Τι Πρέπει να Μάθουν οι Ευρωπαίοι Developers Συστημάτων Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες (BESS) από το Παράδειγμα της Αυστραλίας

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια το μέλλον. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε, όμως, είναι να αντλήσουμε χρήσιμα συμπεράσματα για το τι ενδέχεται να φέρουν τα επόμενα χρόνια για τους Ευρωπαίους developers συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS), παρατηρώντας μια από τις πιο ώριμες και πρωτοπόρες αγορές του κόσμου, την Αυστραλία.

Η αυστραλιανή αγορά BESS βρίσκεται σε τροχιά εκρηκτικής ανάπτυξης. Ήδη λειτουργούν περισσότερα από 50 έργα, συνολικής ισχύος άνω των 6 GW, ενώ έχουν δεσμευτεί επιπλέον 5 GW που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Το επενδυτικό ενδιαφέρον παραμένει εξίσου έντονο και σε βάθος χρόνου, καθώς πάνω από 120 GW βρίσκονται σήμερα σε φάση ανάπτυξης. Ως μία από τις πρώτες χώρες που υιοθέτησαν μεγάλης κλίμακας συστήματα μπαταριών, η Αυστραλία κλήθηκε να αντιμετωπίσει προκλήσεις οι οποίες τώρα αρχίζουν να εμφανίζονται και στις ευρωπαϊκές αγορές.

Για τους developers, ιδιοκτήτες και επενδυτές που επιδιώκουν να αναπτύξουν ανταγωνιστικά και προσοδοφόρα έργα στο Ελληνικό δίκτυο, όπου έχουμε υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η εμπειρία της Αυστραλίας δεν αποτελεί απλώς μια πρώτη γεύση του τι έπεται· λειτουργεί επίσης και ως μια ξεκάθαρη προειδοποίηση.

Η Sympower έχει ως στόχο να κατανοήσει και να αξιοποιήσει τα μαθήματα της αυστραλιανής αγοράς ώστε να εξασφαλίσει τα έσοδα και τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των έργων στην Ελλάδα, ακόμη και μετά το τέλος της αρχικής «χρυσής περιόδου».

Μάθημα Πρώτο: Η εξάρτηση αποκλειστικά από τις επικουρικές υπηρεσίες δεν είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμη — οι developers πρέπει να στραφούν στο multi-market trading

Όπως και στην Ευρώπη, η πρώτη φάση ανάπτυξης των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην Αυστραλία βασίστηκε κυρίως στην αξία των υπηρεσιών για την σταθερότητα του δικτύου καθώς και στις υπηρεσίες ευελιξίας, περιορισμένη όμως λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας και των εμποδίων στη χρηματοδότηση. Οι πρώτες μπαταρίες μεγάλης κλίμακας της χώρας απέδειξαν δύο πράγματα: ότι μπορούν να αποφέρουν εντυπωσιακές αποδόσεις και ότι οι ευκαιρίες αυτές εξαφανίζονται γρήγορα.

Το βάθος των ancillary services είναι εγγενώς περιορισμένο. Καθορίζεται κυρίως από τις ανάγκες σταθερότητας του συστήματος —όχι από την ζήτηση της αγοράς. Καθώς περισσότερα έργα μπαταριών BESS εισέρχονται στην αγορά, ανταγωνίζονται για έναν περιορισμένο όγκο υπηρεσιών, οδηγώντας σε κανιβαλισμό των εσόδων και αναπόφευκτη πτώση τιμών.

Παραδείγματος χάρη, το Hornsdale Power Reserve (150 MW / 194 MWh) το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 2017, ήταν το πρώτο μεγάλης κλίμακας BESS έργο παγκοσμίως και, έγινε γνωστό ως «Tesla Big Battery» .Απέφερε αστρονομικά κέρδη στα αρχικά του χρόνια μέσω υπηρεσιών ρύθμισης συχνότητας μικρής διάρκειας.

Όμως, η ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου το οδήγησε γρήγορα σε κορεσμό των αγορών υπηρεσιών ρύθμισης συχνότητας (frequency markets) , οδηγώντας έτσι στην ανάπτυξη  πιο εξελιγμένων στρατηγικών αγοράς και trading με σκοπό την διατήρηση των εσόδων. Η εξάρτηση αποκλειστικά από τις επικουρικές υπηρεσίες έχει αποδειχθεί μακροπρόθεσμα μη βιώσιμη και είναι μια στρατηγική η οποία μπορεί να οδηγήσει σε απότομη κατάρρευση των εσόδων.

Στην Ελλάδα, οι μπαταρίες που αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία στα τέλη του 2027 δεν θα απολαύσουν μια παρατεταμένη «χρυσή περίοδο» στις αγορές εξισορρόπησης. Με δεδομένο τον μεγάλο αριθμό εγκεκριμένων συνδέσεων, η αγορά θα κορεστεί γρήγορα, σε διαστημα μερικών χρόνων. Όσοι υπολογίζουν 20ετείς αποδόσεις με βάση τις σημερινές τιμές των επικουρικών υπηρεσιών θα βρεθούν αντιμέτωποι με σοβαρούς οικονομικούς κινδύνους.

Μάθημα Δεύτερο: Η μακροπρόθεσμη επιτυχία απαιτεί μια σύνθετη και ευρεία στρατηγική που αξιοποιεί ενεργά τα assets σε όλες τις αγορές, με βασικό γνώμονα το βάθος και τη ρευστότητα της χονδρεμπορικής αγοράς ενέργειας.

Η έξυπνη λειτουργία ενός έργου μπαταρίας μειώνει κατακόρυφα τον κίνδυνο απωλειών από τον κορεσμό των αγορών, καθώς αξιοποιεί το multi-market co-optimisation και το revenue stacking (σώρευση εσόδων από διαφορετικές αγορές). Πέραν της συμμετοχής στις αγορές ευελιξίας, οι διαχειριστές πρέπει να εξελιχθούν ώστε να συμμετέχουν και σε αγορές μεγαλύτερου βάθους και ρευστότητας — αξιοποιώντας κυρίως το arbitrage της χονδρεμπορικής — και να αναπτύξουν στρατηγικές συνδυασμού των αγορών που βελτιστοποιουν το revenue stack.

Οι κορυφαίοι παίκτες στην Αυστραλία προσαρμόστηκαν γρήγορα για να αντιμετωπίσουν τον κορεσμό και τη μεταβλητότητα των τιμών. Στο Hornsdale, το μερίδιο των εσόδων από υπηρεσίες συχνότητας —που αρχικά υπερέβαινε το 85%— μειώθηκε σε λιγότερο από 50% χάρη στη στροφή προς τη χονδρεμπορική αγορά αντιμετωπίζοντας έτσι τον κορεσμό των αγορών εξισορρόπησης.. Σε άλλες περιοχές της χώρας, το arbitrage αντιπροσωπεύει πλέον πάνω από το 90% των συνολικών εσόδων των μπαταριών.

Αν και το arbitrage της χονδρεμπορικής αποτελεί τον πυλώνα των εσόδων, η διασπορά στην συμμετοχή στις αγορές παραμένει κρίσιμη για την μεγιστοποίηση της απόδοσης και την αξιοποίηση ευκαιριών υψηλής αξίας. Ένα μόνο καιρικό φαινόμενο στη Νότια Αυστραλία τον Ιούλιο, οδήγησε σε τέτοια αύξηση των τιμών των υπηρεσιών συχνότητας, (που ήταν μέχρι πρότινος κορεσμένες),  ώστε αυτές να αντιπροσωπεύουν πάνω από το 60% των μηνιαίων εσόδων.

Το μήνυμα για την Ελλάδα είναι σαφές. Οι developers των μπαταριών πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στις χονδρεμπορικές αγορές και να το συνδυάσουν με έξυπνες στρατηγικές εκμετάλλευσης του εύρους των αγορών. Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων πρέπει να προέρχεται από αγορές μεγάλης ρευστότητας, ενώ παράλληλα πρέπει να διατηρείται η ευελιξία ώστε να αξιοποιούνται ευκαιρίες στις επικουρικές υπηρεσίες. Αυτή η πολυπλοκότητα απαιτεί εξειδικευμένο optimiser με βαθιά γνώση δεδομένων, προβλεπτική ανάλυση και δυναμικές στρατηγικές ενεργοποίησης.

Μάθημα Τρίτο: Από το ρίσκο στην υποδομή — οι έξυπνες συμβάσεις είναι το κλειδί για την προσέλκυση μεγάλων χρηματοδοτήσεων.

Το revenue stacking μπορεί να μεγιστοποιήσει το πιθανό εισόδημα, αλλά δεν εξαλείφει τον εγγενή κίνδυνο της μεταβλητότητας, ο οποίος αποτελεί εμπόδιο για χρηματοδότηση έργων άνω των 50 MW.

 Στην ώριμη πλέον αυστραλιανή αγορά, οι developers πέρασαν από κερδοσκοπικά μοντέλα σε δομημένες συμβάσεις που μειώνουν τον κίνδυνο και προσελκύουν χρηματοδότηση μεγάλης κλίμακας. Αρχικά εμφανίστηκαν συμβάσεις όπου ο optimiser αναλαμβάνει τον κίνδυνο των ευμετάβλητων εσόδων, προσφέροντας σταθερά ή ελάχιστα εγγυημένα ποσά σε αντάλλαγμα για την υπεραπόδοση από το trading.

Έτσι δημιουργείται μια προβλέψιμη ροή εσόδων, παρόμοια με αυτή των ομολόγων, πάνω στην οποία οι δανειστές μπορούν να βασιστούν για τη χρηματοδότηση, αυξάνοντας το ποσοστό του χρέους στη χρηματοδοτική δομή έως και πάνω από 70%.

Η Αυστραλία συνέχισε να εξελίσσει τα εμπορικά μοντέλα και πλέον πρωτοπορεί με πολύ εξελιγμένα μοντέλα για την χρηματοδότηση Συστημάτων Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες.

Το virtual tolling είναι πλέον ένα από τα πιο συνήθη μοντέλα χρηματοδότησης, όπου ο developer εξακολουθεί να έχει τη διαχείριση του έργου και ο αντισυμβαλλόμενος πραγματοποιεί trading σε μια «εικονική μπαταρία». Επιπρόσθετα τα Revenue Swap Agreements ισχυροποιούνται, όπου μεγάλοι επενδυτές αποκτούν ασφάλιση έναντι διακυμάνσεων της αγοράς χωρίς να συμμετέχουν άμεσα στο trading.

Στην τοπική αγορά αναδύονται πλέον εξειδικευμένα προϊόντα αντιστάθμισης κινδύνου, όπως τα «inverse-solar shape», «super-peak caps» και «virtual storage swaps» που μειώνουν περαιτέρω τον κίνδυνο έκθεσης στις τιμές. Ένα ισχυρό business case για τις μπαταρίες στην Αυστραλία βασίζεται σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο συμβάσεων διαφορετικής διάρκειας και διαφορετικών τύπων, προκειμένου να βελτιστοποιήσει τα τελικά έσοδα για τους επενδυτές και ταυτόχρονα να επιτρέψει τη χρηματοδότηση των έργων με υψηλή μόχλευση.

Στην Ελλάδα, τα τρέχοντα έσοδα είναι ελκυστικά, γεγονός που οδηγεί ορισμένους developers στο να υποτιμούν τη σημασία της σωστής χρηματοδοτικής δομής — μια επικίνδυνη, κοντόφθαλμη προσέγγιση. Οι πιο προνοητικοί ήδη εξετάζουν offtake συμβάσεις με floors ή άλλους μηχανισμούς αντιστάθμισης, διατηρώντας ταυτόχρονα την έκθεσή τους στην υπεραπόδοση της που δημιουργείται από τη μεταβλητότητα της πρώιμης αγοράς.

Το Μέλλον της Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες στην Ευρώπη

Η αυστραλιανή εμπειρία δείχνει ότι η μετάβαση σε δίκτυα που βασίζονται στην αποθήκευση ενέργειας απαιτεί χρηματοοικονομική και εμπορική καινοτομία. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές αντιμετωπίζουν ήδη κορεσμό στις επικουρικές υπηρεσίες και πρέπει να αποφύγουν την πολυετή διαδικασία «trial-and-error» των πρωτοπόρων αγορών.

 Στην Ελλάδα, η ταχύτατη ανάπτυξη των BESS μετά την έγκριση των όρων σύνδεσης μπορεί να οδηγήσει σε κορεσμό μέσα σε λίγα χρόνια. Οι προνοητικοί developers θα έχουν ήδη ενσωματώσει μηχανισμούς αντιστάθμισης κινδύνου μέσω offtake συμβάσεων, ενώ παραμένουν εκτεθειμένοι στις υψηλές αποδόσεις των αρχικών ετών.

Οι ηγέτες της αγοράς πρέπει να υιοθετήσουν πιο ευέλικτα μοντέλα χρηματοδότησης και revenue stacking για να μεγιστοποιήσουν τη συνολική αξία των περιουσιακών τους στοιχείωντους. Για να το πετύχουν αυτό, δεν αρκεί απλώς μια μπαταρία — χρειάζονται έναν εξειδικευμένο συνεργάτη βελτιστοποίησης.

Η Sympower βοηθά τους developers να αξιοποιήσουν πλήρως αυτή την ευκαιρία. Με βελτιστοποίηση της συμμετοχής σε πολλαπλές αγορές και βαθιά γνώση της ελληνικής αγοράς, υποστηρίζουμε τη δημιουργία εγγυημένων ροών εσόδων και προηγμένων εμπορικών μοντέλων που επιτρέπουν μακροπρόθεσμη, προσοδοφόρα χρηματοδότηση.

Ελάτε σε επικοινωνία με την Sympower εαν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το πώς μπορείτε να γίνετε πρωτοπόροι στην ελληνική αγορά BESS και πώς η Sympower στηρίζει το επόμενο κύμα ανάπτυξης της αποθήκευσης ενέργειας.

_______

Ο Κωνσταντίνος Αθανασόπουλος είναι Regional Director της Sympower στην Ελλάδα

Ο Daniel Trueman είναι BESS Programme Manager της Sympower