Ο ξεχασμένος δείκτης Κόστους/Οφέλους

Πριν από λίγες μέρες το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε τους 153.000 δικαιούχους του προγράμματος «Ανακυκλώνω – Αλλάζω συσκευή» για την επιδότηση αντικατάστασης οικιακών ηλεκτρικών συσκευών κυρίως ψυγείων, μηχανημάτων κλιματισμού, καταψυκτών κ.λπ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, το πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό €150 Εκατ., επιδοτεί κατά ένα ποσοστό 30 με 50% με βάση οικονομικά κριτήρια (30% για ετήσιο εισόδημα ανά μέλος οικογένειας άνω των 20,000Ευρω αυξανόμενο μέχρι 50% για εισόδημα ανά μέλος μέχρι 5000Ευρω) με το υπόλοιπο να προέρχεται από τους επωφελούμενους) και θα μειώσει την κατανάλωση ενέργειας κατά 209.000 MWh (μεγαβατώρες) ετησίως με συνεπακόλουθο αποτέλεσμα την ετήσια μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (ΑΦΘ) κατά 126.000 τόνους ισοδύναμου CO₂.

Δηλαδή, με ένα σμπάρο 3 τριγόνια, την μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, άρα και του κόστους της στα νοικοκυριά, και την μείωση των εκπομπών ΑΦΘ. Και βέβαια, μια τέτοια δράση είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και με την προσπάθεια επίτευξης του νέου φιλόδοξου στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης μείωσης των εκπομπών κατά 55% σε σχέση με αυτές του 1990 μέχρι το 2030. Και ως εκ τούτου τα €150 Εκατ. θα χρηματοδοτηθούν από το λήγον (2014-2020) Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από Εθνική Συμμετοχή.

Επειδή όμως συχνά ξεχνάμε ότι ακόμα χρωστάμε και της Μιχαλούς και θα έπρεπε να είμαστε προσεκτικοί πως αξιοποιούμε τους πόρους που έχουμε στην διάθεσή μας, μήπως θα άξιζε να εξετάσουμε το συνήθως παραμελημένο δείκτη του κόστους/οφέλους του κάθε προγράμματος συμπεριλαμβανομένου και αυτού που ήδη τρέχει έστω και ex-post; Τέτοιος δείκτης θα μπορούσε να είναι το ποσό της εξοικονομούμενης ενέργειας ανά ευρώ επιδότησης ή και η μείωση εκπομπών ΑΦΘ ανά ευρώ επιδότησης.

Στον Πίνακα 1 που ακολουθεί έγινε μια προσπάθεια να υπολογιστούν οι 2 δείκτες αυτοί με βάση τα στοιχεία του ΥΠΕΝ (για τα οποία βεβαια δεν δόθηκαν λεπτομέρειες και παραδοχές υπολογισμού όπως το κόστος ανά συσκευή, ο χρόνος ζωής τους, ο χρόνος λειτουργίας κλπ ώστε να ελεγχθεί η ακρίβεια των εκτιμήσεων).

Συμπεριλαμβάνονται επίσης και οι τιμές των δεικτών για ισόποσες εναλλακτικές επιδοτήσεις για οικιακά φωτοβολταϊκά τα οποία, όπως και η αντικατάσταση των συσκευών, ενισχύουν νοικοκυριά. Τα οικιακά φωτοβολταϊκά έχουν όμως σε σχέση με τις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, το πλεονέκτημα μεγαλύτερης Ελληνικής προστιθέμενης αξίας από τμήματα του υλικού εγκατάστασης και τα εργατικά.

Το συμπέρασμα της σύγκριση είναι προφανές. Η απόδοση της ενίσχυσης των οικιακών φωτοβολταϊκών είναι παρασάγγες καλύτερη επιλογή και θα πρέπει να επιλεγεί. Ή να επιλεγεί κάτι άλλο όπως η ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου για μεγαλύτερη και ευκολότερη ένταξη ΑΠΕ ή έστω και αυτή του «Εξοινοκομώ κατ’ οίκον».

Και θα μου πείτε, γιατί μας τα λες τώρα αυτά;

Γιατί τώρα θυμήθηκα τι έγινε και την άνοιξη του 2009. Η τότε κυβέρνηση ανακοίνωσε (και υλοποίησε) το πρόγραμμα «Αλλάζω ΚΛΙΜΑτιστικό». Τα αντίστοιχα στοιχεία (απολογιστικά) του προγράμματος εκείνου με διάρκεια από 5/6/2009 μέχρι αρχικά 22/8/2009 ήταν: προϋπολογισμός €46,9Εκατ., με επιδότηση κατά ένα ποσοστό 35% (και με το υπόλοιπο να προέρχεται από τους επωφελούμενους) , αφορούσε 141,323 συσκευές (μάξιμουμ 2 ανά νοικοκυριό), μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 53.260 MWh ετησίως με συνεπακόλουθο αποτέλεσμα την ετήσια μείωση εκπομπών ΑΦΘ κατά 46.870 τόνους ισοδύναμου CO₂.

Οι αντίστοιχοι δείκτες για το πρόγραμμα «Αλλάζω ΚΛΙΜΑτιστικό» δίνονται στον ακόλουθο Πίνακα 2 που ακολουθεί με τιμές για τα οικιακά φωτοβολταϊκά του 2010-2011 (οπότε και υλοποιήθηκαν).

Η σύγκριση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κανένας δεν έκανε μια ex-post αξιολόγηση προγραμμάτων επιδότησης και βέβαια ότι τίποτε ουσιαστικά δεν άλλαξε από τότε.

Και επειδή το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε ότι προσπαθεί να εξασφαλίσει πόρους για την επέκταση του προγράμματος θέλησα τώρα να θυμίσω ότι «Το τρις εξαμαρτείν ουκ ανδρός, γυναικός ούτε καν παιδός σοφού».

ΥΓ: Δεν έχω καμία συμμετοχή σε επιχειρήσεις εισαγωγής, εμπορίας, εγκατάστασης ή εκμετάλλευσης φωτοβολταϊκών