Η πράσινη μετάβαση μπορεί να έρθει μόνο μέσα από ρεαλιστικούς στόχους και ειλικρινή συνεργασία

Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον που η αστάθεια και η αβεβαιότητα μοιάζουν οι μόνες σταθερές, ο κλάδος των πετρελαιοειδών έχει αποδείξει ότι διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία, ώστε να απαντά στις προκλήσεις και να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα που προκύπτουν, στηρίζοντας στην πράξη την κοινωνία, την οικονομία και τη χώρα.

Τα τελευταία χρόνια, ο κόσμος μας χαρακτηρίζεται από τεκτονικές αλλαγές. Αλλαγές που έχουν αναπόφευκτες και σοβαρές συνέπειες στον χώρο της ενέργειας. Έναν κλάδο άρρηκτα συνδεμένο όχι μόνο με την ανάπτυξη και την ασφάλεια των κρατών, αλλά και με την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Υπάρχουν σήμερα τα ανοικτά πολεμικά μέτωπα που επιδεινώνουν τις ευμετάβλητες συνθήκες. Επηρεάζουν την ενεργειακή πολιτική της Ε.Ε. τόσο σε επίπεδο κόστους, όσο και σε επίπεδο αδιατάρακτης ροής, πρόσβασης και αποθεμάτων. Συγχρόνως, η νέα πολιτική ηγεσία της Αμερικής με τις συνεχείς και αντιφατικές της αποφάσεις, προκαλεί τεράστιες δυσκολίες στο παγκόσμιο εμπόριο. Και όπως είναι φυσικό, όλες οι παραπάνω εξελίξεις επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών και την αγοραστική τους δύναμη, δημιουργώντας έντονη αβεβαιότητα για το πολιτικό σύστημα και αναζωπυρώνοντας ακραίες πολιτικές ιδέες. Και οι δυσμενείς συνθήκες που διαμορφώθηκαν, επιδεινώθηκαν περαιτέρω από τη λανθασμένη επικοινωνιακή πολιτική της Ε.Ε., η οποία απέφυγε να ενημερώσει τον ευρωπαίο πολίτη για τις οικονομικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης και κυρίως ποιον θα επιβαρύνει τελικά το ενεργειακό κόστος της μετάβασης.

Μέσα σε αυτό το ομιχλώδες παγκόσμιο σκηνικό, η χώρα μας συνεχίζει να αποτελεί μια νησίδα σταθερότητας. Έχοντας ξεπεράσει την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, δείχνοντας, παράλληλα, μια σπάνια για τα διεθνή δεδομένα ανθεκτικότητα. Οφείλουμε επίσης να αναγνωρίσουμε πως η Ελλάδα όχι μόνο διατηρεί, αλλά ενισχύει και μάλιστα σημαντικά τον ρόλο της στην ασφάλεια της Ευρώπης, εξελισσόμενη σε έναν κρίσιμο ενεργειακό κόμβο.

Όσον αφορά τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, σύμφωνα με την έκθεση του ΙΟΒΕ για το 2024, ο κλάδος συνέχισε να λειτουργεί μέσα σε ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες που επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τη λειτουργική κερδοφορία των επιχειρήσεων (- 5,2%).

Ακόμη πιο δραματική ήταν η μείωση των καθαρών κερδών μετά από φόρους, η οποία έφτασε το 50,5%, με το περιθώριο καθαρού κέρδους να είναι οριακά θετικό (μόλις 0,08% επί της Αξίας Πωλήσεων).

Βασικός παράγοντας αυτής της τεράστιας πίεσης που δέχθηκε ο κλάδος, στάθηκε το μέτρο του πλαφόν. Ένα μέτρο του οποίου η επί σειρά ετών εφαρμογή είχε καταλήξει να απειλεί ακόμη και τη βιωσιμότητα των νόμιμων επιχειρήσεων, δίχως το παραμικρό όφελος για τους καταναλωτές.

Η κατάργηση του πλαφόν αφενός διέψευσε τους φόβους για εκτίναξη των τιμών καυσίμων και αφετέρου έφερε ξανά συνθήκες ομαλότητας στην αγορά, αφαιρώντας, παράλληλα, ένα «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα» από τις παραβατικές επιχειρήσεις.

Στο μέτωπο της παραβατικότητας η Πολιτεία κέρδισε αρκετές και σημαντικές μάχες. Οι αλλαγές του νομοθετικού πλαισίου, η αυστηροποίηση των ποινών, καθώς και οι εντατικοί έλεγχοι, σε συνδυασμό με την κατάργηση του πλαφόν δείχνουν να περιορίζουν ένα φαινόμενο που έτεινε να καταστεί μάστιγα.

Ωστόσο, δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες. Ο πόλεμος ενάντια στην παραβατικότητα δεν έχει τελειώσει. Απαιτείται συνέπεια, επιμονή, δέσμευση και κυρίως διαρκής επαγρύπνηση και συνεργασία όλων μας. Ο ΣΕΕΠΕ έχει καταθέσει μια πλήρη δέσμη προτάσεων, με αιχμή του δόρατος την ολοκλήρωση και λειτουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος Εισροών – Εκροών.

Η πράσινη μετάβαση, κοινός στόχος όλων, δεν μπορεί να καταστεί εφικτή και βιώσιμη χωρίς να υπάρχει επαρκής χρόνος προσαρμογής για όλους, για τις επιχειρήσεις, για τους καταναλωτές, ακόμη και για το ίδιο το κράτος.

Το σημαντικότερο δίδαγμα της τελευταίας δεκαετίας είναι ότι η πολυπόθητη αυτή μετάβαση δεν θα έρθει με το πάτημα ενός κουμπιού. Πρόκειται για μία κρίσιμη και σύνθετη διαδικασία που απαιτεί στρατηγικό σχέδιο και προσεκτικές κινήσεις. Υπεραισιόδοξοι ή ακόμη χειρότερα μη ρεαλιστικοί στόχοι μπορεί να έχουν ολέθριες επιπτώσεις, σε βάρος των αναπτυξιακών προοπτικών της χώρας και της Ευρώπης, αλλά και σε βάρος της κοινωνικής ευημερίας.

Οι εταιρείες του κλάδου χρειάζονται, με απλά λόγια, λιγότερες εκπλήξεις. Τι σημαίνει αυτό; Ξεκάθαρο ρυθμιστικό πλαίσιο και σταθερούς, δίκαιους κανόνες, καθώς το όλο εγχείρημα προϋποθέτει τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές και τεχνολογίες, επενδύσεις που ήδη έχουν ξεκινήσει να υλοποιούνται.

Το μόνο που αποζητούν οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, στο πλαίσιο του μετασχηματισμού τους, είναι ρεαλιστικές πολιτικές από την πλευρά της Πολιτείας, οι οποίες θα ενισχύουν ή τουλάχιστον δεν θα μειώνουν ακόμη περισσότερο την προβλεψιμότητα στην αγορά.

Καταθέτοντας συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες και κυρίως εφαρμόσιμες προτάσεις, επιδιώκοντας διαρκώς τον διάλογο και τη συνεργασία με την Πολιτεία, ο ΣΕΕΠΕ θα συνεχίσει να εργάζεται με στόχο ένα βιώσιμο μέλλον.

Παρά τις πολλές, διαφορετικές και συνεχιζόμενες προκλήσεις, τα μέλη του ΣΕΕΠΕ παραμένουν προσηλωμένα στην εκπλήρωση του πολυεπίπεδου ρόλου τους, συμμετέχοντας και ενισχύοντας την αναπτυξιακή προοπτική της ελληνικής οικονομίας, και ταυτόχρονα στηρίζοντας την κοινωνία και τις επιχειρήσεις.

________

Ο Γιάννης Αληγιζάκης είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.