Κοντολέων: Η βιομηχανία θα βρει την άκρη – Το ερώτημα είναι αν η χώρα μπορεί να πάει μπροστά

«Εμείς θα επιβιώσουμε. Ξέρουμε τη δουλειά μας. Θα συρρικνωθούμε. Κάτι θα κάνουμε. Το θέμα είναι: η χώρα πάει μπροστά έτσι;». Με αυτή τη φράση ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων συμπύκνωσε, μιλώντας στη Ναυτεμπορική, το πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική βιομηχανία εξαιτίας του υψηλού ενεργειακού κόστους.

Για τον επικεφαλής της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας, το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς εάν οι επιχειρήσεις θα καταφέρουν να αντέξουν ακόμη μία περίοδο υψηλών τιμών. Οι μεγάλες βιομηχανίες, όπως ανέφερε, θα προσαρμοστούν, θα περιορίσουν ενδεχομένως την παραγωγή τους και θα αναζητήσουν τρόπους για να επιβιώσουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτή η προσαρμογή για την ίδια την ελληνική οικονομία: εάν θα γίνουν νέες επενδύσεις, εάν θα αυξηθούν οι εξαγωγές και εάν μπορεί πράγματι να ενισχυθεί η συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ.

Και αυτό διότι η αφετηρία στον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό γίνεται ολοένα και πιο άνιση. Όπως τόνισε ο κ. Κοντολέων, βιομηχανίες σε ανταγωνιστικές χώρες εξασφαλίζουν πλέον ηλεκτρική ενέργεια στην περιοχή των 50 ευρώ/MWh, την ώρα που η ελληνική χονδρεμπορική αγορά μπορεί να κινείται κοντά στα 200 ευρώ/MWh.

«Ο Ιταλός έχει 50 ευρώ και ο Έλληνας 200», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι με το φυσικό αέριο στα 83 ευρώ/MWh η χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρισμού διαμορφώνεται στην περιοχή των 200 ευρώ/MWh.

Το πρόβλημα είναι η επόμενη επένδυση

Η βασική ανησυχία της βιομηχανίας, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΒΙΚΕΝ, αφορά περισσότερο το αύριο παρά το σήμερα. Μια υφιστάμενη επιχείρηση μπορεί να επιχειρήσει να διαχειριστεί μια περίοδο υψηλού κόστους. Πολύ δυσκολότερα όμως θα αποφασίσει να προχωρήσει σε μια νέα επένδυση όταν δεν γνωρίζει σε ποια επίπεδα θα βρίσκεται η τιμή του ηλεκτρισμού σε έναν ή δύο χρόνους.

«Δώσε κάτι σταθερό να βλέπει ο άλλος ότι για τρία χρόνια εγώ βάζω πρόγραμμα επενδύσεων, να κάνω επενδύσεις, να προχωρήσω, να αναπτυχθώ», ήταν το μήνυμα του κ. Κοντολέοντα. Χωρίς έναν τέτοιο ορίζοντα, το επενδυτικό ρίσκο γίνεται εξαιρετικά μεγάλο, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον στο οποίο παραμένει ανοιχτό ακόμη και το ερώτημα για την πορεία του φυσικού αερίου.

Η διάσταση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδεθεί με τον κυβερνητικό στόχο για αύξηση της συμμετοχής της μεταποίησης στο ΑΕΠ. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, η μεταποίηση αντιστοιχεί περίπου στο 9% του ελληνικού ΑΕΠ, με τον στόχο να βρίσκεται στο 12%.

«Πώς θα πάει;», διερωτήθηκε, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται τέταρτη από το τέλος στην Ευρώπη, πάνω μόνο από τη Μάλτα, το Λουξεμβούργο και την Κύπρο. Για να αναπτυχθεί η βιομηχανία, όπως υπογράμμισε, χρειάζεται πρωτίστως έναν σταθερό ορίζοντα μέσα στον οποίο να μπορεί να σχεδιάσει τις επόμενες κινήσεις της.

700 επιχειρήσεις με το 30% του κόστους τους στην ενέργεια

Το ζήτημα αφορά περίπου 700 ενεργοβόρες βιομηχανίες στην Ελλάδα, σύμφωνα με την αποτύπωση που παρουσίασε ο κ. Κοντολέων. Πρόκειται τόσο για μεγάλες όσο και για μικρότερες επιχειρήσεις που εντάσσονται στους σχετικούς ευρωπαϊκούς κωδικούς δραστηριότητας.

Για αυτές τις επιχειρήσεις, η ενέργεια μπορεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 30% του κόστους παραγωγής. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές μεταβολές στις τιμές του ηλεκτρισμού μπορούν να αλλάξουν δραματικά την ανταγωνιστική τους θέση.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Η ελληνική βιομηχανία δεν δραστηριοποιείται σε μια κλειστή αγορά όπου μπορεί απλώς να μετακυλίσει την αύξηση του κόστους στον καταναλωτή.

Ο κ. Κοντολέων έφερε ως παράδειγμα τη χαλυβουργία. Το ελληνικό προϊόν ανταγωνίζεται στην ίδια διεθνή αγορά το ιταλικό ή το ισπανικό και η τιμή του καθορίζεται από τις συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς. «Εάν δεν είσαι ανταγωνιστικός, δεν πουλάς», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι εξαγωγικές βιομηχανίες δεν μπορούν απλώς να περάσουν το αυξημένο κόστος ενέργειας στις τιμές τους.

Η Ευρώπη δίνει τριετή ορίζοντα

Ακριβώς σε αυτή την αβεβαιότητα έρχεται, κατά την ΕΒΙΚΕΝ, να απαντήσει το ευρωπαϊκό πλαίσιο CISAF. Όπως εξήγησε ο κ. Κοντολέων, το πλαίσιο επιτρέπει τη στήριξη των ενεργοβόρων επιχειρήσεων για περίοδο τριών ετών, προσφέροντας έναν βαθμό προστασίας από τις μεγάλες διακυμάνσεις της αγοράς.

Η δυνατότητα αφορά έκπτωση 50% επί της εμπορικής τιμής για το 50% της κατανάλωσης, κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο μεταφράζεται ουσιαστικά σε έκπτωση περίπου 25% επί της συνολικής κατανάλωσης. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η επιχείρηση γνωρίζει εκ των προτέρων ένα σημαντικό μέρος του ενεργειακού της κόστους και μπορεί να σχεδιάσει επενδύσεις σε βάθος τριετίας.

Παράλληλα, η ενίσχυση δεν δίνεται χωρίς επενδυτικές υποχρεώσεις. Το 50% των χρημάτων που θα λάβει μια επιχείρηση θα πρέπει εντός δύο ετών να επενδυθεί σε νέες ΑΠΕ, αποθήκευση ή έργα ενεργειακής εξοικονόμησης. Έτσι, κατά τον πρόεδρο της ΕΒΙΚΕΝ, το ευρωπαϊκό μοντέλο επιχειρεί να συνδυάσει την ανταγωνιστικότητα με την πράσινη μετάβαση.

Οι άλλοι κινούνται ήδη

Το πρόβλημα για την Ελλάδα είναι ότι την ώρα που η συζήτηση για την εφαρμογή του CISAF συνεχίζεται, ανταγωνιστικές οικονομίες έχουν ήδη κινηθεί.

Ο κ. Κοντολέων αναφέρθηκε στη Γερμανία, αλλά και στη Βουλγαρία, η οποία είχε εγγυημένη τιμή 62,5 ευρώ/MWh για τη βιομηχανία και, σύμφωνα με ενημέρωση της ΕΒΙΚΕΝ από ελληνικά εργοστάσια που δραστηριοποιούνται στη γειτονική χώρα, την κατέβασε στα 50 ευρώ/MWh.

Η σύγκριση με τη Βουλγαρία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο. Σύμφωνα με τον κ. Κοντολέων, η συμμετοχή της βιομηχανίας στο βουλγαρικό ΑΕΠ βρίσκεται στο 15%, έναντι περίπου 9% στην Ελλάδα.

«Πάμε να υπογράψουμε και στα 115 ευρώ»

Ενδεικτική της ανάγκης για προβλεψιμότητα ήταν και η αναφορά του προέδρου της ΕΒΙΚΕΝ στο προϊόν ηλεκτρικής ενέργειας που προσφέρεται στους οικιακούς καταναλωτές.

«Ευπρόσδεκτο να το δώσει και στη βιομηχανία. Το δεχόμαστε σήμερα. Πάμε να υπογράψουμε. Με 115 ευρώ», ανέφερε, θέλοντας να καταδείξει ότι ακόμη και μια τιμή σαφώς υψηλότερη από εκείνη που εξασφαλίζουν ανταγωνιστές στο εξωτερικό θα μπορούσε να αποτελέσει βάση συζήτησης εφόσον προσέφερε σταθερότητα.

Το μήνυμα της ΕΒΙΚΕΝ είναι συνεπώς ότι το ενεργειακό κόστος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ακόμη πρόβλημα των βιομηχανικών επιχειρήσεων. Το διακύβευμα αφορά το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.

Οι υφιστάμενες επιχειρήσεις μπορούν να προσαρμοστούν. Μπορούν να μειώσουν παραγωγή, να περιορίσουν επενδύσεις ή να αναζητήσουν άλλους τρόπους για να διατηρηθούν στην αγορά. Όμως ακριβώς εκεί βρίσκεται και ο μεγαλύτερος κίνδυνος: μια βιομηχανία που επιβιώνει συρρικνούμενη δεν μπορεί ταυτόχρονα να αποτελέσει τον μοχλό για την αύξηση της μεταποίησης, των επενδύσεων και των ελληνικών εξαγωγών.

Και όπως το έθεσε ο ίδιος ο Αντώνης Κοντολέων: «Εμείς θα επιβιώσουμε. Ξέρουμε τη δουλειά μας. Θα συρρικνωθούμε. Κάτι θα κάνουμε. Το θέμα είναι η χώρα πάει μπροστά έτσι;»