Με 3 βασικές αλλαγές επανέρχεται το νομοσχέδιο για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα - «Τρέχουν» στο ΥΠΕΝ λόγω των σφιχτών χρονοδιαγραμμάτων του RRF

Το βλέμμα στις προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης έχει η κυβέρνηση που μπροστά στον υπαρκτό κίνδυνο να εκτροχιαστεί ο σχεδιασμός για την αγορά δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, ανεβάζει ταχύτητα, και ετοιμάζεται σύμφωνα με τις πληροφορίες να βγάλει σε διαβούλευση το νομοσχέδιο για το νέο θεσμικό πλαίσιο.

Το πλαίσιο για την αδειοδότηση, ανάπτυξη και λειτουργία των επενδύσεων αυτών λέγεται ότι είναι έτοιμο στο ΥΠΕΝ και σύμφωνα με τις ίδιες πηγές περιλαμβάνει τρεις βασικές αλλαγές σε σχέση με το draft του περασμένου Φεβρουαρίου, που είχε κάνει την αγορα να μιλάει για ένα λιαν γραφειοκρατικό και προβληματικό σύστημα.

Το πρώτο σημείο που αλλάζει στο νέο κείμενο, είναι ότι θα προβλέπονται για τους επενδυτές πολύ λιγότερα «steps» σε όλα τα στάδια της δέσμευσης, χρήσης, μεταφοράς και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, δηλαδή όλης της αλυσίδας του Carbon Capture and Storage (CCS).

Το τότε σχέδιο απαιτούσε τουλάχιστον 22 κανονιστικές πράξεις, οι οποίες ενέπλεκαν πληθώρα Αρχών και φορέων και καλύπταν κρίσιμα ζητήματα, από τη τιμολόγηση και τη κατανομή χωρητικότητας μέχρι τις χρηματικές εγγυήσεις. Τα «βήματα» από την αδειοδοτήση μέχρι και τη λειτουργία μιας τέτοιας επένδυσης λέγεται ότι θα προβλέπουν πολύ μικρότερο αριθμό αποφάσεων και εξουσιοδοτήσεων.

Το capacity μέσω tenders και τα κριτήρια κατανομής

Το δεύτερο στοιχείο που φαίνεται ότι αλλάζει στο νομοσχέδιο αφορά τη πρόβλεψη ότι μόνο το 50% της δυναμικότητας της υποδομής αποθήκευσης στον Πρίνο θα κατανέμεται μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών βάση των αποτελεσμάτων του market test. Το τότε draft ανέφερε ότι η υπόλοιπη δυναμικότητα θα διανέμεται με απόφαση του εκάστοτε υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, χωρίς να αναφέρονται τα κριτήρια.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το ποσοστό της χωρητικότητας που θα διανέμεται μέσω διαγωνισμών αυξάνεται σε μια λογική π.χ. 60% μέσω tenders και 40% μέσω του ΥΠΕΝ. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι από τα 2,8 εκατ τόνων ετησίως που θα είναι η δυναμικότητα της υπόγειας αποθήκης CO2 του Πρίνου σε πρώτη φάση, π.χ. τα 1,6 -1,7 εκατ. θα κατανέμονται μέσω διαγωνισμών στους ενδιαφερόμενους χρήστες, δηλαδή τους emitters. Τις τσιμεντοβιομηχανίες Ηρακλής και Τιτάνα, τη Motor Oil και αργότερα την Helleniq Energy, που δρομολογούν εργοστάσια δέσμευσης CO2, συνολικού ύψους 1,5 δισ ευρώ με προορισμό την αποθήκευσή τους στον Πρίνο.

Το μείζον βέβαια ερώτημα εδώ είναι άλλο. Το κατά πόσο τα κριτήρια κατανομής θα είναι οριζόντια, δηλαδή ίδια για όλους ή η χωρητικότητα του Πρίνου θα κατανέμεται αναλογικά με τις εκπομπές που εκπέμπει η κάθε βιομηχανία. Στο δεύτερο αυτό σενάριο, είναι προφανές ότι οι παίκτες με τις μεγαλύτερες εκπομπές όγκων CO2 θα «καπαρώσουν» τη δυναμικότητα των 2,8 εκατ τόνων, και κάποιοι άλλοι θα μείνουν έκτος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις αντιδράσεις που θα επακολουθήσουν.

Συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για τα «steps»

Το τρίτο και πολύ σοβαρό θέμα αφορά τα ίδια τα χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης που συγχρηματοδοτεί το «Prinos CO2» και την ανάγκη να μην χαθούν πόροι από το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) το οποίο χρηματοδοτεί τρία από τα εμβληματικά έργα της ελληνικής αλυσίδας του CCS, και σύντομα πιθανώς και ένα τέταρτο.

Το εργοστάσιο «Olympus» του Ηρακλή στο Μηλάκι Αλιβερίου (400 εκατ ευρώ, για δέσμευση 1 εκατ τόνων, το «Ifestos» του Τιτάνα στο Καμάρι Βοιωτίας (584 εκατ ευρώ για 1,5 εκατ τόνους), και το IRIS της Motοr Oil στους Αγ. Θεοδώρους (211 εκατ. ευρώ για 500.000 τόνους), ενώ στη φετινή λίστα των έργων που θα ενταχθούν στο Innovation Fund και αναμένεται να ανακοινωθεί τον Οκτώβριο, φιλοδοξεί να είναι και το «Apollo CO2» του ΔΕΣΦΑ, (500 εκατ. ευρώ). Το σχέδιο μεταφοράς μέσω αγωγών του δεσμευμένου διοξειδίου του άνθρακα από όλους τους emitters σε ειδική μονάδα υγροποίησης στη Ρεβυθούσα, απ' όπου και θα μεταφορτώνεται σε πλοία με προορισμό τον Πρίνο.

Στη κατεύθυνση αυτή, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα προβλέπει σύμφωνα με πληροφορίες, συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για κάθε ένα από τα «steps» που αφορούν την αδειοδότηση, ανάπτυξη και λειτουργία των επενδύσεων αυτών, προκειμένου να συμβάλλει και στο κρίσιμο στοίχημα του χρονισμού των παραπάνω επενδύσεων.

Τούτο σημαίνει πως όταν για παράδειγμα είναι έτοιμο μέσα στο 2029 το «Olympus» -  για το οποίο ο όμιλος Ηρακλή αναμένεται να πάρει την τελική επενδυτική απόφαση το γ’ τρίμηνο του 2026 -  να βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατασκευής η δεύτερη φάση του project της αποθήκευσης CO2 στον Πρίνο, που θα έχει συνολική χωρητικότητα 3 εκατ τόνους. Εκεί όπου θα μεταφέρεται και θα αποθηκεύεται η ποσότητα του 1 εκατ. τόνων από την Εύβοια.

Η ανησυχία των ανθρώπων του χώρου ότι δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο επαναλήφθηκε από εκπροσώπους του χώρου και στο πρόσφατο 8ο Συνέδριο Υποδομών-Μεταφορών, ωστόσο οι εκκρεμότητες για να πάρει μπροστά η συγκεκριμένη αγορά δεν τελειώνουν στο νέο θεσμικό πλαίσιο.

Στην περίπτωση του «Prinos CO2» αναμένονται η απόφαση έγκρισης από το ΥΠΕΝ των περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) για τη πρώτη φάση του έργου, καθώς και η έκδοση από την ΕΔΕΥΕΠ της άδειας αποθήκευσης της εγκατάστασης, ενώ στη περίπτωση του πιο ώριμου εργοστασίου δέσμευσης CO2, («Olympus»), ο Ηρακλής, για να επιταχύνει τις διαδικασίες ενόψει της λήψης της τελικής επενδυτικής απόφασης (γ’ τρίμηνο 2026), τρέχει τις μελέτες σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Τέτοια είναι η μελέτη για την κατασκευή νέας προβλήτας, ενώ ταυτόχρονα ο όμιλος συντονίζεται με την DNV προκειμένου να προχωρήσει σε διεθνή διαγωνισμό για την προμήθεια πλοίου που θα φορτώνει το CCS με προορισμό τους χώρους αποθήκευσης.