Η απειλή Τραμπ για δασμούς 30% στην Ευρώπη: Πώς θα παίξουν οι Βρυξέλλες το «χαρτί» του LNG - Οι προκλήσεις για τον χαλκό

Μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων με τους κύριους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, οι οποίες δεν κατέληξαν σε συμφωνία ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε το Σάββατο με δασμούς 30% στις εισαγωγές από το Μεξικό και την Ευρωπαϊκή Ένωση, με ισχύ από την 1η Αυγούστου.

Κλιμακώνοντας τον εμπορικό πόλεμο, που έχει εξοργίσει τους συμμάχους των ΗΠΑ και έχει αναστατώσει τους επενδυτές, ο Τραμπ ανακοίνωσε τους τελευταίους δασμούς σε ξεχωριστές επιστολές προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σάινμπαουμ, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης Truth το Σάββατο.

Οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν τον αποκλεισμό από τις αγορές των ΗΠΑ εν μία νυκτί. Σε τομείς όπως η φαρμακευτική, τα εξαρτήματα αυτοκινήτων και τα ανταλλακτικά αεροδιαστημικής, η πιθανή ζημία υπερβαίνει τα κέρδη. Οι ζωτικές διατλαντικές αλυσίδες εφοδιασμού, που έχουν κατασκευαστεί εδώ και δεκαετίες, θα μπορούσαν να διαρραγούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Πιο ανησυχητική είναι η λογική που έχει υιοθετήσει ο Τραμπ. Οι εμπορικές απειλές του – που απηύθυνε αυτή την εβδομάδα σε περισσότερες από 20 χώρες – αποτελούν μέρος ενός οράματος για τους λεγόμενους «αμοιβαίους δασμούς» που καθοδηγούνται από τα εμπορικά ελλείμματα και την πολιτική δυσαρέσκεια. Έχει απειλήσει να προσθέσει δασμούς σε οποιαδήποτε αντίποινα της ΕΕ, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης σπείρας.

Οι επιλογές της Ευρώπης

Οι Βρυξέλλες δεν είναι χωρίς επιλογές. Η Επιτροπή έχει ετοιμάσει ένα πακέτο αντιποίνων ύψους 21 δισεκατομμυρίων ευρώ (18 δισεκατομμύρια λίρες), που στοχεύει σε πολιτικά ευαίσθητες αμερικανικές εξαγωγές, όπως σόγια, μοτοσικλέτες και μπέρμπον, και βρίσκεται σε διαβούλευση για μια μεγαλύτερη λίστα αξίας 95 δισεκατομμυρίων ευρώ (82 δισεκατομμύρια λίρες) που περιλαμβάνει αεροσκάφη και ψηφιακό εξοπλισμό.

Η πρόκληση για την ΕΕ είναι τριπλή: να αντιδράσει με αρκετή αποφασιστικότητα ώστε να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση από τις ΗΠΑ, να διατηρήσει την εσωτερική ενότητα μεταξύ των 27 κρατών μελών με αποκλίνοντα συμφέροντα και να αποφύγει να επηρεάσει το αφήγημα του Τραμπ περί αδιαλλαξίας της ΕΕ.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παρατείνει την αναστολή των εμπορικών αντιμέτρων κατά των ΗΠΑ έως την 1η Αυγούστου, ώστε να επιτραπεί η διεξαγωγή περαιτέρω διαπραγματεύσεων, μετά την απειλή του Ντόναλντ Τραμπ με νέο δασμολογικό συντελεστή 30% κατά της Ένωσης.

Αυτά τα αντίμετρα, τα οποία είχε υιοθετήσει το μπλοκ σε απάντηση στους δασμούς που επέβαλε ο Τραμπ στον χάλυβα και το αλουμίνιο, είχαν διακοπεί προσωρινά για να επιτραπεί η διεξαγωγή συνομιλιών και αναμένεται να επανέλθουν αυτόματα τα μεσάνυχτα της Τρίτης. Ωστόσο, η παράταση της αναστολής των αντιμέτρων θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη μέλη.

To «χαρτί» του LNG

Η παγκόσμια βιομηχανία φυσικού αερίου εμπλέκεται στον εμπορικό πόλεμο. Αρκετά χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η οποία οδήγησε στην αύξηση των παγκόσμιων τιμών φυσικού αερίου και σε μια έξαρση νέων επενδύσεων σε τερματικούς σταθμούς εξαγωγής LNG, το LNG αποτελεί πλέον διαπραγματευτικό χαρτί.

Ο Τραμπ έχει πιέσει πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μέχρι πρόσφατα ήταν στενοί σύμμαχοι, να αγοράσουν περισσότερο LNG από τις ΗΠΑ εάν θέλουν ανακούφιση από τους δασμούς.

Ο Τραμπ έχει απαιτήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, να αγοράσει ενέργεια αξίας 350 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ . Από την πλευρά της η ΕΕ χρειάζεται να αναπληρώσει τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου τους επόμενους μήνες, κάτι που θα οδηγήσει σε σταδιακές αυξήσεις στις εισαγωγές ΥΦΑ. 

Η ΕΕ έχει προσεγγίσει τον Τραμπ με προσφορές για την αγορά περισσότερου αμερικανικού LNG, αλλά η κυβέρνησή του δεν έχει εκφράσει ενδιαφέρον για την επίτευξη συμφωνίας. Τουλάχιστον, μέχρι στιγμής.

Πάντως, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ ως στρατηγικό κίνδυνο.

«Μεταβαίνουμε από μια προβληματική εξάρτηση — από το ρωσικό φυσικό αέριο αγωγών — σε μια άλλη, από το αμερικανικό LNG», δήλωσε στο Gas Outlook ο Arne Lohmann Rasmussen, επικεφαλής αναλυτής και επικεφαλής έρευνας στην Global Risk Management, μια δανέζικη εταιρεία επενδύσεων και διαχείρισης κινδύνων.

«Πρέπει να σκεφτούμε το αδιανόητο: ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο σύμμαχος που πιστεύαμε στην Ευρώπη».

Προβληματισμός

Προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν ακόμη και να διακόψουν την προμήθεια φυσικού αερίου προς την Ευρώπη στο μέλλον, εάν οι εγχώριες τιμές αυξηθούν πολύ υψηλά.

«Εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να διατηρήσουν το φθηνό φυσικό αέριο εντός της χώρας περιορίζοντας τις εξαγωγές LNG, αυτό θα μπορούσε να βλάψει σοβαρά την ευρωπαϊκή βιομηχανία», είπε.

Αλλά πρόσθεσε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει επιρροή.

«Οι ΗΠΑ θα έχουν πολύ LNG να πουλήσουν τα επόμενα χρόνια. Και με τον εμπορικό πόλεμο στην Κίνα, θα χρειαστούν την Ευρώπη ως αγοραστή».

Το ιταλικό think tank για την κλιματική αλλαγή Ecco υποστηρίζει ότι ο Τραμπ θέλει η ΕΕ να αποδυναμώσει ή να καταργήσει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, να δεσμεύσει την Ευρώπη στην κατανάλωση ακριβού αμερικανικού LNG και να περιορίσει σοβαρά το εμπόριο με την Κίνα , κάτι που θα επιβάλει οικονομικούς, κλιματικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους στις ευρωπαϊκές χώρες.

«Ο στόχος, επομένως, δεν είναι μόνο η «αγορά φυσικού αερίου για τη μείωση της εμπορικής ανισορροπίας», αλλά και η επιβολή μακροπρόθεσμων αγορών που θα εμπόδιζαν την Ευρώπη να οικοδομήσει τη δική της ενεργειακή ανεξαρτησία και ανταγωνιστικότητα, μεταξύ άλλων μέσω νέων προμηθευτών στις παγκόσμιες αγορές».

Οι επιστολές

Η ΕΕ και το Μεξικό, αμφότεροι μεταξύ των μεγαλύτερων εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ, απάντησαν χαρακτηρίζοντας τους δασμούς άδικους και ανατρεπτικούς, ενώ δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για μια ευρύτερη εμπορική συμφωνία πριν από την προθεσμία.

Ο Τραμπ έστειλε παρόμοιες επιστολές σε 23 άλλους εμπορικούς εταίρους αυτή την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένων του Καναδά, της Ιαπωνίας και της Βραζιλίας , ορίζοντας γενικούς δασμούς που κυμαίνονται από 20% έως 50%, καθώς και δασμό 50% στον χαλκό.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι ο συντελεστής 30% ήταν «ξεχωριστός από όλους τους τομεακούς δασμούς», υποδεικνύοντας ότι θα παραμείνουν σε ισχύ δασμοί 50% στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου και δασμοί 25% στις εισαγωγές αυτοκινήτων.

Στενά περιθώρια για διαπραγματεύσεις

Η προθεσμία της 1ης Αυγούστου δίνει στις χώρες-στόχους χρόνο να διαπραγματευτούν συμφωνίες που θα μπορούσαν να μειώσουν τους απειλούμενους δασμούς. Ορισμένοι επενδυτές και οικονομολόγοι έχουν επίσης σημειώσει την τάση του Τραμπ να υποχωρεί από τις απειλές του για δασμολογικούς δασμούς.

Η αλληλουχία των επιστολών έδειξε ότι ο Τραμπ έχει επιστρέψει στην επιθετική εμπορική στάση που είχε υιοθετήσει τον Απρίλιο, όταν ανακοίνωσε μια σειρά από αμοιβαίους δασμούς εναντίον εμπορικών εταίρων, οι οποίοι προκάλεσαν πτώση στις αγορές πριν ο Λευκός Οίκος καθυστερήσει την εφαρμογή τους.

«Άδικη μεταχείριση»

Αλλά με την χρηματιστηριακή αγορά να φτάνει πρόσφατα σε ιστορικά υψηλά και την οικονομία των ΗΠΑ να παραμένει ανθεκτική, ο Τραμπ να έχει τη διάθεση να αποκλιμακώσει τον εμπορικό πόλεμο.

Υποσχέθηκε να χρησιμοποιήσει την 90ήμερη καθυστέρηση τον Απρίλιο για να συνάψει δεκάδες νέες εμπορικές συμφωνίες, αλλά έχει εξασφαλίσει συμφωνίες-πλαίσιο μόνο με τη Βρετανία, την Κίνα και το Βιετνάμ.

Η ΕΕ ελπίζει να καταλήξει σε μια συνολική εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ για το μπλοκ των 27 χωρών.

Η επιστολή του Τραμπ προς την ΕΕ περιελάμβανε την απαίτηση η Ευρώπη να άρει τους δικούς της δασμούς. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει την πλήρη, ανοιχτή πρόσβαση στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς να μας επιβάλλονται δασμοί, σε μια προσπάθεια να μειωθεί το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα», έγραψε.

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οι δασμοί του 30% «θα διαταράξουν βασικές διατλαντικές αλυσίδες εφοδιασμού, εις βάρος των επιχειρήσεων, των καταναλωτών και των ασθενών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού».

Διαφωνίες

Το μπλοκ βρίσκεται υπό αντικρουόμενες πιέσεις, καθώς η Γερμανία, η οποία είναι η μεγαλύτερη δύναμη της ΕΕ, προέτρεψε για μια γρήγορη συμφωνία για την προστασία της βιομηχανίας της, ενώ άλλα μέλη της ΕΕ, όπως η Γαλλία, έχουν δηλώσει ότι οι διαπραγματευτές της ΕΕ δεν πρέπει να υποκύψουν σε μια μονόπλευρη συμφωνία με τους όρους των ΗΠΑ.

Ο Μπερντ Λάνγκε, επικεφαλής της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα πρέπει να λάβουν αντίμετρα ήδη από τη Δευτέρα. «Αυτό είναι ένα χαστούκι στο πρόσωπο των διαπραγματεύσεων. Αυτός δεν είναι τρόπος να αντιμετωπίσουμε έναν βασικό εμπορικό εταίρο», δήλωσε ο Λάνγκε στο Reuters.

Ο Γιάκομπ Φανκ Κίρκεγκαρντ, ανώτερος συνεργάτης στο think tank Bruegel με έδρα τις Βρυξέλλες, δήλωσε ότι η επιστολή του Τραμπ αύξησε τον κίνδυνο αντιποίνων από την ΕΕ, παρόμοιων με την έξαρση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας που συγκλόνισε τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Τι αυτογκόλ του χαλκού

Μεγάλο ζήτημα αποτελεί και ο προγραμματισμένος δασμός 50% στις εισαγωγές χαλκού, ο  οποίος μπορεί να αποδειχθεί το μεγαλύτερο αυτογκόλ του συνεχιζόμενου εμπορικού πολέμου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον υπόλοιπο κόσμο.

Ενώ ο Τραμπ φάνηκε αρκετά οριστικός στη δήλωσή του, υπάρχει έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με το ποια προϊόντα θα συμπεριληφθούν στον ορισμό του χαλκού και κατά πόσον υπάρχει περιθώριο εξαιρέσεων ή χαμηλότερων συντελεστών για ορισμένους σημαντικούς προμηθευτές των ΗΠΑ.

Αλλά ακόμη και αν γίνουν κάποιες παραχωρήσεις πριν από την ημερομηνία εφαρμογής, το τελικό αποτέλεσμα είναι πιθανό να είναι οι εισαγωγές χαλκού να πληγούν με σημαντικά υψηλότερους δασμούς από αυτούς που ίσχυαν πριν από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία τον Ιανουάριο.

Όπως και με τους άλλους δασμούς του Τραμπ, το κίνητρο πίσω από τους δασμούς στον χαλκό είναι η ενθάρρυνση περισσότερης εγχώριας εξόρυξης και τήξης του βιομηχανικού μετάλλου, η οποία είναι το κλειδί για την κατασκευή ηλεκτρικών οχημάτων, στρατιωτικού υλικού, ημιαγωγών και ενός ευρέος φάσματος καταναλωτικών αγαθών.

Το πρόβλημα για το κάπως αφελές οικονομικό όραμα του Τραμπ είναι ότι η πραγματικότητα της αγοράς χαλκού των ΗΠΑ είναι ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί μια ουσιαστική ώθηση στην εξόρυξη και επεξεργασία χαλκού τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Περιορισμένη παραγωγή

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν λίγο περισσότερο από το ήμισυ των ετήσιων αναγκών τους σε χαλκό και οι εισαγωγές εξευγενισμένου μετάλλου ήταν 810.000 μετρικοί τόνοι το 2024.

Είναι πιθανό οι εταιρείες εξόρυξης χαλκού, όπως οι Freeport McMoRan και Rio Tinto να μπορούσαν να λειτουργήσουν πιο δυναμικά τα υπάρχοντα ορυχεία τους και να αυξήσουν την παραγωγή, αλλά αυτό θα παρείχε μόνο μια βραχυπρόθεσμη αύξηση της προσφοράς μεταλλεύματος και είναι απίθανο να είναι βιώσιμο.

Η εισαγωγή μεταλλεύματος χαλκού και η διύλισή του είναι επίσης απίθανη, καθώς θα χρειαζόταν χρόνος και χρήματα για την επαναλειτουργία της αδρανή δυναμικότητας του χυτηρίου, με τον μόνο βιώσιμο υποψήφιο να είναι το εργοστάσιο Asarco, ιδιοκτησίας της Grupo Mexico, στο Χέιντεν της Αριζόνα, το οποίο έχει τεθεί σε ναφθαλίνη για περισσότερα από τέσσερα χρόνια.

Υπάρχουν νέα ορυχεία στο στάδιο του σχεδιασμού, με το πιο σημαντικό να είναι το Resolution Copper του Ρίο στην Αριζόνα, το οποίο έχει καθυστερήσει λόγω νομικών προσφυγών από τους ιθαγενείς Απάτσι.

Ο αντίκτυπος των δασμών θα επηρεάσει επίσης την τιμολόγηση και τις κινήσεις του χαλκού σε όλο τον κόσμο, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν απορροφήσει τεράστιες ποσότητες χαλκού μέχρι στιγμής το 2025, με τους αναλυτές της Macquarie να εκτιμούν ότι οι εισαγωγές ανήλθαν σε 881.000 τόνους το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, σε σύγκριση με μια υποκείμενη απαίτηση περίπου 441.000 τόνων.

Αυτό σημαίνει ότι μόλις εφαρμοστούν οι δασμοί, οι εισαγωγές των ΗΠΑ είναι πιθανό να μειωθούν καθώς το αποθηκευμένο και φθηνότερο μέταλλο θα εξαντλείται.

Αυτό είναι πιθανό να μειώσει τις παγκόσμιες τιμές του χαλκού, αντιστρέφοντας μια τάση αύξησης των τιμών από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο.