Η Ελλάδα απέναντι στην ευρωπαϊκή οικονομία του υδρογόνου: Ευκαιρίες, καθυστερήσεις

Η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου το υδρογόνο δεν αποτελεί πλέον μόνο μια τεχνολογική υπόσχεση, αλλά έναν κρίσιμο πυλώνα της νέας βιομηχανικής πραγματικότητας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει το πλαίσιο για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης οικονομίας υδρογόνου, συνδέοντας την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας με την ενεργειακή ασφάλεια και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Μέσα από την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για το Υδρογόνο, το σχέδιο REPowerEU και τη δημιουργία χρηματοδοτικών μηχανισμών όπως η European Hydrogen Bank, η Ευρώπη επιδιώκει να αναπτύξει μια νέα αλυσίδα αξίας, με στόχο την παραγωγή 10 εκατομμυρίων τόνων ανανεώσιμου υδρογόνου έως το 2030 και την εισαγωγή αντίστοιχης ποσότητας από τρίτες χώρες.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν το υδρογόνο θα αποτελέσει μέρος του ενεργειακού μέλλοντος. Το ερώτημα είναι ποια κράτη θα προλάβουν να τοποθετηθούν έγκαιρα στη νέα αυτή αγορά.

Η Ευρώπη επιταχύνει, η Ελλάδα καλείται να καλύψει το θεσμικό κενό

Η ευρωπαϊκή αγορά υδρογόνου εξελίσσεται με ταχύτητα. Χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν ήδη προχωρήσει σε εθνικές στρατηγικές, επενδύσεις υποδομών και δημιουργία βιομηχανικών οικοσυστημάτων.

Η Γερμανία αντιμετωπίζει το υδρογόνο ως βασικό εργαλείο για την απανθρακοποίηση της βαριάς βιομηχανίας. Η Ολλανδία αξιοποιεί τη θέση της ως ενεργειακός κόμβος της Ευρώπης, επενδύοντας σε λιμενικές υποδομές και διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Η Ισπανία και η Πορτογαλία αξιοποιούν το υψηλό δυναμικό ανανεώσιμης ενέργειας για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών έργων μεγάλης κλίμακας. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα: υψηλό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, στρατηγική γεωγραφική θέση, ενεργειακές υποδομές, λιμάνια και ισχυρό τεχνικό ανθρώπινο δυναμικό.

Ωστόσο, το βασικό ζήτημα δεν είναι η έλλειψη δυνατοτήτων. Είναι η ταχύτητα μετάβασης από το επενδυτικό ενδιαφέρον σε ένα ώριμο θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο.

Το χαμένο momentum δεν αφορά την τεχνολογία αλλά την εφαρμογή

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πίσω επειδή δεν διαθέτει τεχνογνωσία ή επιχειρηματικό ενδιαφέρον. Αντίθετα, έχουν ήδη αναπτυχθεί σημαντικές πρωτοβουλίες από ενεργειακές εταιρείες, βιομηχανικούς ομίλους και ερευνητικούς φορείς.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στη δυσκολία δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου πλαισίου που θα επιτρέψει στα έργα υδρογόνου να περάσουν από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της υλοποίησης.

Τα έργα ανανεώσιμου υδρογόνου απαιτούν σαφείς κανόνες για:

• την αδειοδότηση μονάδων ηλεκτρόλυσης

• τη σύνδεση με το ηλεκτρικό σύστημα

• την ανάπτυξη δικτύων μεταφοράς και αποθήκευσης

• την πιστοποίηση του ανανεώσιμου χαρακτήρα του υδρογόνου

• τη δημιουργία εγχώριας ζήτησης από τη βιομηχανία

Η καθυστέρηση στη διαμόρφωση ενός πλήρους πλαισίου αυξάνει την αβεβαιότητα για τους επενδυτές και περιορίζει τη δυνατότητα της χώρας να ανταγωνιστεί ευρωπαϊκές αγορές που έχουν ήδη περάσει στη φάση της υλοποίησης

Η ελληνική ευκαιρία στην οικονομία του υδρογόνου

Παρά τις καθυστερήσεις, η Ελλάδα δεν έχει χάσει την ευκαιρία. Αντίθετα, διαθέτει τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο πράσινου υδρογόνου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη

Έργα όπως το White Dragon στη Δυτική Μακεδονία και οι πρωτοβουλίες ανάπτυξης υποδομών μέσω του H2DRIA και του ΔΕΣΦΑ δείχνουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον για τη δημιουργία μιας ελληνικής αλυσίδας αξίας υδρογόνου.

Το ζητούμενο πλέον είναι η επιτάχυνση.

Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί συντονισμό μεταξύ πολιτείας, βιομηχανίας, επενδυτών και επιστημονικής κοινότητας. Χρειάζεται ένα πλαίσιο που θα μειώνει τις καθυστερήσεις, θα ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και θα επιτρέπει την προσέλκυση κεφαλαίων

Η επόμενη δεκαετία θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης

Η οικονομία του υδρογόνου δεν θα διαμορφωθεί στο μέλλον. Διαμορφώνεται σήμερα. Η Ευρώπη έχει ήδη ξεκινήσει τη δημιουργία των υποδομών, των κανονισμών και των αγορών που θα υποστηρίξουν τη νέα ενεργειακή εποχή. Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική επιλογή: είτε να αξιοποιήσει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και να συμμετέχει ενεργά στη νέα αλυσίδα αξίας είτε να περιοριστεί στον ρόλο του παρατηρητή. Η πρόκληση δεν είναι η έλλειψη πόρων. Είναι η ταχύτητα λήψης αποφάσεων και η ικανότητα μετατροπής της στρατηγικής σε πράξη. Το πράσινο υδρογόνο αποτελεί μια μεγάλη ευρωπαϊκή βιομηχανική ευκαιρία. Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για να συμμετέχει. Το επόμενο βήμα είναι να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον ώστε η ευκαιρία αυτή να μετατραπεί σε ανάπτυξη.