Υδρογονάνθρακες: Τα πραγματικά δεδομένα και τα διδάγματα από την εμπειρία της Κύπρου

Η Κυπριακή Δημοκρατία από το 2007, ύστερα από προετοιμασίες 5-6 ετών, εισήλθε στο στάδιο της υλοποίησης του σχεδιασμού της για την ανακάλυψη και αξιοποίηση του δυναμικού υδρογονανθράκων, το οποίο φαίνεται ότι υπάρχει στην νότια οριοθετημένη και αναγνωρισμένη, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, αποκλειστική οικονομική της ζώνη (ΑΟΖ).

Στον χάρτη 2 παρουσιάζω τα διάφορα ερευνητικά τεμάχια (οικόπεδα), με τις ερευνητικές άδειες που δόθηκαν στην νότια ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα τεμάχια 2,3,9 στις ENI/KOGAS, τα 10, 11 στην  TOTAL και το 12 στις   NOBLE/DELEK. 

n1.jpg

Τους τελευταίους 6 μήνες, η Ιταλική ΕΝΙ και η Κορεάτικη KOGAS εκτέλεσαν τις δύο πρώτες ερευνητικές γεωτρήσεις στο τεμάχιο 9 (Ονασαγόρας-1 και Αμαθούσα-1), σε βάθη θάλασσας της τάξης των 2000 μ. και τελικά βάθη της τάξης των 6000 μ. Και οι δύο γεωτρήσεις ήταν άγονες. Από τα ευρήματα τους προέκυψε ότι,

α) το μοντέλο της ιζηματογενούς λεκάνης και το προβλεπόμενο πετρελαϊκό σύστημα, (τα οποία βασίσθηκαν στις σεισμικές και γεωλογικές έρευνες των εταιριών) ‘’επεσε έξω’.

β)  Τα μοντέλα  χρειάζονται  αναθεώρηση, πριν την συνέχιση των γεωτρήσεων στα τεμάχια 2 και 3. 

γ) Έτσι το γεωτρύπανο SAIPEM-10000 απεσύρθη για να δοθεί χρόνος επαναξιολόγησης και αναθεώρησης των δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά ευρήματα των γεωτρήσεων και των δεδομένων του γειτονικού τεμαχίου 12, όπου έγινε η  ανακάλυψη του κοιτάσματος ΑΦΡΟΔΙΤΗ.

δ) Υπήρξε ανάγκη για συμφωνία ανταλλαγής δεδομένων με την εταιρία Noble, ανάδοχο του τεμαχίου 12, γεγονός το οποίο και έγινε. Πρέπει να τονίσω ότι το  κόστος των δύο γεωτρήσεων της ΕΝΙ ξεπέρασε τα 150 εκατ. δολάρια και οι δαπάνες προήλθαν αποκλειστικά από την ΕΝΙ και την KOGAS !

Όσον αφορά το κοίτασμα Αφροδίτη (τεμάχιο 12), μέχρι πρόσφατα υπήρχαν  σχέδια εκμετάλλευσης με κατασκευή τερματικού υγροποίησης στο Βασιλικό, βασισμένα στις  αρχικές εκτιμήσεις, μετά την πρώτη γεώτρηση Α1. Οι εκτιμήσεις μιλούσαν για ανακάλυψη 5 - 8 tcf (τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου) με περισσότερο πιθανό μέγεθος τα 7 tcf!

Με αυτά τα νούμερα παίχθηκαν αρκετά πολιτικά παιγνίδια και σπέκουλες , ηθελημένες και όχι και δημιουργήθηκαν μεγάλες προσδοκίες. Τότε κάποιοι μιλούσαν για άμεση κατασκευή τερματικού υγροποίησης, άλλοι για προπωλήσεις ΦΑ, με εξόφληση του χρέους, δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας κλπ! (Κάτι παρόμοιο ακουγόταν, με μεγάλη ακροαματικότητα, στα κανάλια και γράφονταν στον τύπο και για τις περιοχές νότια της Κρήτης, από πολύ χειρότερη θέση, αφενός λόγω απουσίας γεωτρήσεων και αφετέρου λόγω παντελούς έλλειψης στοιχείων πετρελαϊκού συστήματος).

Στη συνέχεια ήρθε η επιβεβαιωτική γεώτρηση ΑΦΡΟΔΙΤΗ -2 και διέψευσε τους αριθμούς και έβαλε τα πράγματα στη θέση τους. Οι εκτιμήσεις για τους πλέον πιθανούς  δυνητικούς πόρους (gross mean resources), με τα σημερινά δεδομένα, φαίνεται ότι δεν ξεπερνούν τα 4 tcf ( με 50% πιθανότητες για τα 2 tcf  και 90% πιθανότητες για τα υπόλοιπα 2 tcf). Αυτό φαίνεται να επιτρέπει την κατάρτιση των σχεδίων ανάπτυξης και εκμετάλλευσης και την δήλωση εκμεταλλευσιμότητας  του κοιτάσματος από την ανάδοχη κοινοπραξία, που αναμένεται  να γίνει πολύ σύντομα.

Τα προκαταρκτικά σχέδια προσανατολίζονται για μεταφορά με αγωγό των μεγαλύτερων ποσοτήτων ΦΑ, στα υπολειτουργούντα κέντρα υγροποίησης της Αιγύπτου και από εκεί στις αγορές. Ποσότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες της Κύπρου θα οδηγηθεί με αγωγό προς το Βασιλικό.

Έτσι αναστέλλονται τα σχέδια για το τερματικό υγροποίησης στο Βασιλικό. Ο στόχος του τερματικού, γεωπολιτικά μεν ήταν και είναι πρώτης προτεραιότητας, πλην όμως χρειάζεται επιπλέον βεβαιωμένα αποθέματα για να γίνει εφικτός. Τα επιπλέον αποθέματα μπορεί να προέλθουν από νέες ανακαλύψεις στην Κυπριακή ΑΟΖ ή να συμπληρωθούν από τις ανακαλύψεις του Ισραήλ( ΛΕΒΙΑΘΑΝ).

Δεν υπάρχει λοιπόν καμιά καθυστέρηση στην υλοποίηση του έργου του τερματικού υγροποίησης (όπως ακούγεται συχνά), για τον απλούστατο λόγο ότι, δεν τεκμηριώνεται ακόμα η βιωσιμότητα του έργου, λόγω έλλειψης του κρίσιμου όγκου βεβαιωμένων αποθεμάτων. Προσθέτω ότι το ύψος της επένδυσης τερματικού υγροποίησης μπορεί να φτάσει τα 8-10 δις Ευρώ, ποσό που ξεπερνά το 1/2 του συνολικού προϋπολογισμού του νησιού!

TOTAL και BARBAROS

Η πρόσφατη μερική αποχώρηση της TOTAL, από το ένα από τα δύο ερευνητικά θαλασσοτεμάχιά της και η συνέχιση των ερευνών  στο άλλο, δείχνει ότι η εταιρία δεν πτοήθηκε από την τελευταία πειρατική παρουσία του τουρκικού ερευνητικού σκάφους BARBAROS στην περιοχή. Η πραγματικότητα για την μερική αποχώρηση της, ήταν ότι, με τις μέχρι σήμερα έρευνες και ύστερα από την πτώση των τιμών πετρελαίου, η TOTAL δεν εντόπισε μεγάλους ερευνητικούς στόχους, ικανούς να δικαιολογήσουν τις δαπάνες γεώτρησης  και ανάπτυξής τους, σε περίπτωση ανακάλυψης.

Η αγορά της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων και οι εταιρίες πετρελαίου, έχουν θεσμοθετημένους κανόνες και διαδικασίες προσέγγισης των στόχων τους και αγνοούν τα όποια κερδοσκοπικά (και μη), σενάρια που λέγονται κατά καιρούς από μη ειδικούς, για πολιτικούς ή επικοινωνιακούς λόγους. Αυτά τα σενάρια διαψεύδονται σήμερα από τα πραγματικά στοιχεία των γεωτρήσεων.

Θέλω να επαναλάβω ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων, βρίσκονται μόνο με έρευνες και επιβεβαιώνονται με γεωτρήσεις και όχι με ανέξοδες φλυαρίες και ανακοινώσεις στα ΜΜΕ.

Τεχνικά, οικονομικά και γεωπολιτικά στοιχεία συνεκτιμούνται σε κάθε περίπτωση και εξάγονται κρίσιμα συμπεράσματα.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ - ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ-ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

n2.jpg

Από την 20^η Οκτωβρίου 2014, η Κυπριακή Δημοκρατία δέχθηκε  κατάφωρη παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων με την ‘’εισβολή’’ του τουρκικού σεισμογραφικού σκάφους Barbaros στην νότια  κυπριακή ΑΟΖ, σε περιοχή την οποία είχε προδεσμεύσει με αντίστοιχη NAVTEX η Τουρκία σε συνεργασία με το ψευδοκράτος (χάρτης 3).

n3.jpg

Το Barbaros διεξήγαγε σεισμογραφικές έρευνες σε περιοχή της νότιας κυπριακής ΑΟΖ, η οποίαι επικαλύπτει μέρος από τα θαλασσοτεμάχια 2,3,9, αδειοδοτημένα στην Ιταλο-κορεάτικη κοινoπραξία  ENI/KOGAS. Στην αρχή της ‘’εισβολής’’, βρισκόταν σε εξέλιξη η γεώτρηση Onasagoras-1. Στην συνέχεια ξεκίνησε η Αμαθούσα-1, με το γεωτρύπανο SAIPEM 10000. Οι εργασίες του τουρκικού σεισμογραφικού  διάρκεσαν μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2014.

Οι εργασίες των γεωτρήσεων διεξήχθηκαν και ολοκληρώθηκαν απρόσκοπτα, παρά τις οχλήσεις από την δραστηριότητα του Barbaros και των βοηθητικών του πλοίων, αλλά και την συνεχή επιτήρηση από τουρκικά πολεμικά σκάφη.

Όμως το μεγαλύτερο, κατά την άποψη μου, θέμα, εγείρεται από την παρουσία πολεμικών σκαφών της Τουρκίας (κορβέτες, φρεγάτες, υποβρύχια) νότια της Κύπρου, με σκοπό την δήθεν προστασία των δραστηριοτήτων του Barbaros που προφανώς δεν κινδύνευε από τις ψαρόβαρκες της Κύπρου.

Αυτό αποτελούσε  ένα ιδιότυπο ναυτικό αποκλεισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας . Άρα δεν είναι μόνο οι παραβιάσεις του τούρκικου σεισμογραφικού , αλλά κυρίως είναι η χρήση ναυτικών – στρατιωτικών μέτρων για την επιβολή των επιδιώξεων της Τουρκίας σε βάρος της Κύπρου.

Η Κυπριακή Δημοκρατία  κατήγγειλε τις παράνομες σεισμογραφικές έρευνες και “πήρε”, ως συνήθως, αποφάσεις καταδίκης της τουρκικής επιθετικότητας, όσον αφορά τις παραβιάσεις στην ΑΟΖ. ΗΠΑ και Βρετανία τηρούσαν ίσες αποστάσεις μεταξύ θύματος και θύτη και η ΕΕ παρίστανε τον Πόντιο Πιλάτο. Τελικά η Κυπριακή κυβέρνηση και οι ανάδοχες εταιρίες έδειξαν σταθερή και ανυποχώρητη  στάση βασιζόμενοι κυρίως στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.

Είναι πεποίθηση μου ότι η Τουρκία έχει σχεδιάσει προσεχτικά τις πρόσφατες ενέργειες της στην κυπριακή ΑΟΖ. Γνωρίζει πολύ καλά ότι με την πολιτική των εντάσεων και κρίσεων  κατάφερε να αδρανοποιήσει τις έρευνες  υδρογονανθράκων της Ελλάδας στο Αιγαίο και να εγγράψει υποθήκες και σενάρια συνεκμετάλλευσης. Δεν είναι πολύ μακριά τα γεγονότα και οι κρίσεις στο Αιγαίο με τα σεισμογραφικά ΤΣΑΝΤΑΡΛΙ, ΧΟΡΑ, ΣΕΙΣΜΙΚ,ΤΣΕΣΜΕ,ΠΙΡΙ ΡΕΪΣ κλπ.

Μετά από κάθε κρίση, η Τουρκία κάτι κέρδιζε, από την έλλειψη αποφασιστικότητας και τις υποχωρήσεις της Ελλάδας. Θυμίζω το πρωτόκολλο της Βέρνης, τις συμφωνίες Νταβός, τις συμφωνίες της Μαδρίτης κλπ.  Κάτι παρόμοιο επιδιώκει η Τουρκία σήμερα στην Κύπρο, σαν έλασσον. Ο απώτερος της στόχος  και το μείζον,  είναι αυτοί καθαυτοί, οι υδρογονάνθρακες της Κύπρου.

Η διψασμένη για ενέργεια,Τουρκία, χρησιμοποιεί το κατεχόμενο τμήμα και το ψευδοκράτος που έστησε κατά το δοκούν. Άλλοτε επικαλείται τις συνθήκες Ζυρίχης (τις οποίες κατέλυσε), άλλοτε το σχέδιο Ανάν(το οποίο δεν υπάρχει) και πάγια χρησιμοποιεί το ψευδοκράτος και κυρίως την ισχύ της, την οποία και δηλώνει σε κάθε ευκαιρία, προς επίγνωση και εκφοβισμό. 

‘’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’

Του  Δρ Κωνσταντίνου Νικολάου

Γεωλόγου Πετρελαίων - Ενεργειακού Οικονομολόγου

Μέλους Δ.Σ. Εταιρίας υδρογονανθράκων Κύπρου

(το άρθρο περιλαμβάνεται στην έκδοση GREEK ENERGY 2015)