Βιομηχανικός Επιταχυντής: τι προβλέπει για φωτοβολταϊκά και μπαταρίες

Στις 4/3/2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα σχέδιο Κανονισμού για τον βιομηχανικό επιταχυντή (Industrial Accelerator Act - IAA), το οποίο στοχεύει στην υποστήριξη της απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και στην ενθάρρυνση της παραγωγής βασικών υλικών, όπως τα ηλιακά πάνελ και οι μπαταρίες, που θα είναι “Made-in-EU”.

Ο προτεινόμενος Κανονισμός θα αποτελέσει τώρα αντικείμενο διαπραγμάτευσης και τροποποίησης από τους θεσμούς της ΕΕ (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ). 

Το σχέδιο Κανονισμού που βρίσκεται στο τραπέζι στοχεύει να επιτρέψει στις χώρες της ΕΕ, για πρώτη φορά, να δώσουν προτίμηση σε ηλιακά συστήματα και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες που κατασκευάζονται στην ΕΕ, σε τμήμα των δημόσιων πλειστηριασμών, των προμηθειών και των προγραμμάτων στήριξης.

Εστιάζοντας σε ηλιακούς μετατροπείς και κυψέλες "Made-in-EU’, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να βρει μια ισορροπία μεταξύ της εγχώριας παραγωγής των πιο στρατηγικών εξαρτημάτων ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων, αποφεύγοντας παράλληλα τις υπερβολικά περιοριστικές απαιτήσεις πολύ νωρίς. Αυτό σημαίνει υποστήριξη για τους Ευρωπαίους κατασκευαστές, χωρίς να επηρεάζεται αρνητικά η οικονομικά προσιτή ανάπτυξη της ηλιακής ενέργειας. 

Η ΕΕ είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, εισάγοντας το 94% των φωτοβολταϊκών μονάδων και κυψελών της και το 50% των μετατροπέων από την Κίνα, και αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος ενέργειας, εργασίας και κεφαλαίου, παραγωγή μικρότερης κλίμακας και περιορισμένη ολοκλήρωση της αλυσίδας εφοδιασμού. Η πολιτική της είναι να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή, μόνο που αυτό πρέπει να γίνει προσεκτικά διότι σε διαφορετική περίπτωση η ΕΕ κινδυνεύει να ακυρώσει στην πράξη την απαραίτητη στροφή προς ένα ενεργειακό σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές.

Από την άλλη πλευρά, οι απαιτήσεις για τα συστήματα ενέργειας από μπαταρίες είναι αυστηρότερες και τίθενται σε ισχύ πολύ νωρίς. Αυτό κινδυνεύει να αποβεί αντιπαραγωγικό, ειδικά δεδομένης της επείγουσας ανάγκης ταχείας κλιμάκωσης των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας από μπαταρίες. Η αποθήκευση ενέργειας από μπαταρίες είναι ο πιο σύντομος δρόμος για τη μεγιστοποίηση της χρήσης της εγχώρια παραγόμενης ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας από την Ευρώπη και τη μείωση της έκθεσης της Ευρώπης στις τιμωρητικές τιμές εισαγωγής ορυκτού αερίου. Η επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας από μπαταρίες αποτελεί θεμελιώδη βάση των κορυφαίων προτεραιοτήτων της ΕΕ για την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.

Είναι πλέον απαραίτητο οι νομοθέτες να εργαστούν για την απλούστευση της νομοθεσίας, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά με εναρμονισμένο τρόπο σε ολόκληρη την Ευρώπη, με περιορισμένο διοικητικό φόρτο. Οτιδήποτε άλλο θα ερχόταν σε άμεση αντίθεση με την έκκληση των ηγετών της ΕΕ για ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς και μείωση των διοικητικών βαρών.

Το σχέδιο IAA εισάγει μια δέσμη μέτρων για την επιτάχυνση της βιομηχανικής δυναμικότητας και της απαλλαγής από τον άνθρακα σε βασικούς στρατηγικούς τομείς μέσω:

• Εξορθολογισμού της αδειοδότησης για βιομηχανικά έργα απανθρακοποίησης.
• Εισαγωγής απαιτήσεων “Made-in-EU” και χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε δημόσιες συμβάσεις, δημοπρασίες και δημόσια σχέδια στήριξης για επιλεγμένα ενεργοβόρα προϊόντα και τεχνολογίες μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου.
• Επιβολής αυστηρών όρων στις άμεσες ξένες επενδύσεις σε αναδυόμενους βασικούς στρατηγικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων ανώτατων ορίων ιδιοκτησίας, υποχρεωτικών κοινοπραξιών της ΕΕ, αδειοδότησης πνευματικής ιδιοκτησίας (IP), τοπικών δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη, απαιτήσεων εργατικού δυναμικού και τοπικών προμηθειών.
• Ορισμού περιοχών επιτάχυνσης της βιομηχανικής παραγωγής, με προτιμησιακή πρόσβαση σε χρηματοδότηση, υλικά, δεξιότητες, ενεργειακές υποδομές και πρόσθετα οφέλη αδειοδότησης.
• Τροποποίησης του Νόμου για τη Βιομηχανία Μηδενικών Εκπομπών (NZIA), συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων προέλευσης για τις δημόσιες συμβάσεις (άρθρο 25), τους πλειστηριασμούς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (άρθρο 26) και τα δημόσια σχέδια στήριξης (άρθρο 28), την κυβερνοασφάλεια και τους κανόνες προμηθευτών υψηλού κινδύνου, και με την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας από μπαταρίες (BESS) στους πλειστηριασμούς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
• Για την ηλιακή ενέργεια, η πρόταση απαιτεί, τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος, τα έργα που ανατίθενται μέσω δημόσιων συμβάσεων, δημοπρασιών για τεχνολογία μηδενικού ενεργειακού ισοζυγίου και δημόσιας στήριξης, να περιλαμβάνουν φωτοβολταϊκούς μετατροπείς και ηλιακά στοιχεία (ή ισοδύναμα εξαρτήματα) που κατασκευάζονται στην ΕΕ.
• Για τα συστήματα μπαταριών (BESS), η πρόταση εισάγει μια σταδιακή απαίτηση “Made-in-EU”, που ξεκινά ένα χρόνο μετά την έναρξη ισχύος του Κανονισμού (π.χ. τα συστήματα μεγαλύτερα από 1 MWh πρέπει να περιλαμβάνουν σύστημα διαχείρισης μπαταριών κατασκευασμένο στην ΕΕ). Τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος, τα συστήματα πρέπει επιπλέον να περιλαμβάνουν στοιχεία μπαταριών κατασκευασμένα στην ΕΕ και τουλάχιστον ένα επιπλέον κύριο ειδικό εξάρτημα.