Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Το «state of the art» για τις χρήσεις της Γεωθερμίας σε Ευρώπη και Ελλάδα

Τρείς είναι οι κατηγορίες αξιοποίησης της Γεωθερμικής Ενέργειας: Α) Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή (electricity uses) Β) Οι άμεσες χρήσεις της γεωθερμίας (direct uses) που  περιλαμβάνουν λουτροθεραπεία, αγροτικές εφαρμογές, τηλεθέρμανση κλπ. και Γ) Οι Γεωθερμικές Αντλίες Θερμότητας, δηλ. η αξιοποίηση της αβαθούς γεωθερμίας (Τ<25°C, shallow uses) για θέρμανση-δροσισμό. Η κατανομή των τριών κατηγοριών στην Eυρώπη επί της συνολικής εγκατεστημένης γεωθερμικής ισχύoς (35,5 GW), σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία [1],[2],[7] δίνεται στο παρακάτω διάγραμμα [3].

 

Ηλεκτροπαραγωγή από γεωθερμικά ρευστά υλοποιείται  σε οκτώ (8) χώρες, στις οποίες δεν συμπεριλαμβάνεται η Ελλάδα, αναμένεται όμως ο αριθμός αυτός να υπερδιπλασιαστεί μέχρι το 2020, δεδομένου ότι πολλά έργα βρίσκονται σε εξέλιξη και προβλέπεται να ολοκληρωθούν μέχρι το 2020. Ως προς το ποσοστό διείσδυσης, μόνο στην  Ισλανδία, Ιταλία και Τουρκία, η γεωθερμία καταφέρνει να υπερβεί το όριο του 1% συμμετοχής στο εθνικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας ενώ γενικότερα στο σύνολο της ΕΕ, οι ΑΠΕ συμμετέχουν σε ποσοστό που αγγίζει το 30% (στοιχεία Eurostat 2016). Στην περίπτωση των άμεσων (θερμικών) εφαρμογών, η γεωθερμία φαίνεται ότι έχει πλέον αποκτήσει μια σταθερή βάση στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης, καθόσον ήδη εφαρμόζεται σε  28 χώρες, κυρίως για τηλεθέρμανση (4,9 GWth.), λουτροθεραπεία (2,24 GWth) καθώς και στον αγροτικό τομέα (1,69 GWth). Τέλος, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα, ο τομέας  με τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης των τελευταίων χρόνων είναι αυτός των γεωθερμικών αντλιών θερμότητας (ΓΑΘ), όπου οι μονάδες υπερβαίνουν συνολικά σε αριθμό τα 2 εκατ. με συνολική εγκατεστημένη ισχύ πάνω από 20 GWth,  ποσοστό περίπου 65% στο σύνολο (βλ. ανωτέρω διάγραμμα κατανομής). Μάλιστα, για την περίπτωση των ΓΑΘ υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να επιτευχθεί ο ευρωπαϊκός στόχος των 48 GWth ισχύος μέχρι το 2020 (EGEC, Ferrara Declaration 1999) [1].

 

 

Ως προς την τεχνολογική πρόοδο, η αξιοποίηση των Εξελιγμένων Γεωθερμικών Συστημάτων (Enhanced Geothermal Systems, EGS), ειδικά σε περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης όπου  δεν υπάρχει διαθέσιμος γεωθερμικός πόρος (ατμός ή νερό) ή οι ποσότητες είναι ανεπαρκείς και, επίσης, η διαπερατότητα των πετρωμάτων είναι σχετικά μικρή, έχει δώσει σημαντικές λύσεις.   Μάλιστα, η επιτυχής εφαρμογή της τεχνολογίας των EGS έχει αυξήσει τις προσδοκίες για την παγκόσμια παραγωγή γεωθερμικής ισχύος από τα σημερινά επίπεδα των 10 GWe στα 150 GWe μέχρι το 2050 (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας).  

 

Η τεχνολογία EGS, βρίσκει εφαρμογή στην Ευρώπη σε τρεις ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες (Inshein και Landau στη Γερμανία, Soultz-sous-Forêts στη Γαλλία) και μία θερμική μονάδα (Rittershoffen, Γαλλία), ενώ αρκετές ακόμη μονάδες βρίσκονται υπό κατασκευή. Εντούτοις, το κόστος της αρχικής επένδυσης και το γεωλογικό αλλά και περιβαλλοντικό ρίσκο παραμένουν αρκετά μεγάλα. Για παράδειγμα,  στη μονάδα EGS στο Soultz-sous-Forêts της Γαλλίας, ηλεκτρικής ισχύος 1,7MWe, η θερμότητα εξάγεται από γρανιτικά πετρώματα που βρίσκονται σε βάθος περίπου 5km στην κοιλάδα του Ρήνου, με τη βοήθεια τεσσάρων γεωτρήσεων και αφού είχε προηγηθεί η δημιουργία μίας ζώνη ρωγματώσεων με υδραυλικό και χημικό τρόπο [3].

 

Μεγάλης επιστημονικής και τεχνολογικής αξίας  είναι και το πρόγραμμα Iceland Deep Drilling Project (γεώτρηση βάθους 4-5 ΚΜ και τελική θερμοκρασία 430-450°C) με στόχο την μελέτη της ενεργειακής συμπεριφοράς υπερκρίσιμων υδροθερμικών ρευστών που βρίσκονται σε μεγάλα ηφαιστειακά βάθη  (βλ. εικόνα).

 

Αναλυτικότερα, για τις τρεις κατηγορίες χρήσεων, έχουμε:

Α) Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή

Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Γεωθερμικής Ενέργειας (EGEC), στην Ευρώπη  λειτουργούν 117 γεωθερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 2,85 GWe (παραγωγή >15ΤWH), εκ των οποίων πάνω από το 1GWe σε χώρες της ΕΕ. Όλες οι καινούριες μονάδες λειτουργούν με την τεχνολογία του οργανικού δυαδικού κύκλου (OCR). Με 26 έργα να βρίσκονται σε φάση υλοποίησης και άλλα 160 υπό διερεύνηση, προβλέπεται ότι το 2020 η συνολική εγκατεστημένη ισχύς από τη γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή θα ξεπεράσει τα 3 GWe [2],[3].

 

Εντυπωσιακή είναι η  ανάπτυξη της γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής στην Τουρκία την τελευταία πενταετία, όπου η εγκατεστημένη ισχύς έχει αγγίξει τα 800 ΜWe με 34 καινούριες μονάδες. Η αύξηση αυτή καθιστά την Τουρκία ηγέτιδα χώρα στη γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή, ενώ θεωρείται βέβαιη η επίτευξη του στόχου  του 1 GWe μέχρι το 2020. Στην Ιταλία, όπου υπάρχει μεγάλη παράδοση στον τομέα (υπενθυμίζεται ότι στο Larderello υλοποιήθηκε το 1911 η πρώτη μονάδα παγκοσμίως), η εγκατεστημένη ισχύς των γεωθερμικών ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων υπερβαίνει τα 926 MWe και είναι περίπου σταθερή τα τελευταία χρόνια. Στην Ισλανδία υπήρξε σχεδόν τριπλασιασμός την τελευταία 8ετία και έκτοτε σταθεροποίηση στα 660 MWe (βλ. διάγραμμα).

Ως προς το ποσοστό διείσδυσης της γεωθερμίας στο εθνικό σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η Ισλανδία ηγείται με  27% και ακολουθούν με διαφορά η Τουρκία (2,5%), η Ιταλία (2,1%) και στη συνέχεια η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Αυστρία και η Γερμανία με ποσοστά από 0,4 έως 0,02% [1],[3].

Στο επόμενο διάγραμμα δίνεται η κατανομή ανά χώρα της εγκατεστημένης γεωθερμικής ισχύος με εκτίμηση για το 2020.


Στην Ελλάδα, είναι γνωστό ότι για την ώρα δεν υφίστανται μονάδες γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής, παρά την ύπαρξη βεβαιωμένων πεδίων υψηλής ενθαλπίας σε αρκετές θέσεις αλλά και την ένταξή της στο καθεστώς της «Λειτουργικής Ενίσχυσης» (feed-in-premium και feed-in-tariff), με τον N. 4416/2016. Στα νησιά Μήλος και Νίσυρος με θερμοκρασίες ρευστών άνω των 300°C,  το εκτιμώμενο δυναμικό παραγωγής ξεπερνά τα 200 MWe και 50 MWe, αντιστοίχως. Γεωθερμικά ρευστά μέσης ενθαλπίας (T=90-150°C) κατάλληλα για ηλεκτροπαραγωγή καταγράφονται επίσης σε ιζηματογενείς λεκάνες της Βόρειας Ελλάδας (π.χ. Λεκάνη Δέλτα Έβρου και Δέλτα Νέστου) και σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου, όπως η Λέσβος, η Σαμοθράκη, η Χίος, η Κίμωλος κλπ. Όπως άλλωστε είναι γνωστό, μετά από ένα δυναμικό ξεκίνημα  τη δεκαετία του 1980, που επικεντρώθηκε στα νησιά του ενεργού ηφαιστειακού τόξου του Νοτίου Αιγαίου, όπως η Μήλος και η Νίσυρος, αλλά συνοδεύτηκε από πολλά λάθη περιβαλλοντικού κυρίως χαρακτήρα, επήλθε πολυετής απραξία και ταυτόχρονα αρνητική παρακαταθήκη, η οποία δυστυχώς συντηρείται μέχρι σήμερα.

Τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των δύο ανωτέρω πεδίων υψηλής ενθαλπίας Μήλου και Νισύρου ανήκουν στην «ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε.», η οποία κατέχει επίσης τα δικαιώματα έρευνας/εκμετάλλευσης για ρευστά υψηλής θερμοκρασίας στην Κίμωλο, τη Λέσβο, τα Μέθανα και τον Ακροπόταμο Καβάλας.

Στην επενδυτική στοχοθεσία της ΔΕΗ ΑΝ είναι η  κατασκευή μικρών μονάδων ισχύος 5-8 MWe που θα λειτουργούν σε κλειστό κύκλωμα δηλ. με ολική επανεισαγωγή των γεωθερμικών ρευστών μετά τη χρήση τους. Τα γεωθερμικά ρευστά, πριν την επανεισαγωγή τους, θα αξιοποιηθούν συνδυαστικά και κατά περίπτωση σε άμεσες εφαρμογές, όπως η αφαλάτωση, ο κλιματισμός κτιρίων, η θέρμανση θερμοκηπίων κλπ.

Για το ζήτημα της γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα,  απαιτείται η αναστροφή του κλίματος ανασφάλειας και τεχνολογικού ρίσκου που δημιούργησαν οι αρνητικές εμπειρίες των προηγούμενων δεκαετιών. Τα παραδείγματα περιοχών που έχουν προχωρήσει στον τομέα -από τις μακρινές Αζόρες μέχρι την γειτονική Τουρκία- μπορούν να μας βοηθήσουν. Αλλωστε,  η αρχή μπορεί να γίνει και σε περιοχές με μικρότερο κοινωνικό «impact» και να ακολουθήσουν περιοχές όπου απαιτείται η καλλιέργεια κλίματος εμπιστοσύνης στις τοπικές κοινωνίες [6].

Β) Αμεσες χρήσεις της γεωθερμίας

Αξιοποίηση της γεωθερμίας σε άμεσες χρήσεις έχει αναφερθεί από 28 Ευρωπαϊκές χώρες κυρίως για τηλεθέρμανση (49%), αγροτικές εφαρμογές (17%) και λουτροθεραπεία (23%), με συνολική εγκατεστημένη ισχύ περίπου 10GWth [1]. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα καταγεγραμμένα στοιχεία [2], [7], η γεωθερμία χρησιμοποιείται για τηλεθέρμανση (district heating) σε 22 χώρες, με την Ισλανδία και την Τουρκία να διαθέτουν τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη θερμική ισχύ. Πρόσφατα (2017) προστέθηκε νέα μεγάλη μονάδα στο Παρίσι (Villejuif) που έχει σχεδιαστεί για να παράγει ετησίως πάνω από 220 GWh ενώ στη Γερμανία, η δημοτική αρχή του Μονάχου ανακοίνωσε  την πλήρη κάλυψη της πόλης με τηλεθέρμανση από γεωθερμική ενέργεια. Στην Ευρώπη υπάρχουν συνολικά 300 μονάδες τηλεθέρμανσης, με ορισμένα συστήματα να βασίζονται 100% στη γεωθερμία, ενώ αρκετά είναι υβριδικά, σε συνδυασμό με βιομάζα, ηλιακή ενέργεια και συμβατικά καύσιμα. Η συνολική εγκατεστημένη ισχύς από τηλεθέρμανση είναι περίπου 5 GWth και αναμένεται να υπερβεί τα 6,5 GWth μέχρι το τέλος του 2020 [3].

Η χρήση της γεωθερμίας στον αγροτικό τομέα είναι επίσης αρκετά διαδεδομένη στην Ευρώπη, με την Τουρκία και πάλι να κατέχει την πρώτη θέση με 804 MWth εγκατεστημένης ισχύος. Ακολουθεί η Ουγγαρία, η οποία έχει μεγάλη παράδοση στον τομέα αυτό, με 325 MWth και η Ιταλία με 221 MWth. Όσον αφορά στη λουτροθεραπεία, παρόλο που απουσιάζουν συστηματικές καταγραφές των δεδομένων,  η συνολική εγκατεστημένη ισχύς εκτιμάται σε 2,2 GWth, με την Τουρκία, την Ιταλία και την Ουγγαρία να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη ανάπτυξη στον τομέα αυτό.

Στην Ελλάδα,  η συνολική εγκατεστημένη γεωθερμική ισχύς από τις άμεσες χρήσεις ανέρχεται  σε 93 MWth, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι γεωθερμικές αντλίες θερμότητας (ΓΑΘ). Στο διάγραμμα φαίνεται η κατανομή τους, κυρίως για θερμοκήπια (greenhouse heating, 43MW ) και λουτροθεραπεία (balneotherapy, 42MW)

Πράγματι, οι πιο σημαντικές επενδύσεις που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στη γεωθερμία αφορούν στην κατασκευή και λειτουργία μεγάλων θερμοκηπιακών μονάδων σε περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (Ν. Ξάνθης & Ν. Καβάλας), οι οποίες χρησιμοποιούν για τη θέρμανσή τους γεωθερμικά ρευστά χαμηλής ενθαλπίας (Τ<90°C). Οι τοπικές κοινωνίες αλλά και οι ΟΤΑ, στις περιοχές αυτές της Βορείου Ελλάδος, έχουν αντιληφθεί τα σημαντικά πολλαπλασιαστικά οφέλη που προκύπτουν από την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού, ιδιαίτερα εκείνου της χαμηλής ενθαλπίας και των άμεσων χρήσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα, έχουν αναλάβει σημαντική δράση για την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία μονάδων, όπως πχ. οι δήμοι Νέστου, Παγγαίου  και Αλεξανδρούπολης.

Πιο συγκεκριμένα[5], στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας υπάρχουν 15 ενεργές μισθώσεις και στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας Θράκης 8 μισθώσεις,  που αφορούν κυρίως υδατοκαλλιέργειες (καλλιέργεια σπιρουλίνας, Θερμά Νιγρίτας Σερρών), υδροπονικές θερμοκηπιακές μονάδες (Νέο Εράσμιο  Ξάνθης, καλλιέργειες ντομάτας και αγγουριού),  πρωίμιση ανοικτών καλλιεργειών-φυτείες σπαραγγιού (Χρυσούπολη Καβάλας, Μυρωδάτο Ξάνθης), παραγωγή έρριζων μοσχευμάτων καλλωπιστικών ανθοκομικών φυτών (Ερατεινό Χρυσούπολης Καβάλας, Δήμος Νέστου), ξήρανση αγροτικών προϊόντων (Ν. Εράσμιο Ξάνθης), θερμοκήπια λουλουδιών (Ν. Απολλωνία Θεσσαλονίκης, Σιδηρόκαστρο Σερρών), θέρμανση κολυμβητηρίων (Ανθεμούντα Θεσσαλονίκης), υδροθεραπευτήρια (Αγκιστρο Σερρών) κ.α.

Επίσης αρκετά αξιόλογα έργα βρίσκονται σε φάση υλοποίησης, όπως η τηλεθέρμανση δημόσιων/δημοτικών κτηρίων και η θέρμανση θερμοκηπίων στο γεωθερμικό πεδίο του Αρίστηνου Αλεξανδρούπολης, αλλά και η κατασκευή υδροπονικών θερμοκηπίων ντομάτας στο πεδίο Νέας Κεσσάνης Ξάνθης. Σε πιο πρώιμη φάση βρίσκονται τα έργα αξιοποίησης της γεωθερμίας στο πεδίο Ακροποτάμου Καβάλας, με στόχο την ανάπτυξη θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων και τη θέρμανση καλλιεργειών εδάφους [4],[5].

Παρά τις σημαντικές επενδύσεις ως ανωτέρω, σύμφωνα με εκτιμήσεις [3], λιγότερο από το 10% των βεβαιωμένων γεωθερμικών αποθεμάτων (~1000 MWth) αξιοποιείται σήμερα, βλ. διάγραμμα, Αξιοποίηση της Γεωθερμίας στην Ελλάδα.

Γ. Αβαθής Γεωθερμία-Γεωθερμικές Αντλίες Θερμότητας (ΓΑΘ)

Αν ληφθούν υπόψιν, ο αριθμός των μονάδων (>2 εκατ.) και  η συνολική εγκατεστημένη ισχύ (πάνω από 20 GWth) στην Ευρώπη, ευκόλως συμπεραίνεται ότι η εκμετάλλευση της αβαθούς γεωθερμίας με ΓΑΘ αποτελεί αναμφισβήτητα τον πλέον ανεπτυγμένο τομέα της ευρωπαϊκής γεωθερμικής αγοράς.

Σχεδόν σε όλες τις χώρες τις Ευρώπης λειτουργούν μονάδες γεωθερμικών αντλιών θερμότητας, με τις περισσότερες, πάνω από μισό εκατομμύριο,  να βρίσκονται στη Σουηδία. Ακολουθούν η Γερμανία (πάνω από 300 χιλ.) η Γαλλία (πάνω από 200 χιλ.) και η Φινλανδία (πάνω από 100 χιλ.). Στην τελευταία καταγράφεται και  ο μεγαλύτερος ρυθμός αύξησης, την τριετία 2013-2016, βλ. κατωτέρω διάγραμμα. Πράγματι, στη Φινλανδία πάνω από το 50% των νέων μικρών κατοικιών χρησιμοποιούν τις ΓΑΘ ως μέθοδο θέρμανσης και δροσισμού [1]. Επισημαίνεται πάντως, ότι ο  ρυθμός αύξησης της ευρωπαϊκής αγοράς των ΓΑΘ έχει περιοριστεί τα τελευταία χρόνια, κυρίως εξαιτίας της συρρίκνωσης της αγοράς στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου.

Στην Ελλάδα, η πρώτη κατοικία με ΓΑΘ εγκαταστάθηκε το 1992-1993, δείτε εδώ το πλήρες ιστορικό:. http://elladitsamas.blogspot.com/2007/10/blog-post_20.html. Η αξιοποίηση της αβαθούς γεωθερμίας (Τ<25°C) μέσω των ΓΑΘ ξεκίνησε ουσιαστικά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, μέσα από μια σειρά ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων με την ενεργό συμμετοχή του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών & Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ).  Από τα μέσα της δεκαετίας αυτής, είχαν πλέον δημιουργηθεί ώριμες συνθήκες και το κατάλληλο (απλούστατο) νομοθετικό πλαίσιο που έδωσαν εντυπωσιακή ώθηση στην αγορά των ΓΑΘ, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, παρά την οικονομική κρίση, με ανάπτυξη 10%-15% ετησίως. Σύμφωνα με το ΚΑΠΕ, ο αριθμός των εγκατεστημένων ΓΑΘ υπερβαίνει τις 3200 μονάδες (τέλος του 2016), με τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ να ξεπερνά τα 157 MWth (βλ. διάγραμμα pie για την αξιοποίηση της γεωθερμίας στην Ελλάδα) [3].

Οι Γεωθερμικές αντλίες θερμότητας (ΓΑΘ) χρησιμοποιούνται κυρίως για την θέρμανση/ψύξη κατοικιών και γραφείων, όμως έχει ήδη ξεκινήσει η χρήση  τους και σε εμπορικά καταστήματα, κολυμβητήρια, πανεπιστημιακούς χώρους, την αποπάγωση πεζοδρομίων κι ακόμη τον ξενοδοχειακό τομέα καθώς και ορισμένες  αγροτικές εφαρμογές. Σε αρκετές εγκαταστάσεις χρησιμοποιείται ως πηγή θέρμανσης το θαλασσινό νερό ή οι ρηχοί παράκτιοι υδροφορείς (συστήματα ανοικτού βρόχου).

 

 Συμπεράσματα. Ο  νέος νόμος για τη Γεωθερμία

Στην Ευρώπη, την τελευταία πενταετία καταγράφεται αύξηση της εγκατεστημένης γεωθερμικής ισχύος σε όλες τις κατηγορίες χρήσεων, με ένα μεγάλο μέρος του βεβαιωμένου δυναμικού να μην έχει αξιοποιηθεί ακόμη. Το μεγαλύτερο μερίδιο της ευρωπαϊκής γεωθερμικής αγοράς (65%) κατέχει η αβαθής γεωθερμία. Στις άμεσες εφαρμογές, κυριαρχεί η τηλεθέρμανση, η οποία υλοποιείται σε 22 χώρες, με νέα δίκτυα να κατασκευάζονται σχεδόν παντού, ενώ στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος συνδέεται κυρίως με την θεαματική ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου στην Τουρκία.

 

Στην Ελλάδα γίνονται σημαντικές προσπάθειες κυρίως στον τομέα των άμεσων εφαρμογών, ο οποίος έχει τεθεί σε τροχιά ανάπτυξης, κυρίως στις Περιφέρειες  Μακεδονίας-Θράκης, εντούτοις σε μία χώρα με τόσο αξιόλογο δυναμικό εντοπισμένο σε τόσο μικρά βάθη ταμιευτήρων, η γεωθερμία δεν έχει ακόμη παγιωθεί στο ενεργειακό ισοζύγιο και παραμένει διαχρονικά η μεγάλη αγνοημένη ΑΠΕ. Πράγματι, λιγότερο από το 10% των βεβαιωμένων γεωθερμικών αποθεμάτων για θερμικές χρήσεις αξιοποιείται σήμερα, ενώ η καταγραφείσα αύξηση της εγκατεστημένης γεωθερμικής ισχύος την τελευταία δεκαετία οφείλεται κυρίως στην αξιοποίηση της αβαθούς γεωθερμίας με τις ΓΑΘ, για τον κλιματισμό εσωτερικών χώρων.   Αν λάβουμε  υπόψη την συνολική εκτίμηση του γεωθερμικού δυναμικού της χώρας μας,  αυτό αντιστοιχεί  σε πάνω από 2.5 εκατ. τόνους ισοδύναμου πετρελαίου ανά έτος (ΤΟΕ/έτος), δηλαδή η γεωθερμία θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να συνεισφέρει πάνω από το 15 % της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης  της χώρας, εντούτοις η συνεισφορά της σήμερα είναι στο 0,1% (χωρίς ΓΑΘ). Ως προς την ηλεκτρική ενέργεια, η συμμετοχή της γεωθερμίας είναι μηδενική, ενώ η συμμετοχή των ΑΠΕ στην (ακαθάριστη τελική) κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στη Χώρα μας για το 2016 ανήλθε στο 24,1%, κατατάσσοντας την Ελλάδα στη 15η θέση ανάμεσα στα 28 κράτη-μέλη (στοιχεία Eurostat).

Ο ισχύων Νόμος περί Γεωθερμίας (Ν. 3175/2003) είναι υπό αναθεώρηση από το αρμόδιο υπουργείο ΠΕΝ. Ο νέος  νόμος, που αναμένεται σύντομα να εισαχθεί στη βουλή (έχει συνταχθεί από ειδική επιτροπή και έχει ήδη περάσει το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης, http://www.opengov.gr/minenv/?p=9454), προσβλέπει στην ενίσχυση της επενδυτικής κινητικότητας  κυρίως στη χαμηλή ενθαλπία, διαχωρίζοντας την αξιοποίηση από τη διαχείριση των πεδίων οπότε με τον τρόπο αυτό προσδοκάται η είσοδος του μικρού τοπικού επενδυτή στη γεωθερμική αγορά.  Ουσιαστικά σήμερα δεν γίνεται διαχείριση σε κανένα πεδίο. Επιπλέον δε η κατηγοριοποίηση και ο χαρακτηρισμός των πεδίων που προβλέπεται από τον Ν. 3175 σε «βεβαιωμένα» και «πιθανά» είναι κατ’ουσίαν πλασματικός. Ο νέος νόμος, προβλέπει  νέα κατηγοριοποίηση των γεωθερμικών πεδίων σε τοπικού (θερμοκρασία ρευστού 30-90°C) και εθνικού ενδιαφέροντος (άνω των 90°C) καθώς και τον ορισμό της ελάχιστης θερμοκρασίας γεωθερμικού δυναμικού στους 30°C, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα αξιοποίησης αρκετών αγροτικών υδρογεωτρήσεων για άρδευση. Τέλος, απλοποιούνται ορισμένες διαδικασίες αδειοδότησης και θεσπίζονται ανταποδοτικά οφέλη, από τα μισθώματα, για τις τοπικές κοινωνίες, με το 10% του ποσού των ετήσιων αναλογικών μισθωμάτων να διατίθεται πλέον στους Δήμους. Εξάλλου, η γεωθερμική ενέργεια, εκτός των εθνικών στόχων που έχουν τεθεί, αποδεδειγμένα συμβάλει στην περιφερειακή ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, είτε είναι αστικές είτε αγροτικές, με πολλά άμεσα και έμμεσα πολλαπλασιαστικά οφέλη.   

 

Παραπομπές

[1] Antics, M., Bertani, R., and Sanner, B., 2016 “Summary of EGC 2016 Country Update Reports on Geothermal Energy Use in Europe”, Proc. European Geothermal Congress, 19-24, September 2016, Strasbourg, France.

[2] European Geothermal Council, “EGEC Market Report 2016” Sixth Edition, May 2017, available at https://www.egec.org

[3] Παπαχρήστου Μ., Ανδρίτσος Ν., Αρβανίτης Α. & Δαλαμπάκης Π. (2018) «Εξέλιξη της Αξιοποίησης της Γεωθερμικής Ενέργειας στην Ελλάδα και την Ευρώπη», Πρακτικά 11ου Εθνικού Συνεδρίου του Ινστιτούτου Ηλιακής Τεχνικής (Ι.Η.Τ.) για τις Ήπιες Μορφές Ενέργειας (Θεσσαλονίκη, 14‐16 Μαρτίου 2018), ISSN 1108‐3603, Έκδοση Ι.Η.Τ., Θεσσαλονίκη, Τόμος Α, σελ. 457‐468.

[4] Papachristou, M., Mendrinos, D., Dalambakis, P., Arvanitis, A., Karytsas, C, and Andritsos, N., 2016, “Geothermal Energy Use, Country Update for Greece”, Proc. European Geothermal Congress 2016, 19-24 September 2016, Strasbourg, France.

[5] Αρβανίτης Α “Εντονο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση Γεωθερμικών Πεδίων χαμηλής Θερμοκρασίας σε Ανατ. Μακεδονία-Θράκη”, Περιοδικό ECOTEC, Τεύχος 139, Μάιος 2018, Σελ. 36-37. http://www.oryktosploutos.net/2018/06/blog-post_32.html#.Wyq1JKf-jIU

[6] Τζεφέρης Π. «Το γεωθερμικό παράδειγμα των Αζορών. Μας ενδιαφέρει;». https://energypress.gr/news/geothermiko-paradeigma-ton-azoron-mas-endiaferei

-

[7] European Geothermal Council, “EGEC Market Report 2017” Seventh  Edition, June 2018, available at https://www.egec.org

-----------------------
- Ο Δρ. Πέτρος Τζεφέρης είναι Γεν. Δ/ντής Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ 



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα