Θεόδωρος Τσακίρης: Η ΕΔΕΥ ως ανεξάρτητη αρχή

Η δημοσίευση του δεύτερου γύρου εκχώρησης 23 πετρέλαιο-δυναμικών τεμαχίων (20 υποθαλάσσιων και 3 με διαδικασία Open Door)  στην εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εγκαινιάζει την κυρίως φάση της επιχείρησης αναγέννησης της εγχώριας βιομηχανίας Υδρογονανθράκων (Υ/Α). Το 2011 ο τότε υφυπουργός ΠΕΚΑ κ.Μανιάτης έκανε το πρώτο αποφασιστικό βήμα μέσω της ψήφισης του Νόμου 4001/2011 τον Αύγουστο εκείνου του τρικυμιώδους έτους, που αποτελεί τη ρυθμιστική βάση για τη λειτουργία της επαν-αναδυόμενης αγοράς υδρογονανθράκων στον τομέα Εξερεύνησης & Παραγωγής (Ε&Π).

Παρά τις όποιες ατέλειες του και παρά τις μεγάλες καθυστερήσεις που μεσολάβησαν -ένεκα και των δομικών κλυδωνισμών του πολιτικού συστήματος την περίοδο 2012-2013- τα θεμέλια έχουν τεθεί. Μπορεί να κάναμε σχεδόν 2,5 χρόνια να καταλήξουμε με την υπογραφή και την κύρωση του πρώτου γύρου εκχωρήσεων για τις περιοχές του Κατακόλου, του Πατραϊκού και των Ιωαννίνων αλλά η γενικότερη εντύπωση είναι ότι προχωρούμε γρηγορότερα.

Όσοι διακατέχονται από αυτήν την αισιόδοξη ερμηνεία ίσως να μην έχουν συνειδητοποιήσει ούτε την ευαισθησία της βιομηχανίας για το πολιτικό ρίσκο μιας χώρας, που έφτασε στο χείλος της αυτοκτονικής εξόδου της από την Ευρωζώνη τον Ιούνιο του 2012 ούτε την ουσιαστική έλλειψη θωράκισης/οργάνωσης της μοναδικής θεσμικής ασφαλιστικής δικλείδας που προβλεπόταν ότι θα λειτουργούσε ήδη από τον Ν.4001/2011.

Αναφέρομαι προφανώς στην ΕΔΕΥ, η οποία επί ένα περίπου χρόνο μετά την ίδρυσή της απέκτησε πρόεδρο και αντιπρόεδρο και μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο απέκτησε και τα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. Θυμίζω απλώς ότι βάσει του Ν.4001/2011 ο ρόλος της ΕΔΕΥ είναι νευραλγικής σημασίας καθώς αποτελεί τον βασικό διαπραγματευτή από την πλευρά του δημοσίου έναντι των δυνητικών πετρελαϊκών επενδυτών/εταιριών. Η ΕΔΕΥ έχει επίσης την ευθύνη να εποπτεύει την πλήρη τήρηση των όρων παραχώρησης διασφαλίζοντας τα δικαιώματα του Δημοσίου ενημερώνοντας τη Βουλή.

Θα φανταζόταν κάποιος λοιπόν ότι η ΕΔΕΥ, που αποτελεί το υποτιθέμενο "one stop shop" για την παγκόσμια πετρελαϊκή βιομηχανία θα έπρεπε μέχρι σήμερα να έχει στελεχωθεί, να έχει τα δικά της γραφεία, τη ρυθμιστική της αυτονομία, και έναν σταθερό προϋπολογισμό. Αντί αυτού η ΕΔΕΥ εξακολουθεί να υπάρχει μόνο στα χαρτιά και αυτό είναι μια κατάσταση που δεν είναι βιώσιμη εάν θέλουμε να είμαστε σοβαροί στην προσπάθεια προσέλκυσης σοβαρών πετρελαϊκών εταιριών σε γεωλογικά δύσκολες έως πολύ δύσκολες περιοχές βαθέων και υπερβαθέων νερών με την τιμή του πετρελαίου στα $75.  

Εάν δε παράλληλα συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε εισέλθει για τα καλά σε μια μη-αναστρέψιμη περίοδο προεκλογικής πόλωσης και εντονότατων διαξιφισμών, τότε η όλη προσπάθεια που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια είναι πάρα πολύ πιθανό να καταλήξει στην κάλαθο των αχρήστων εάν δεν υπάρξει άμεσα μια ευρεία διακομματική συναίνεση γύρω από την ανάγκη να προστατευθεί ο ρόλος της ΕΔΕΥ. Σε διαφορετική περίπτωση η επόμενη κυβέρνηση είναι πολύ πιθανόν κατά την συνήθη πρακτική να αποδομήσει ότι έχει χτίσει η παρούσα κυβέρνηση και να ξαναμπούμε στο γνωστό φαύλο κύκλο ενδοσκόπησης και αυτοκαταστροφής.

Πρέπει όλοι να καταλάβουμε ότι δεν μπορούμε να λειτουργούμε μόνο με εκλογικούς κύκλους 2-3 ετών την ώρα που ο ορίζοντας της διαδικασίας εξερεύνησης και παραγωγής Υ/Α ξεπερνάει κατά κανόνα τα 25 χρόνια. Η διαχείριση των Υ/Α ξεπερνάει και θα πρέπει να ενώσει όλους τους τρέχοντες πολιτικούς διαχειριστές δεδομένου ότι το στην καλύτερη περίπτωση το πρώτο πετρέλαιο θα παραχθεί (εάν φυσικά πρώτα εξευρεθεί και πιστοποιηθεί) περί το 2020. 

Προκειμένου λοιπόν να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο προτείνονται τα ακόλουθα:

(1) Να ψηφισθεί άμεσα νόμος με τον οποίον η ΕΔΕΥ μετατρέπεται σε Ανεξάρτητη Αρχή Υδρογονανθράκων κατά τα πρότυπα της ΡΑΕ με τη σύμφωνη γνώμη του ΣΥΡΙΖΑ. Το σωστό θα ήταν να υπάρξουν άμεσα κοινές νομοπαρασκευαστικές συναντήσεις μεταξύ των δύο κυβερνητικών κομμάτων και της ομάδας ενέργειας του ΣΥΡΙΖΑ -με τη βοήθεια ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και δεξαμενών σκέψεων- έτσι ώστε το νομοσχέδιο να ψηφισθεί με την ευρύτερη δυνατή πλειοψηφία.

(2) Όλα τα κόμματα που θα συνυπογράψουν αυτό το νομοσχέδιο να προτείνουν έναν αναλογικό αριθμό υποψηφίων για να πληρώσουν τις θέσεις του Δ.Σ. με βάσει την παρούσα κοινοβουλευτική τους επιρροή κατά τα πρότυπα της αναλογικής κατανομής των θέσεων των αντιπροέδρων της Βουλής. Εξυπακούεται ότι οι υποψήφιοι της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ θα είναι τα υπάρχοντα μέλη του Δ.Σ. της ΕΔΕΥ.

(3) Οι υποψήφιοι αυτοί να εγκριθούν με πλειοψηφία 3/5 από την αρμόδια Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής και την Ολομέλεια με αδιάλειπτη 5ετή θητεία και αφού συγκλεισθούν σε σώμα να επιλέξουν εκείνοι τον/την Πρόεδρο και Αντιπρόεδρο της νέας ΕΔΕΥ. Η 5ετή θητεία θα λύσει και το πρόβλημα της διακομματικής νομιμοποίησης των αποφάσεων της όποιας κυβέρνησης δεδομένου ότι δεν θα υπάρχει πλέον ζήτημα να πηγαίνει για τελική έγκριση στη Βουλή η κάθε μια σύμβαση παραχώρησης ξεχωριστά, πρακτική χρονοβόρα και ασυνήθης για τα διεθνή πρότυπα της βιομηχανίας. Η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Υ/Α θα έχει όλη τη νομιμοποίηση που της χρειάζεται με δεδομένη την πλειοψηφία των 3/5 όλων των πτερύγων της Βουλής.

(4)   Τα μέλη του Δ.Σ. πρέπει να είναι όλα αμειβόμενα με εκτελεστικές εξουσίες στον/στην Πρόεδρο ή/και τον/την Αντιπρόεδρο και με συμβόλαια που θα λήγουν στη λήξη της θητείας τους αλλά παράλληλα θα λειτουργούν υπό αυστηρό καθεστώς εποπτείας ασυμβιβάστου και εν προκειμένω θα ήταν χρήσιμο ο νόμος να προβλέπει ότι μια από τις θέσεις ενός διευρυμένου Δ.Σ. της Ανεξάρτητης Αρχής θα καταλαμβάνεται από έναν πάρεδρο του Ελεγκτικού Συμβουλίου.

(5) Ο Προϋπολογισμός της ΕΔΕΥ ή το προτιμότερο την Νέας Ανεξάρτητης Αρχής Υδρογονανθράκων πρέπει να κλείσει άμεσα ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ για την επόμενη διετία-τριετία έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η πρόσληψη του προσωπικού που θα μπορέσει να τρέξει το διαγωνισμό για τα 23 νέα τεμάχια, να διαπραγματευθεί, υπογράψει και εποπτεύσει την εφαρμογή τόσο των υφιστάμενων όσο και των νέων συμφωνιών παραχώρησης.

του Δρ. Θεόδωρου Τσακίρη, Επίκουρου Καθηγητή Γεωπολιτικής & Υδρογονανθράκων Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Διευθυντή Ενεργειακού Προγράμματος ΕΛΙΑΜΕΠ