Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Προκλήσεις στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας

Η Ευρωπαϊκή και η παγκόσμια στρατηγική για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή στοχεύει σε αειφόρα ενεργειακά συστήματα με μηδενικές ή και χαμηλές εκπομπές CO2, δημιουργώντας νέες προκλήσεις και νέες ευκαιρίες, αρκεί οι προκλήσεις του αύριο να μην αντιμετωπίζονται με τις πρακτικές του χθες.

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι άμεσα συνυφασμένη με την οικονομία και την τεχνολογία και επιβάλλει τον επαναπροσδιορισμό της πολιτικής κυβερνήσεων και μεγάλων ενεργειακών εταιρειών για τις νέες επενδύσεις. Ως εκ τούτου, ο ενεργειακός τομέας και οι αγορές βρίσκονται σε μια δυναμική κατάσταση λόγω μετασχηματισμού και θα έχουν μια μακρά πορεία κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα. Νέες ιδέες και καινοτόμες τεχνολογίες σε συνδυασμό με το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό θα οδηγήσουν σε οικονομική ανάπτυξη με καθαρή και προσιτή ενέργεια και για τις επόμενες γενιές.

Η μείωση των εκπομπών στις επόμενες δεκαετίες θα επιτυγχάνεται με δράσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ για ηλεκτρικές και μη ηλεκτρικές χρήσεις, ενώ συμπληρωματικά θα γίνεται η χρήση φυσικού αερίου. Η ενεργειακή αποδοτικότητα με την είσοδο και των νέων τεχνολογιών αποτελεί πρώτη προτεραιότητα με πολλαπλά οφέλη. Τα τελευταία χρόνια οι πρωτοβουλίες και τα προγράμματα εξοικονόμησης στη χώρα έτυχαν ευμενούς υποδοχής από την κοινωνία, ενώ σημαντικές δράσεις αναπτύσσονται από τους Δήμους, αλλά και υστέρηση του δημόσιου τομέα που πρέπει να πρωτοστατεί. Η εξοικονόμηση ενέργειας στις επόμενες δεκαετίες εκτιμάται σε 30%-40%, που θα επηρεάσει τον ρυθμό αύξησης της ζήτησης και θα μειώσει την κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας.

Ο ηλεκτρισμός εξελίσσεται ως κύριος ενεργειακός φορέας με επέκταση των χρήσεων, καθώς διεισδύει σχεδόν παντού, όπως οι μεταφορές, η θέρμανση/ψύξη κλπ, αποτελώντας μοχλό ανάπτυξης και την πλέον κρίσιμη υποδομή. Οι ΑΠΕ με την ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας επιτυγχάνουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής και θα αποτελέσουν την βασική πηγή ενέργειας εκτοπίζοντας τα ορυκτά καύσιμα. Η Ελλάς διαθέτει υψηλό δυναμικό ηλιακής και αιολικής ενέργειας και αυτό μπορεί να αποτελέσει συγκριτικό πλεονέκτημα. Όμως, το θεσμικό πλαίσιο με την αυθαιρεσία πολιτικών αποφάσεων, μακράν της Ευρωπαϊκής πρακτικής, έφερε την ακριβή ενέργεια των ΑΠΕ με υψηλή επιβάρυνση των καταναλωτών για το επιτευχθέν χαμηλό επίπεδο διείσδυσης. Πρόσφατος διαγωνισμός στα φωτοβολταϊκά έδωσε τιμές σχεδόν διπλάσιες της αγοράς σε αντίθεση με εκείνους σε Γερμανία και Ισπανία κοντά στις τιμές της αγοράς. Ένα απλό και ουσιαστικό θεσμικό πλαίσιο, όπως στη Γερμανία, μπορεί να οδηγήσει σε ευρεία εφαρμογή των ΑΠΕ στην Ελλάδα με είσοδο στην ανταγωνιστική ημερήσια αγορά.

Το πλήθος των διεσπαρμένων ΑΠΕ και η διαλείπουσα παραγωγή τους επιβάλλουν τον ριζικό μετασχηματισμό του ηλεκτρικού συστήματος και των αγορών με την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών, προσφέροντας και νέες υπηρεσίες. Η ψηφιακή τεχνολογία διεισδύει στο ηλεκτρικό σύστημα για την ενσωμάτωση των ΑΠΕ και προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες στη λειτουργία και διαχείρισή του, παρέχοντας «έξυπνη» ενέργεια με μειωμένο κόστος στους καταναλωτές. Νέες ιδέες, όπωςMicrogrids, Smart grids, Smart Cities κλπ και νέες τεχνολογίες εισέρχονται στους νέους σχεδιασμούς για την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος σε ακραία καιρικά φαινόμενα και κυβερνοεπιθέσεις. Επιπλέον, η επικράτηση του ηλεκτρισμού ως βασική ενέργεια με μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ασφάλεια εφοδιασμού και στα γεωπολιτικά της ενέργειας.

Μείωση των εκπομπών υποκαθιστώντας το πετρέλαιο και τις επιβαρύνσεις ΥΚΩ θα γίνει με τις διασυνδέσεις των νησιών με το εθνικό σύστημα με καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ, όπως Κυκλάδες και Κρήτη που δρομολογήθηκαν με μεγάλη καθυστέρηση. Τα μη διασυνδεδεμένα νησιά θα μετατραπούν σε «έξυπνα νησιά» με υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ από 60% έως σχεδόν 100% με μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Εδώ υπάρχει μια δυναμική αγορά για άμεσες επενδύσεις με καινοτόμες τεχνολογίες και πολλαπλά οφέλη.

Μεγάλη μείωση των εκπομπών αναμένεται με την προοδευτική διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων στις μεταφορές με ηλεκτρική ενέργεια κατά βάση από τις ΑΠΕ. Η διαχείριση της φόρτισης και η αξιοποίηση της αποθηκευτικής ικανότητας των μπαταριών των ηλεκτρικών οχημάτων για τις ανάγκες του δικτύου αποτελεί μια νέα πρόκληση, όπου κύριο ρόλο έχουν το έξυπνο τιμολόγιο και οι έξυπνες τεχνολογίες δικτύου. Κάτι ανάλογο αναμένεται και με τις μπαταρίες των διεσπαρμένων οικιακών φωτοβολταϊκών όταν ανοίξει η αγορά.

Οι σταθμοί φόρτισης στο αρχικό στάδιο, που θα συμβάλλουν και στην ανάπτυξη της αγοράς, θα γίνουν χωρίς αξιόλογες δαπάνες όπως εκτιμάται, καθώς οι γραμμές και οι υποσταθμοί του δικτύου διανομής έχουν μεγάλα περιθώρια πρόσθετων φορτίων. Χρειάζεται όμως από τώρα η μελέτη για την πλήρη διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων που θα καθορίσει χρονικά και τις αναγκαίες επενδύσεις στα δίκτυα διανομής και μεταφοράς.

Το 2017 στην Ευρώπη οι ΑΠΕ ξεπέρασαν τον άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή φθάνοντας στο 30% και έστειλαν το μήνυμα ότι ο μετασχηματισμός είναι σε εξέλιξη, αλλά χρειάζεται περαιτέρω ταχύτερη πορεία για καθαρή και προσιτή ηλεκτρική ενέργεια, καθώς οι τιμές των ΑΠΕ είναι ανταγωνιστικές. Οι επενδύσεις παγκοσμίως στην ηλιακή ενέργεια το 2017 ξεπέρασαν κατά πολύ τις αντίστοιχες επενδύσεις άνθρακα και φυσικού αερίου. Μεγάλες επενδύσεις θα χρειασθούν για την ανάπτυξη των μελλοντικών ηλεκτρικών δικτύων και των δικτύων φυσικού αερίου για καθαρή ενέργεια και πιο αποδοτική λειτουργία δικτύου και αγορών.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της τεχνολογίας των ΑΠΕ είναι η υψηλή αξιοπιστία και το χαμηλό κόστος λειτουργίας σε αντίθεση με τις μονάδες ορυκτών καυσίμων. Αυτό το πλεονέκτημα δίδει μια άλλη δυναμική στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για την βέλτιστη αξιοποίησή τους σε συνδυασμό και με τη χρήση σύγχρονων εργαλείων ακριβούς πρόβλεψης παραγωγής. Oι μονάδες αποθήκευσης με μπαταρίες για το δίκτυο ή με αντλησιοταμίευση μπορούν να αξιοποιήσουν την περίσσεια φθηνή ηλεκτρική ενέργεια των ΑΠΕ και να προσφέρουν άριστες υπηρεσίες στη ρύθμιση συχνότητας και τάσεως και μεγάλες επενδύσεις.

Με υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ οι επικουρικές υπηρεσίες στο δίκτυο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και αξία στην αγορά για υψηλή ποιότητα και αξιοπιστία στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, όπου συμβάλλουν και οι μονάδες ΑΠΕ με σύγχρονες τεχνολογίες. Η ευελιξία χαρακτηρίζει την παραγωγή, την μεταφορά και διανομή και ιδιαίτερα τη ζήτηση η οποία μπορεί να πριμοδοτείται.

Ένα πλήθος μικρών μονάδων παραγωγής από ΑΠΕ με χρήση των σύγχρονων τεχνολογιών ICT μπορούν να αποτελέσουν μια εικονική μεγάλη μονάδα παραγωγής (virtual utility ή aggregator) για να συμμετέχει στην αγορά με τα κατάλληλα εργαλεία πρόβλεψης παραγωγής.

Οι διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις εξυπηρετούν το σύστημα με ΑΠΕ, χωρίς να αγνοείται και η γεωπολιτική διάστασή τους και συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία της ενιαίας Ευρωπαϊκής αγοράς για την επίτευξη σύγκλισης τιμών. Αναγκαία καθίσταται μια νέα διασύνδεση με Ιταλία για άμεση πρόσβαση στις αγορές της κεντρικής Ευρώπης. Η αναμενόμενη λειτουργία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας με προηγμένα συστήματα χρηματιστηριακών συναλλαγών σε ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον αναβαθμίζει τις ενεργειακές αγορές με διαφάνεια και αξιοπιστία συμβάλλοντας στη διασυνοριακή συνεργασία, ενώ αυξάνει το ενδιαφέρον για τους επενδυτές και τους συμμετέχοντες στην αγορά.

Οι εξελίξεις του ενεργειακού τομέα προδιαγράφουν τον μακροχρόνιο ενεργειακό σχεδιασμό για δράσεις και επενδύσεις μέσα όμως από ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο και φιλικό επενδυτικό περιβάλλον προς κοινωνική ευημερία και ανταγωνιστικότητα. Η πορεία προς το μέλλον με μεγιστοποίηση του οικονομικού και κοινωνικού οφέλους γίνεται με τις αναγκαίες  ειδικές μελέτες και ερευνητικές εργασίες (γιατί “research powers the future”) αξιοποιώντας τις γνώσεις και δεξιότητες των νέων επιστημόνων, ενώ δίδεται έμφαση στην εκπαίδευση και παραγωγή στελεχών μέσης στάθμης με δεξιότητες στις νέες τεχνολογίες.

---------------

 

Ο κ. Γιάννης Χατζηβασιλειάδης είναι Προέδρος του  ΙΕΝΕ

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2018 που εκδίδει για έβδομη χρονιά το επιτελείο του energypress



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα