Ασφάλεια εφοδιασμού και περισσότερος ανταγωνισμός στη νέα φάση της ενεργειακής μετάβασης

Ο πόλεμος στο Ιράν μάς έδειξε πώς ανταποκρίνεται η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα στις ισχυρές αναταράξεις μιας -ακόμα- μεγάλης κρίσης. Παρά την πολύ μεγάλη αύξηση των τιμών φυσικού αερίου οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά παρέμειναν στα ίδια περίπου επίπεδα. Φαίνεται ότι τελικά η απόζευξη των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού μπορεί να γίνει και με το target model και την οριακή τιμολόγηση. Άλλωστε, κάτι αντίστοιχο παρατηρήθηκε και στις άλλες ευρωπαϊκές αγορές όσον αφορά τις τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς. Αυτό που άλλαξε με την κρίση είναι η σμίκρυνση της διαφοράς μεταξύ των σταθερών (μπλε) και των κυμαινόμενων (πράσινων) τιμολογίων. Και αυτό είναι φυσιολογικό επακόλουθο της αύξησης των τιμών στις προθεσμιακές αγορές για τα προϊόντα με λήξη εντός του 2026. Η δυνατότητα ενός παρόχου να προσφέρει σταθερό τιμολόγιο σε μια συγκεκριμένη τιμή και για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μπορεί να βασιστεί είτε σε κάποιο προϊόν από την προθεσμιακή αγορά είτε σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο παραγωγής στο οποίο συμπεριλαμβάνονται πηγές χαμηλού συνολικού κόστους, π.χ. μεγάλα και αποσβεσμένα υδροηλεκτρικά και σε ταυτόχρονη παρουσία στο πελατολόγιό του εκατομμυρίων οικιακών πελατών για τους οποίους δεν έχει πληρώσει κάποιο κόστος κτήσης. Στην Ελλάδα μόνο μία εταιρεία απολαμβάνει τις συνθήκες που περιγράφει το δεύτερο σκέλος της προηγούμενης πρότασης. Οι υπόλοιπες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα προθεσμιακά συμβόλαια. Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμα και είκοσι χρόνια μετά την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού στην Ελλάδα, το level playing field παραμένει μία επιδίωξη και όχι πραγματικότητα. Και αυτό το γεγονός του μειωμένου και άνισου ανταγωνισμού έχει χειροπιαστές επιπτώσεις. Άρα όσο πιο γρήγορα το αλλάξουμε τόσο πιο γρήγορα θα δούμε τα οφέλη για τους καταναλωτές, νοικοκυριά κι επιχειρήσεις.

Και εάν ο πόλεμος στο Ιράν αποκάλυψε τις αδυναμίες του ελλιπούς ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά ρεύματος, η νέα φάση της ενεργειακής μετάβασης στην οποία έχουμε εισέλθει αποκαλύπτει την κρίσιμη αξία της ασφάλειας εφοδιασμού και της επάρκειας ισχύος για την ομαλή λειτουργία όχι μόνον της αγοράς και του ηλεκτρικού συστήματος αλλά και της χώρας εν γένει. Τώρα πια οι κυμαινόμενες ανανεώσιμες πηγές, φωτοβολταϊκά και αιολικά, είναι το μισό του μίγματος παραγωγής στον ηλεκτρισμό και το ποσοστό αυτό θα συνεχίσει να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με το ΕΣΕΚ αλλά και με τα επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης. Σε αυτήν ακριβώς τη φάση αποδεικνύεται ο κρίσιμος ρόλος των μονάδων φυσικού αερίου οι οποίες διασφαλίζουν ότι το ρεύμα συνεχίζει να περνάει από τα καλώδια τόσο σε περιόδους με πολύ μειωμένη παραγωγή από τα φ/β και τα αιολικά (γερμανιστί: Dunkelflaute) όσο και σε καθημερινή βάση παρά τις (πολύ) μεγάλες αυξομειώσεις στην παραγωγή των κυμαινόμενων ΑΠΕ στη διάρκεια κάθε 24ώρου. Στην Ελλάδα έχουμε την τύχη να διαθέτουμε έναν ισχυρό στόλο μονάδων αερίου ο οποίος διασφαλίζει ότι η πράσινη μετάβαση γίνεται χωρίς να χρειαστεί να ζήσουμε ό,τι και η Ισπανία πέρυσι. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες ηλεκτρισμού στη χώρα μας πέραν από την ηλεκτροπαραγωγή με φυσικό αέριο είναι και οι μεγαλύτεροι επενδυτές τόσο σε έργα ΑΠΕ όσο και στην αναδυόμενη αγορά της αποθήκευσης. Επομένως, με τα σημαντικά κεφάλαια που διαχρονικά επενδύουν στην εθνική οικονομία διασφαλίζουν όχι μόνο την ασφάλεια εφοδιασμού αλλά και την επιτυχή αλλαγή του ενεργειακού μίγματος, με βάση τους ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Συμπερασματικά, αυτό που χρειάζεται τώρα η πατρίδα μας στο ενεργειακό πεδίο είναι περισσότερος ανταγωνισμός και ίσοι όροι παιχνιδιού προκειμένου να μειωθούν ουσιωδώς οι τιμές ενέργειας. Κι έτσι να πληρωθεί και η βασικότερη προϋπόθεση για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, ως υποσυνόλου της οικονομίας της ΕΕ, όπως ακριβώς επιτάσσει και η Έκθεση Ντράγκι. Εδώ και δύο χρόνια…

Ο Γιάννης Γιαννακόπουλος είναι Πρόεδρος του ΕΣΑΗ.

To άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2026 που εξέδωσε για 15η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress.