On-bill financing: Θετικοί οι προμηθευτές, ποιες αλλαγές ζητούν – Ισχυρές επιφυλάξεις επαγγελματιών της αγοράς ενεργειακών αναβαθμίσεων

Στρατηγικό διάλογο, για το μέλλον της αγοράς ενεργειακών αναβαθμίσεων, άνοιξε η δημόσια διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ για την τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας, με αντικείμενο την εισαγωγή του on-bill financing. Οι τοποθετήσεις των συμμετεχόντων αναδεικνύουν μια σαφή διαχωριστική γραμμή: από τη μία πλευρά, οι προμηθευτές ενέργειας βλέπουν ένα εργαλείο επιτάχυνσης επενδύσεων και δημιουργίας νέων ροών εσόδων.

Από την άλλη μεριά, οι τεχνικοί φορείς και οι επαγγελματίες των υπηρεσιών ενεργειακών αναβαθμίσεων προειδοποιούν για κινδύνους συγκέντρωσης αγοράς και ασύμμετρης πρόσβασης σε κρίσιμα κανάλια χρηματοδότησης.

Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο μετατοπίζει ουσιαστικά μέρος της επενδυτικής λειτουργίας στους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας έναν μηχανισμό όπου η χρηματοδότηση έργων ενεργειακής απόδοσης γίνεται από τους παρόχους και ανακτάται μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Με αυτό τον τρόπο, οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση σε δραστηριότητες που έως τώρα ανήκαν είτε στο χρηματοπιστωτικό σύστημα είτε στις εταιρίες ενεργειακών υπηρεσιών (ESCOs).

Αλλαγή προμηθευτή 

Η ΔΕΗ, στην τοποθέτησή της, αντιμετωπίζει το εργαλείο ως καταλύτη για την επιτάχυνση της διείσδυσης παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, το on-bill financing «αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στη μόχλευση ιδιωτικών πόρων για τη βελτίωση του ανθρακικού αποτυπώματος των κτιρίων, η οποία συνιστά προτεραιότητα για την ενεργειακή μετάβαση και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στη χώρα».

Παράλληλα, η επιχείρηση επισημαίνει πως θα πρέπει να γίνει πιο ξεκάθαρο τι θα ισχύει στην περίπτωση που ο χρήστης του ακινήτου αλλάξει προμηθευτή. Επομένως θα πρέπει να διευκρινίζεται πως, σε αυτό το σενάριο, ο καταναλωτής θα συνεχίζει να εξοφλεί το δάνειο στον παλιό πάροχό του, ο οποίος χρηματοδότησε την ενεργειακή αναβάθμιση.

Σύμφωνα επίσης με την εταιρεία, από τη στιγμή που η σύμβαση χρηματοδότησης θα υπογράφεται με τον νόμιμο χρήστη του κτιρίου, θα πρέπει να υπάρχουν σαφείς προβλέψεις για το τι θα ισχύει στην περίπτωση που αυτός δεν ταυτίζεται με τον ιδιοκτήτη του. Μία εναλλακτική είναι η σύμβαση ενεργειακής αναβάθμισης να είναι αυτοτελής (εντελώς διακριτή από τη σύμβαση προμήθειας).

Θωράκιση για τις επισφάλειες

Εναλλακτικά, θα μπορούσαν οι συμβάσεις να είναι τριμερείς, για να εξασφαλίζεται η σύμφωνη συναίνεση και του ιδιοκτήτη. Την ανάγκη διασφάλισης της συναίνεσης του ιδιοκτήτη τονίζει και η Volton, στη δική της τοποθέτηση.

Ο ΕΣΠΕΝ από την πλευρά του υποστηρίζει πως, καθώς οι οικονομικές συναλλαγές των προμηθευτών με τους πελάτες του θα διευρυνθούν, θα πρέπει να υπάρξει πλέον πρόνοια ώστε να αντικατασταθεί το Άρθρο 42 του Κώδικα Προμήθειας και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για τη μετακίνηση σε άλλο πάροχο των καταναλωτών με χρέη.

Παράλληλα, σημειώνει πως είναι αναγκαίος ο περιορισμός των επισφαλειών. Δεδομένου ότι τυχόν ληξιπρόθεσμες οφειλές πελατών που συνδέονται με την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών δεν θεμελιώνουν δικαίωμα για απενεργοποίηση της παροχής, είναι απαραίτητη η ανάπτυξη μηχανισμών για την αποτελεσματική διαχείριση των σχετικών κινδύνων, όπως ενδεικτικά μέσω κρατικής εγγυοδοσίας.

Προνομιακή πρόσβαση στον καταναλωτή

Στον αντίποδα, οι τεχνικοί φορείς –με χαρακτηριστικές τις παρεμβάσεις της ΕΝ.Ε.ΕΠΙ.Θ.Ε. και του Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ– αναδεικνύουν τον κίνδυνο δημιουργίας συνθηκών κάθετης ολοκλήρωσης, όπου οι προμηθευτές ενέργειας αποκτούν ταυτόχρονα ρόλο χρηματοδότη, παρόχου υπηρεσιών ενεργειακών υπηρεσιών και διαχειριστή πληρωμών. Αυτό, σύμφωνα με τις τοποθετήσεις τους, θα αποκλείσει από τον ισότιμο ανταγωνισμό τις εταιρείες που τώρα παρέχουν υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης.

Η βασική ανησυχία αφορά τη λειτουργία του λογαριασμού ρεύματος ως μηχανισμού αποπληρωμής, ο οποίος λειτουργεί ως «μονοπώλιο πρόσβασης» στον τελικό πελάτη. Η ΕΝ.Ε.ΕΠΙ.Θ.Ε. (Ένωση Ελληνικών Επιχειρήσεων Θέρμανσης και Ενέργειας) υποστηρίζει πως οι πάροχοι θα μπορούν να προσφέρουν κατ’ αποκλειστικότητα ένα «πακέτο» υπηρεσιών

ενέργειας, χρηματοδότησης και εξοπλισμού, επομένως οι επαγγελματίες θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν μόνο ως υπεργολάβοι ή προμηθευτές εξοπλισμού του παρόχου και όχι ως ισότιμοι ανταγωνιστές.

Στόχοι ενεργειακής βελτίωσης

Επομένως, ζητά το πλαίσιο On-Bill Financing να θεσμοθετηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτρέπει μεν στους παρόχους ενέργειας να λειτουργούν ως πλατφόρμες χρηματοδότησης και αποπληρωμής, αλλά να αποκλείει τη δυνατότητα αποκλειστικής ή προνομιακής διάθεσης συγκεκριμένων προϊόντων και υπηρεσιών από τους παρόχους, χάρις στη δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά ενέργειας.

Υιοθετώντας παρόμοια προσέγγιση, το Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας του ΤΕΕ υποστηρίζει πως είναι σημαντικό να υπάρχει εξακρίβωση της ποιότητας των αναβαθμίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, εκτιμά πως θα πρέπει να τίθενται ποσοτικοί στόχοι ενεργειακής αναβάθμισης, να πραγματοποιούνται έλεγχοι από μηχανικούς πριν και μετά την υλοποίηση των έργων, όπως επίσης και να θεσπιστούν μέτρα ώστε η αγορά υπηρεσιών ενεργειακής αναβάθμισης να μην γίνει έρμαιο μονοπωλιακών πρακτικών.