Τι δείχνει η σύγκριση των νέων «ψαλιδισμένων» ταριφών του Κάθετου Διαδρόμου με των άλλων ανταγωνιστικών οδεύσεων προς Ουκρανία - Τα επόμενα βήματα μετά τη συμφωνία Κομισιόν- Διαχειριστών

Τις βάσεις για ένα restart στον Κάθετο Διάδρομο και για να θεραπευτούν πολλές από τις «παιδικές του ασθένειες» βάζει η συμφωνία της Παρασκευής μεταξύ της Κομισιόν και των Διαχειριστών της όδευσης, με τους ξένους αναλυτές να τη καλωσορίζουν ως μια λίαν σημαντική εξέλιξη για τη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης όπου η παρουσία του ρωσικού αερίου παραμένει ακόμη αισθητή.

Κυρίαρχο στοιχείο της συμφωνίας είναι ότι από τον Ιούλιο και μετά, οπότε και αυτή θα δοκιμαστεί στη πράξη όταν θα γίνει ο πρώτος γύρος δημοπρασιών με το νέο καθεστώς και ημερομηνία παράδοσης στις 26 Οκτωβρίου (τότε ξεκινά το έτος αερίου στην ΕΕ), οι traders και οι προμηθευτές θα μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα για μεταφορά φορτίων που αφορούν χρονική περίοδο ημερήσια, μηνιαία, 3 μηνών και 1 έτους.

Αποκτούν δηλαδή την απαιτούμενη επενδυτική ορατότητα για να κάνουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, κάτι που δεν είχαν με τα σημερινά μηνιαίας μόνο διάρκειας προϊόντα «Route 1,2,3».

Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι νέες ταρίφες κατά μήκος του άξονα Νότου – Βορρά «ψαλιδίζονται» σημαντικά σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα και διαμορφώνονται μεταξύ 6,5 -7 €/ Μεγαβατώρα.

Τόσο τα νέα προϊόντα, όσο και οι ταρίφες ευθυγραμμίζεται πλήρως με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, που είναι και το βασικό πλεονέκτημα της συμφωνίας, παρ’ ότι μένει να διευκρινιστούν κάποια επιμέρους στοιχεία.

«Το capacity φέρεται ότι θα προσφέρεται σε τιμή περίπου 6,50 € - 7,00 €/MWh, αλλά δεν είναι σαφές εάν αυτό θα αφορά μια ενιαία τιμολόγηση στο πλαίσιο ενός συνδυασμένου προϊόντος», όπως σχολιάζει στο ICIS, η Aura Sabadus που παρακολουθεί στενά την ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης.

Σήμερα η ταρίφα για ένα φορτίο που μπαίνει μέσω της Ρεβυθούσας στον Κάθετο Διάδρομο και φτάνει μέχρι την αγορά της Ουκρανίας διαμορφώνεται, μετά τη σχετική έκπτωση των Διαχειριστών στα 7,6 €/MWh. Αντίστοιχα, η τιμή για ένα φορτίο που κάνει την ίδια διαδρομή χρησιμοποιώντας την πύλη εισόδου «Αμφιτρίτη», δηλαδή το FSRU Αλεξανδρούπολης, πάντα μετά την έκπτωση, είναι 9,6 €/MWh. Δίχως την έκπτωση τα τέλη κινούνται αντίστοιχα σε 12,6 και 15,6 €/MWh, σύμφωνα με τον ICIS.

Τέλος οι εκπτώσεις

Το καινούργιο στοιχείο που κάνει τη διαφορά δεν είναι μόνο τα χαμηλότερα τέλη, αλλά και ότι αυτά τα επίπεδα των 6,5 -7 €/MWh δεν συνεπάγονται εκπτώσεις από πλευράς Διαχειριστών. Οι εκπτώσεις φεύγουν οριστικά από την εξίσωση του Κάθετου Διαδρόμου, γεγονός που σημαίνει ότι εξαλείφεται ένας παράγοντας που μέχρι σήμερα είχε προκαλέσει σοβαρές ενστάσεις από πλευράς Κομισιόν για το αν είναι σύννομα με το κοινοτικό δίκαιο τα προϊόντα «Route 1,2,3».

Τις ίδιες αμφιβολίες είχαν κατ’ επέκταση τόσο οι χρήστες, όσο και οι επενδυτές (και φυσικά οι τράπεζες) ως προς κατά πόσο τα project έχει κλειδωμένα έσοδα. Το τοπίο πλέον με τα τέλη του Κάθετου Διαδρόμου αποσαφηνίζεται.

Συγκρίνοντας τα 6,5-7 €/MWh με τις ταρίφες που ισχύουν για τις οδεύσεις μεταφοράς LNG προς την Ουκρανία μέσω άλλων χωρών, προκύπτει ότι ο Κάθετος Διάδρομος γίνεται μια ανταγωνιστική δίοδος:

• Σήμερα, μέσω Πολωνίας η μεταφορά αερίου προς την Ουκρανία έχει κόστος διαμετακόμισης ~4,4 €/MWh

• Από την Κροατία μέσω Ουγγαρίας ~4,7 €/MWh

• Από τη Λιθουανία μέσω Πολωνίας ~7,2 €/MWh

• Από τη Γερμανία μέσω Αυστρίας και Σλοβακίας ~10,1 €/MWh

• Από τη Γερμανία μέσω Τσεχίας και Σλοβακίας ~9,8 €/MWh

Πώς διασφαλίζεται ότι είναι σύννομα

Στο ερώτημα πώς τα νέα προϊόντα ευθυγραμμίζονται με το ευρωπαϊκό δίκαιο, η απάντηση συνδέεται με το γεγονός ότι στο εξής ο χρήστης θα πρέπει να δεσμεύει capacity σε όλα τα διασυνοριακά σημεία των πέντε χωρών της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), όσα τουλάχιστον μεσολαβούν μεταξύ της αφετηρίας και του προορισμού του φορτίου.

Το μέχρι σήμερα πρόβλημα που έκανε και την Κομισιόν να εγείρει ενστάσεις ήταν ότι ο χρήστης μπορούσε να δεσμεύσει «οριζόντια» δυναμικότητα, σε ολόκληρη την αλυσίδα υποδομών του Κ. Διαδρόμου, από την Ρεβυθούσα μέχρι την Ουκρανία.

Ωστόσο, ο κοινοτικός κανονισμός για την αγορά αέριου προβλέπει τη χωριστή κατακύρωση χωρητικότητας σε κάθε επιμέρους υποδομή των οδεύσεων. Και γι’ αυτό οι κοινοτικοί είχαν φτάσει σε σημείο να μιλούν ακόμη και για νόθευση του ανταγωνισμού.

Το κρίσιμο τεστ του Ιουλίου

Τα παραπάνω βέβαια θα κριθούν στην πράξη τον Ιούλιο, οπότε και η ώρα της αλήθειας για το «νέο» Κάθετο Διάδρομο, καθώς τότε θα γίνει η πρώτη δημοπρασία με βάση το νέο καθεστώς. Τα φορτία που θα δεσμεύσουν οι χρήστες για λογαριασμό των πελατών τους, σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση, θα τους τα παραδώσουν στις 26 Οκτωβρίου.

Στο αμιγώς τεχνικό σκέλος, για το μεταβατικό διάστημα μέχρι τον Οκτώβριο, οι πέντε Διαχειριστές των χωρών της διαδρομής (Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας) αναμένουν από τις αντίστοιχες ρυθμιστικές αρχές τη παράταση των σημερινών προϊόντων μηνιαίας διάρκειας.

Σε κάθε περίπτωση το πλαίσιο βελτιώνεται, γίνεται πιο προβλέψιμο και όπως σχολιάζει ξένος αναλυτής, δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την υπογραφή μακροχρόνιων συμβολαίων αμερικανικού LNG από τον Νότο προς τον Βορρά, τα οποία αποτελούν και τον αναγκαίο όρο για να πάρουν μπροστά οι μεγάλες υποδομές.

Από το να δρομολογηθεί ένα δεύτερο FSRU στο Αιγαίο, μέχρι το να ανοίξουν το πορτοφόλι οι τράπεζες, καθώς και για να επεκταθεί το έργο στα Δυτικά Βαλκάνια, όπως στη Σερβία που ανήκει στη ρωσική σφαίρα επιρροής, όλοι όσοι σκέφτονται να βάλουν χρήματα πάνω στο τραπέζι θέλουν πρώτα να δουν κλειδωμένες μακροχρόνιες συμβάσεις.

Στο συνέδριο του Economist Παπασταυρου - Εξάρχου - Γκίλφοιλ

Στον απόηχο της συμφωνίας της Παρασκευής, αποκτά ιδιαίτερη σημασία το αυριανό συνέδριο του Economist στο Βουκουρέστι, που διεξάγεται με ελληνικές παρουσίες. Ο μεν υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου θα συμμετάσχει διαδικτυακά, ο δε, επικεφαλής της AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου με φυσική παρουσία.

Αμφότεροι οι ομιλητές αναμένεται να στείλουν μηνύματα για τα από εδώ και πέρα βήματα που πρέπει να γίνουν για να πάρει το project σάρκα και οστά και έχει τη σημασία του ότι στο ίδιο πάνελ με τους δύο Έλληνες θα συμμετέχουν ο υπ. Ενέργειας της Ρουμανίας Ιβαν Μπόγκνταν και η αναπληρωτής υπ. Ενέργειας της Βουλγαρίας Τεοντόρα Γκεοργκίεβα. Έχει τη σημασία του ότι στο αμέσως προηγούμενο πάνελ θα συμμετέχει η Αμερικανίδα πρέσβειρα στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ.

Καθόλου τυχαία αμφότερα τα πάνελ έχουν τον ίδιο τίτλο, δηλαδή «Η κατασκευή ενεργειακών διαδρόμων στη νοτιοανατολική Ευρώπη και ο στρατηγικός ρόλος της περιοχής στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης».

Η αμερικανική πίεση

Στο ερώτημα, πώς κάμφθηκαν οι ενστάσεις τόσο της Κομισιόν που μέχρι πρότινος επέμενε ότι τα προϊόντα δεν είναι σύννομα με το κοινοτικό δίκαιο, όσο και κάποιων εκ των χωρών της διαδρομής που δεν στήριζαν ένθερμα το project, η απάντηση συνδέεται προφανώς με τις πιέσεις της αμερικανικής πλευράς προς όλες τις κατευθύνσεις.

Πιέσεις που φαίνεται ότι έλαβαν χώρα και στο πλαίσιο της φετινής CERAweek, του μεγαλύτερου ενεργειακού φόρουμ στον κόσμο, στο Χιούστον, όπου συμμετείχαν πολλοί από τους παραπάνω εμπλεκόμενους.

Το γεγονός πάντως ότι υπάρχει συμφωνία δεν σημαίνει και ότι το εγχείρημα έχει την έμπρακτη στήριξη από όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ, όπως είχε υπαινιχθεί, μιλώντας σε πάνελ της CERAweek, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, παρουσία της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Κομισιόν Ντίτε Γιούουλ Γιόργκενσεν.

«… Χρειάζεται σταθερότητα (σ.σ.: για να πάρει μπροστά ο Κάθετος Διάδρομος) και χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν, ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως και όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο υπουργός.

Τον πρώτο και τελευταίο λόγο στο εγχείρημα τον έχει η αγορά, που όπως λένε άνθρωποι του χώρου, πέραν των πολύ σημαντικών αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο για τον Κάθετο Διάδρομο θα πρέπει να πειστεί ότι τα «παράθυρα» για συνέχιση των ροών ρωσικού αερίου θα κλείσουν οριστικά και μετά το φθινόπωρο του 2027, οπότε μπαίνει και επίσημα στοπ στις εισαγωγές από Μόσχα.