμο του Ορμούζ, κανένας λογικός υπεύθυνος χάραξης πολιτικής στην Ασία δεν πρόκειται να θεωρήσει ξανά αυτή τη θαλάσσια "οδό" ασφαλή. Η διαφοροποίηση των πηγών μακριά από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα αποτελέσει προτεραιότητα. Συνεπώς, οι Ασιάτες αγοραστές LNG θα στηρίξουν έργα σε άλλα μέρη, χρηματοδοτώντας φιλόδοξα εγχειρήματα που μόλις πριν από 90 ημέρες έμοιαζαν καταδικασμένα να αποτύχουν. Μπορούμε να το συνοψίσουμε ως εξής: "ό,τι βρίσκεται εκτός Ορμούζ, χτίζεται", με την κρίση να εγγυάται μια κατασκευαστική έκρηξη εκτός του Περσικού Κόλπου.

Από την αλλαγή της χιλιετίας, η παγκόσμια αγορά LNG απορροφά κάθε κύμα προσφοράς σχετικά γρήγορα, μέσα σε δύο έως τρία χρόνια. Η Κίνα απορρόφησε μεγάλο μέρος του κύματος της περιόδου 2009-2011, όταν η προσφορά αυξήθηκε κατά περίπου 40% μετά την ολοκλήρωση αρκετών έργων στο Κατάρ. Η Ευρώπη απορρόφησε το κύμα του 2016-2019, το οποίο ήρθε μετά από μια τεράστια συσσώρευση εξαγωγικής ικανότητας στις ΗΠΑ λόγω της επανάστασης του σχιστολιθικού αερίου, αυξάνοντας την παγκόσμια παραγωγή κατά 45%. Βοήθησε, βέβαια, και το γεγονός ότι η Ευρώπη έπρεπε να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο από το 2022 και μετά.

Πριν ξεσπάσει ο τρέχων πόλεμος, η αγορά ήταν αντιμέτωπη με ένα τρίτο κύμα, το οποίο αναμενόταν να διαρκέσει από το 2026 έως το 2030, φέρνοντας μια πιθανή υπερπροσφορά. Αυτό το κύμα όχι μόνο παραμένει πιθανό  - αν και μάλλον θα καθυστερήσει περίπου ένα χρόνο λόγω του κλεισίματος του Ορμούζ - αλλά αναμένεται να είναι μεγαλύτερο και πιθανότατα μεγαλύτερης διάρκειας. Ένα μέρος του θα προέλθει από την κίνηση των Ασιατών αγοραστών να χρηματοδοτήσουν όλο και περισσότερα έργα στη Βόρεια Αμερική, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Όμως και το Κατάρ θα θελήσει να αυξήσει την παραγωγή του, χρησιμοποιώντας το χαμηλό του κόστος ως κίνητρο για να βρει αγοραστές. Αυτή η επέκταση καθυστερεί — ίσως έξι μήνες, ίσως 12, ίσως και 18 μήνες. Όποια κι αν είναι η διάρκεια, δεν επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό αυτό που θα συμβεί το 2030.

Πέρυσι, ο κλάδος του LNG έδωσε το πράσινο φως για την κατασκευή νέας δυναμικότητας 100 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων, μέγεθος που αποτελεί ιστορικό υψηλό, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ).

"Παραμένει σε εκκρεμότητα ένας μακρύς κατάλογος έργων άνω των 700 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων παγκοσμίως που αναμένουν την τελική επενδυτική απόφαση, συμπεριλαμβανομένων περίπου 110 δισεκατομμυρίων στις ΗΠΑ που έχουν λάβει ρυθμιστική έγκριση", σύμφωνα με τον ΔΟΕ.

Πέρυσι, η παγκόσμια παραγωγή LNG ανήλθε σε σχεδόν 600 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Αν κατασκευαστούν όλα όσα μπορούν να κατασκευαστούν, η παγκόσμια προσφορά LNG θα υπερδιπλασιαστεί.

Θα υπάρξει αρκετή ζήτηση; Αμφιβάλλω, ή τουλάχιστον, αμφιβάλλω αν αυτή θα υπάρξει στα προπολεμικά επίπεδα τιμών. Το κόστος του LNG θα πρέπει να μειωθεί περαιτέρω για να δώσει κίνητρο για μεγαλύτερη κατανάλωση. Δεν θα είναι εύκολο. Το LNG υπέστη δύο πλήγματα μέσα σε τέσσερα χρόνια: Πρώτα με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τώρα με τον πόλεμο στο Ιράν. Και πάλι, κανένας σοβαρός υπεύθυνος πολιτικής δεν θα περίμενε το τρίτο πλήγμα. Για την προσφορά, η κίνηση-κλειδί θα είναι η διαφοροποίηση μακριά από το Ορμούζ. Στη ζήτηση, η διαφοροποίηση θα είναι μακριά από το ίδιο το LNG. Οι αγοραστές έχουν επιλογές: την ηλιακή ενέργεια, με τη βοήθεια μπαταριών, και τον άνθρακα.

Πίσω στη δεκαετία του 1970, η πετρελαϊκή κρίση ανάγκασε τις αναπτυγμένες χώρες να στραφούν στον άνθρακα. Εκείνη την εποχή, είχαν πολύ λίγες επιλογές πέραν της πυρηνικής ενέργειας. Αυτή τη φορά, η Ασία μπορεί να στραφεί στα φθηνά κινεζικά φωτοβολταϊκά - και στον άφθονο άνθρακα. Ως εκ τούτου, το πιο ρυπογόνο από όλα τα καύσιμα ενδέχεται να εξέλθει από τη σύγκρουση στο Ιράν ως ένα εμπόρευμα "ενεργειακής ασφάλειας", όχι μόνο για την ηλεκτροπαραγωγή, αλλά και για την παραγωγή λιπασμάτων και πλαστικών μέσω της χημικής επεξεργασίας άνθρακα.

Είναι μια ιστορία παλιά όσο και η αγορά των εμπορευμάτων: Οι σημερινές υψηλές τιμές σπέρνουν τους σπόρους για τις αυριανές χαμηλές τιμές. Για ένα σύντομο διάστημα, το κόστος του LNG μπορεί να παραμείνει κάπως υψηλό, καθώς οι εισαγωγικές χώρες, ιδίως στην Ευρώπη, αναπληρώνουν τα αποθέματά τους ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027 και όλοι αγοράζουν λίγο περισσότερο από όσο χρειάζονται, για την περίπτωση που οι εχθροπραξίες στον Κόλπο αναζωπυρωθούν. Όμως, μια "buyer's market" είναι προ των πυλών.

Τώρα, φανταστείτε απλώς να τελειώσει και ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, διοχετεύοντας ακόμη περισσότερο αέριο στην παγκόσμια αγορά. Ποιος ξέρει πότε θα συμβεί αυτό, αλλά αποτελεί μια ακόμη υπενθύμιση: η αγορά του LNG μπορεί να μεταβεί από την έλλειψη στην αφθονία πολύ γρήγορα.

*Η αγορά LNG αποτελεί υποκατηγορία της πολύ ευρύτερης αγοράς φυσικού αερίου. Ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ απέκοψε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, απέκοψε μόνο το 3% της ευρύτερης αγοράς φυσικού αερίου, η οποία περιλαμβάνει και την προμήθεια μέσω αγωγών.

(του Ζαβιέ Μπλας, Bloomberg)