Προβλέψεις για τις εκπομπές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ και τι σημαίνει αυτό για την EUA

Το πρόγραμμα REPowerEU σχεδιάζει να παρέχει οικονομικά προσιτή, ασφαλή και βιώσιμη ενέργεια για την Ευρώπη. Στοχεύει στην αύξηση της αιολικής και ηλιακής δυναμικότητας μέχρι το 2030 στην Ευρώπη. Στοχεύει σε 510GW αιολικής ισχύος και 592-600GW ηλιακής ισχύος, αντανακλώντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2022. Η στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια υποστηρίζει αυτούς τους στόχους, με έμφαση στην ετήσια αύξηση μέχρι το 2025. Η μετάβαση από τον άνθρακα και τον λιγνίτη μειώνει την παραγωγική τους ικανότητα, ευθυγραμμιζόμενη με τη δέσμευση της ΕΕ για καθαρότερες πηγές ενέργειας. Αναμένουμε ότι η ανάπτυξη δυναμικότητας φυσικού αερίου θα επιταχυνθεί από 168,30 GW σε 247 GW κατά την περίοδο 2022-2030, ενώ η υδροηλεκτρική, η πυρηνική, η βιοενέργεια και οι άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα παραμείνουν σχετικά σταθερές. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας οδηγούν την ανάπτυξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, με προβλεπόμενη αύξηση +63,60%, από 983 GW σε 1609 GW.

Source: VEF, IEA

Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας

Το μέλλον της ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2030 διαμορφώνεται από διάφορους παράγοντες, με έμφαση στην αποδοτικότητα και την παραγωγική ικανότητα. Ο παλαιότερος άνθρακας και ο λιγνίτης αναμένεται να παρουσιάσουν μείωση της αποδοτικότητας λόγω των παρατεταμένων περιόδων συντήρησης και των μειωμένων ωρών λειτουργίας. Αντίθετα, οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με καύση φυσικού αερίου κερδίζουν έδαφος με βελτιωμένη απόδοση και αυξημένη ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με τον άνθρακα. Η υδροηλεκτρική ενέργεια αντιμετωπίζει προκλήσεις σε φάσεις ακραίων καιρικών συνθηκών, καθώς η αποδοτικότητά της εξαρτάται από τις διακυμάνσεις των υδάτινων πόρων. Ο τομέας της πυρηνικής ενέργειας παλεύει με τη γήρανση του στόλου του και τις συχνότερες διακοπές συντήρησης, γεγονός που οδηγεί σε μείωση της συμβολής του στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής.

Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι επίσης ένα βασικό μέτρο - χρησιμοποιούμε την εκτίμηση του ΙΕΑ για μια αύξηση σε 3271TWh μέχρι το 2030, μια αύξηση περίπου +18% σε σύγκριση με το 2022. Η εξισορρόπηση της αυξανόμενης ζήτησης με βιώσιμες λύσεις αποτελεί σημαντική πρόκληση. Η προσέγγισή μας ευθυγραμμίζεται με τις καθιερωμένες δεσμεύσεις, όπως οι στόχοι REPowerEU και η στρατηγική της ΕΕ για την ηλιακή ενέργεια. Η μοντελοποίησή μας αποκλείει τις πιθανές συμφορήσεις στις υποδομές δικτύου και μεταφοράς και επικεντρώνεται αποκλειστικά στην απαιτούμενη παραγωγή και στο ποιες πηγές μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση. Ως εκ τούτου, το φυσικό αέριο διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη μοντελοποίησή μας, καθώς είναι μια ευέλικτη πηγή που μπορεί να ενεργοποιείται και να απενεργοποιείται γρήγορα, καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξομειώνονται. 

Source: VEF, IEA

Εκπομπές CO2 από παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας

Ο τομέας της ηλεκτροπαραγωγής ενδέχεται να σημειώσει μεγάλη μείωση των εκπομπών μέχρι το 2030. Οι προβλέψεις μας δείχνουν σημαντική μείωση, με μέση ετήσια μείωση περίπου -11% μεταξύ 2022 και 2030. Αυτό θα οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας, από πάνω από 700 εκατ. το 2022,  σε κάτω από 300 εκατ. το 2030. Μέχρι στιγμής, το πρώτο τρίμηνο του 2023, οι εκπομπές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν πιθανότατα μειωθεί κάπου στην περιοχή του -15% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. 

Το ερώτημα είναι βέβαια, αν μια τέτοια απότομη πτώση μπορεί πράγματι να επιτευχθεί, καθώς η θεωρία της δημιουργίας υψηλότερων στόχων και η πρακτική της πραγματικής τεχνικής υλοποίησής τους δεν είναι πάντα πλήρως ευθυγραμμισμένες. Η μεγάλη πτώση της συνολικής προσφοράς EUA πρέπει να συνδυαστεί με μια εξίσου μεγάλη ή μεγαλύτερη πτώση των εκπομπών, διαφορετικά η αγορά γίνεται όλο και πιο στενή. Διατηρώντας όλα τα υπόλοιπα σταθερά, το μοντέλο μας προσδιόρισε ένα επίπεδο μείωσης των εκπομπών ενέργειας κατά -50% περίπου έως το 2030, το οποίο είναι απαραίτητο για να μην πιεστεί απολύτως η αγορά, με επακόλουθα μεγάλα άλματα στην τιμή του EUA. Με άλλα λόγια, εάν δεν υπήρχε ούτε -50% μείωση των εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2030, οι τιμές θα αναμενόταν να αυξηθούν σημαντικά σε ένα επίπεδο όπου θα γινόταν μεγάλης κλίμακας βιομηχανική μείωση ή κλείσιμο της παραγωγής.

Το βασικό μας σενάριο αναμένει μια ιδιαίτερα ισχυρή σταδιακή μείωση των εκπομπών σκληρού άνθρακα(hard coal) από περίπου 225 εκατ. το 2022 σε μόλις 75 εκατ. το 2030. Ισχυρή πτώση, αν και ελαφρώς λιγότερο έντονη, αναμένεται και για τον λιγνίτη, ο οποίος σύμφωνα με το μοντέλο μας θα μειωθεί από 180 εκατ. το 2022 σε μόλις 80 εκατ. το 2030. Το φυσικό αέριο είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση, καθώς βλέπουμε μια σχετικά ισχυρή αύξηση της δυναμικότητας φυσικού αερίου, αλλά μια πτώση της παραγωγής φυσικού αερίου και, ως εκ τούτου, των εκπομπών. Αυτό έχει να κάνει με την ανάγκη για περαιτέρω δυναμικότητα φυσικού αερίου για τη σταθεροποίηση του δικτύου και την αναπλήρωση της χαμένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βασικού φορτίου από άνθρακα και λιγνίτη. Το μοντέλο μας αναμένει ότι οι εκπομπές ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο θα μειωθούν από περίπου 245 εκατ. το 2022 σε περίπου 110 εκατ. έως το 2030. 

Συνολικά, αυτό εξηγεί τη μεγάλη μείωση των εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου -60%,που το μοντέλο μας βλέπει να υλοποιείται μέχρι το 2030.

Source: VEF, IEA

* Ο Χρήστος Χριστοδουλόπουλος είναι Corporate Sales Trader της Vertis Environmental Finance