Ιωαννίδης: Οι τέσσερις πυλώνες για την ενεργειακή μετάβαση και ο ενεργιακός ρεαλισμός

Τη σημασία της διαφοροποίησης του ενεργειακού μείγματος, της επιτάχυνσης των επενδύσεων σε αποθήκευση και δίκτυα, αλλά και της δημιουργίας ώριμων έργων που θα μπορούν να προσελκύσουν χρηματοδότηση, ανέδειξε ο κ. Ζήσης Ιωαννίδης, σύμβουλος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μιλώντας την Τετάρτη στο 4ο Hydrogen and Green gases Forum που διοργανώνει το energypress.gr.

Η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια ως προς την ηλεκτροποίηση, με τις ΑΠΕ να έχουν φτάσει στο 50% του ενεργειακού μείγματος, ενώ η ορυκτή ισχύς έχει υποχωρήσει κάτω από το 8%. «Τους τελευταίους 12 μήνες έχουμε βάλει περίπου 3 GW, ενώ την περίοδο 2015-2019 είχαμε γύρω στα 6. Και από το 2020 και μετά έχουμε βάλει 8 GW ΑΠΕ», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης πρέπει να στηριχθεί σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: την αποθήκευση, τα δίκτυα, τις διασυνδέσεις και τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος.

Η πρόοδος που έχει συντελεστεί και οι προκλήσεις

Σύμφωνα με τον κ. Ιωαννίδη, η χώρα έχει μείνει πίσω στον τομέα της αποθήκευσης, ωστόσο τα τελευταία χρόνια καταγράφεται πρόοδος. Όπως σημείωσε, μέχρι την 1η Απριλίου είχαν εγκατασταθεί 32-35 MW αποθήκευσης, ενώ στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους να έχουν φτάσει περίπου στα 700 MW. Παράλληλα, προχωρά το έργο αντλησιοταμίευσης της Αμφιλοχίας.

Αναφερόμενος στα δίκτυα και τις διασυνδέσεις, τόνισε ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, της διασύνδεσης των Κυκλάδων και της αναβάθμισης του ΔΕΔΔΗΕ, με 14 νέους υποσταθμούς που θα δημιουργήσουν χώρο για περίπου 600 MW νέων έργων ΑΠΕ.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος, προκειμένου η χώρα να μην είναι ευάλωτη στις διεθνείς εξελίξεις. Όπως είπε, «πρέπει να κάνουμε και ένα diversification στο μείγμα, για να μπορέσουμε να μην είμαστε ευάλωτοι, και να χρησιμοποιήσω και τη λέξη “έρμαια”, του πολιτικού σκηνικού ή του γεωπολιτικού σκηνικού το οποίο συμβαίνει αυτή τη στιγμή στον πλανήτη μας».

Ταυτόχρονα, ο κ. Ιωαννίδης ξεκαθάρισε ότι οι ΑΠΕ δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά πρέπει να εντάσσονται σε μια πολιτική ενεργειακού ρεαλισμού. «Δεν πρέπει να πάμε προς την πράσινη μετάβαση μόνο και μόνο για να πάμε προς την πράσινη μετάβαση. Πρέπει πάντα να έχουμε στο μυαλό μας τον ενεργειακό ρεαλισμό», ανέφερε, εξηγώντας ότι στόχος είναι η διατήρηση χαμηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, η προστασία των πολιτών από εξωτερικές κρίσεις και η προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων μέσω σταθερών και προβλέψιμων τιμών ενέργειας.

«Αν υπάρχει ώριμο έργο, η χρηματοδότηση θα βρεθεί»

Ο κ. Ιωαννίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της χρηματοδότησης, υπογραμμίζοντας ότι η ύπαρξη ώριμων έργων αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για την εξεύρεση κεφαλαίων. «Αν υπάρχει ένα ώριμο έργο, η χρηματοδότηση θα βρεθεί με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», ανέφερε, σημειώνοντας ότι σήμερα υπάρχουν πολλά διαθέσιμα εργαλεία.

Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού, το Ταμείο Απανθρακοποίησης, το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με συνολικούς πόρους περίπου 8,5 δισ. ευρώ, στο ΕΣΠΑ με επιπλέον περίπου 5 δισ. ευρώ, στο Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που σχετίζονται με την άμυνα και τις εφαρμογές dual use.

Παράλληλα, επισήμανε ότι σημαντικοί πόροι κατευθύνονται ή πρόκειται να κατευθυνθούν στη διαχείριση των υδάτων.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η πολυδιάσπαση των χρηματοδοτικών εργαλείων και των αρμόδιων φορέων συχνά δημιουργεί καθυστερήσεις. Όπως εξήγησε, διαφορετικές υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διαφορετικά υπουργεία διαχειρίζονται τα επιμέρους χρηματοδοτικά προγράμματα, γεγονός που λειτουργεί ως τροχοπέδη για την ταχύτερη υλοποίηση έργων.

Υδρογόνο, βιομεθάνιο και το κρίσιμο ζήτημα του ρυθμιστικού πλαισίου

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Ταμείου Ανάκαμψης για την ανάπτυξη του υδρογόνου και του βιομεθανίου.

Όπως είπε, το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε καταλύτη για τη δημιουργία του αναγκαίου ρυθμιστικού πλαισίου, το οποίο διαφορετικά ίσως να καθυστερούσε σημαντικά. Προφανώς, όπως σημείωσε, η διαδικασία αυτή συνδέθηκε με τη μεταρρύθμιση και με το έργο υδρογόνου της Motor Oil.

Αναφερόμενος στα έργα βιομεθανίου που είχαν ενταχθεί στον αρχικό σχεδιασμό του REPowerEU, σημείωσε ότι ο βασικός λόγος που δεν προχώρησαν ήταν η απουσία κοινοποιημένου σχήματος κρατικών ενισχύσεων προς τη DG COMP.

Όπως ανέφερε, στον αρχικό σχεδιασμό είχαν προβλεφθεί 50 εκατ. ευρώ για τα συγκεκριμένα έργα, ωστόσο η έλλειψη έγκρισης δεν επέτρεψε την υλοποίησή τους εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.

«Η κοινοποίηση του σχήματος αυτή τη στιγμή προβλέπεται να έχει γίνει μέχρι το τέλος του έτους», είπε.

Η βιομάζα και οι βάσεις για εγχώρια παραγωγή

Κατά την τοποθέτησή του, ο κ. Ιωαννίδης υπογράμμισε ότι εξίσου σημαντική με τη χρηματοδότηση είναι και η διασφάλιση της πρώτης ύλης.

Όπως σημείωσε, η νομοθεσία για τη βιομάζα και τη συλλογή της, που θεσπίστηκε το 2024, αποτελεί βασικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Παράλληλα, έκανε λόγο για τέσσερις κοινές υπουργικές αποφάσεις που αναμένεται να ενεργοποιηθούν το επόμενο διάστημα και αφορούν την πιστοποίηση των ελεγκτών, τον έλεγχο της απορριπτόμενης βιομάζας και της μεταφοράς της, καθώς και το οικονομικό πλαίσιο επιδότησής της.

Κλείνοντας επεσήμανε ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί μια ισχυρή εγχώρια παραγωγική βάση, ώστε στο μέλλον η ανάπτυξη του κλάδου να μη στηρίζεται αποκλειστικά στις επιδοτήσεις κεφαλαίου, αλλά να συμβάλει στη θωράκιση της χώρας απέναντι στις διακυμάνσεις των αγορών και στις γεωπολιτικές εξελίξεις.