Με εκτίναξη στα 3,5 GW «κλείδωσε» το δυναμικό στη πρόσκληση για τις merchant standalone μπαταρίες - Η ρήτρα «αντισυγκέντρωσης» και το όριο των 14 μηνών - Ολη η απόφαση του ΥΠΕΝ

Με εκτίναξη στα 3,5 GW «κλείδωσε» το δυναμικό στην πρόσκληση για τις merchant standalone μπαταρίες - Η ρήτρα «αντισυγκέντρωσης» και το όριο των 14 μηνών - Ολη η απόφαση του ΥΠΕΝ

24 02 2025 | 07:30

Σε εκτίναξη της δημοπρατούμενης ισχύος στα 3,55 GW για τις merchant standalone μπαταρίες στις οποίες θα χορηγούνται κατά προτεραιότητα όροι σύνδεσης, προχώρησε τελικά το ΥΠΕΝ, μπροστά στο τεράστιο επενδυτικό ενδιαφέρον και τα όλο και πιο ισχυρά σήματα που λαμβάνει από την αγορά.

Το δυναμικό που προβλέπει το σχέδιο της υπουργικής απόφασης που βγήκε τη Παρασκευή σε δημόσια διαβούλευση και η οποία θα διαρκέσει έξι μέρες, μέχρι και την Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου, ξεπερνά κατά πολύ τα σενάρια που εξέταζε μέχρι πριν από λίγες ημέρες η πολιτική ηγεσία, ανεβάζοντας τον πήχη στα 2,65 GW για τα έργα που θα εγκατασταθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ και στα 900 MW για εκείνα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.

Στη πράξη επικράτησε η άποψη στο ΥΠΕΝ ότι πρέπει να θέσει στη κρίση της αγοράς μέσω μιας και μόνο πρόσκλησης την κάλυψη του συνόλου του στόχου για συστήματα αποθήκευσης μέχρι το 2030. Κι αυτό, καθώς η ισχύς που δείχνει να προκρίνει το υπουργείο καλύπτει πάνω από το 80% των 4,3 GW που προβλέπει το ΕΣΕΚ μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Συνυπολογίζοντας και τα 900 MW που έχουν ήδη δοθεί μέσω των διαγωνισμών της ΡΑΕΕΥ, ο στόχος έχει πλέον υπερκαλυφθεί.

Ταυτόχρονα η απόφαση προβλέπει υψηλές εγγυητικές επιστολές, βάζει αυστηρά όρια αντισυγκέντρωσης, κριτήρια επιλογής που σχετίζονται με τη γεωγραφική θέση εγκατάστασης των μπαταριών, αλλά και ένα σφιχτό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης για τους επενδυτές, διαφορετικό από τα σενάρια που είχαν μέχρι τώρα κυκλοφορήσει.

Δήλωση ετοιμότητας εντός 14 μηνών

Τα έργα των merchant standalone μπαταριών τα οποία θα πάρουν οριστική προσφορά σύνδεσης θα πρέπει να υποβάλουν δήλωση ετοιμότητας εντός 14 μηνών. Η δέσμευση που βάζει το σχέδιο αφορά την υποβολή δήλωσης ετοιμότητας από την αποδοχή της οριστικής προσφοράς σύνδεσης και όχι την ηλέκτριση εντός 18 μηνών, όπως ήθελαν οι μέχρι πρότινος πληροφορίες. Επί της ουσίας, επελέγη η συγκεκριμένη προσθεσμία στη λογική ότι η τήρησή της εξαρτάται αποκλειστικά από τον επενδυτή, χωρίς να υπεισέρχεται το χρονικό διάστημα μέχρι την ηλέκτριση, κάτι που εξαρτάται από τον Διαχειριστή.

Αν δεν τηρηθεί το συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο, καταπίπτει η υψηλή εγγυητική επιστολή που ορίζεται στα 200.000 ευρώ / MW για τα έργα που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ και στα 50.000 ευρώ/ MW για εκείνα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Τα χρήματα καταλήγουν στον ειδικό λογαριασμό ΑΠΕ και ο αρμόδιος διαχειριστής απενεργοποιεί τη σύνδεση του έργου. Το ίδιο θα συμβαίνει και αν διαπιστωθεί ότι ο επενδυτής παραβίασε τη ρήτρα «αντισυγκέντρωσης», δηλαδή το πλαφόν στα έργα που μπορεί να υλοποιήσει, προκειμένου να μην κλειδώσουν μερικοί λίγοι και μεγάλοι, ολόκληρο το διαθέσιμο χαρτοφυλάκιο.

Πώς επιμερίζεται σε κατηγορίες η δημοπρατούμενη ισχύς

Στη πρόσκληση του υπουργείου, η δημοπρατούμενη ισχύς των έργων επιμερίζεται σε κατηγορίες τόσο για αυτά που θα πάρουν όρους σύνδεσης στο δίκτυο μεταφοράς, όσο και για εκείνα πάνω στο δίκτυο διανομής. Στη περίπτωση αυτών που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ, το μέγιστο όριο των 2,65 GW «σπάει» ως εξής:

Τα πρώτα 500 MW (κατηγορία Α1) αφορούν μπαταρίες που έχουν συνάψει διμερή συμβόλαια (PPAs) διάρκειας τουλάχιστον 8 ετών με ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Τα επόμενα 100 MW (κατηγορία Α2) μπαταρίες που έχουν διμερή συμβόλαια με επιχειρήσεις. Η μέγιστη ισχύς έγχυσης των μπαταριών πρέπει να είναι μεγαλύτερη των 10 MW και να μην υπερβαίνει τη μέγιστη ετήσια ισχύ κατανάλωσης της βιομηχανίας ή της επιχειρήσης το 2024.
Επιπλέον 250 MW (κατηγορία Β) αφορούν μπαταρίες που εγκαθίστανται σε πρώην λιγνιτικές περιοχές.
Τέλος, ο μεγάλος όγκος των 1,8 GW (κατηγορία Γ) αφορά όλες τις μπαταρίες που δεν ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες.

Στη περίπτωση των μπαταριών που αφορούν το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, το μέγιστο όριο των 900 MW επιμερίζεται ως εξής:

Τα πρώτα 400 MW (κατηγορία Α) αφορούν μπαταρίες με μέγιστη ισχύ έγχυσης μεγαλύτερη ή ίση των 5 MW.
Τα επόμενα 200 MW (κατηγορία Β) είναι όσα έχουν μέγιστη ισχύ έγχυσης από 1- 5 MW.
Ακολουθούν επιπλέον 200 MW (κατηγορία Γ) με μέγιστη ισχύ έγχυσης μικρότερη του 1 MW.
Και ο κύκλος κλείνει με ακόμη 100 MW (κατηγορία Δ) για επενδυτές που έχουν συνάψει διμερή συμβόλαια (PPAs), διάρκειας τουλάχιστον 8 ετών με βιομηχανίες ή επιχειρήσεις. Η μέγιστη ισχύς έγχυσης των μπαταριών πρέπει να είναι μικρότερη των 10 MW και να μην υπερβαίνει τη μέγιστη ετήσια ισχύ κατανάλωσης της επιχειρήσης το 2024.

Τα κριτήρια αντισυγκέντρωσης

Ενα κρίσιμο στοιχείο της πρόσκλησης είναι η ρήτρα «ιδιοκτησιακής αντισυγκέντρωσης». Ενα μέγιστο όριο έτσι ώστε να μη καταλήξει το δημοπρατούμενο portfolio αποκλειστικά στα χέρια λίγων.

Τα ανώτατα όρια μπαίνουν στα 200 MW ανά επενδυτή και στα 500 MW για το σύνολο των έργων που μπορεί να αναπτύξει κάποιος στην 5ετία, δηλαδή μέχρι το 2030. Είναι ένα ακόμη δείγμα ότι η πρόσκληση έχει συνταχθεί από το ΥΠΕΝ με ορίζοντα να καλύψει το σύνολο του στόχου μέχρι το 2030, στέλνοντας το μήνυμα ότι για όσους δεν ανταποκριθούν σε αυτή, μπορεί το «παράθυρο» για μπαταρίες να κλείσει οριστικά μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Στη περίπτωση των μπαταριών που αφορούν διμερή συμβόλαια (PPAs), γι’ αυτές που αφορούν το δίκτυο του ΑΔΜΗΕ τα ανώτατα όρια μπαίνουν στα 100 MW (κατηγορία Α1) και στα 50 MW (κατηγορία Α2). Στα 50 MW μπαίνει και το πλαφόν για μπαταρίες με συμβόλαια PPAs πάνω στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Η τήρηση των ορίων αντισυγκέντρωσης θα ελέγχεται από τη ΡΑΕΕΥ και το ΥΠΕΝ.

Κατανομή ανά γεωγραφική περιφέρεια

Το εγχείρημα συνοδεύεται από γεωγραφικά κριτήρια, ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε μπαταρίες που αφορούν περιοχές με υπερπροσφορά πράσινης παραγωγής και που πραγματικά τις έχει ανάγκη το σύστημα. Ετσι, ο μεγάλος όγκος της δημοπρατούμενης ισχύος των 1,8 GW στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ, (κατηγορία Γ) θα κατανεμηθεί με πλαφόν ανά γεωγραφική περιφέρεια, το οποίο θα συνυπολογίζει την εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταικών και τα έργα με υφιστάμενους όρους σύνδεσης σε κάθε περιοχή, προκειμένου να επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή αποθήκευση κατά τα μεσημέρια.

Σε περίπτωση μη εξάντλησης του μέγιστου ορίου για κάποιες εκ των Περιφερειών, το διαθέσιμο υπόλοιπο μεταφέρεται στην Περιφέρεια με το μεγαλύτερο όριο διατιθέμενης ισχύος και η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι εξάντλησης του ορίου ή των αποδεκτών αιτημάτων.

Τα έργα με ισχύ έγχυσης άνω των 10 MW που θέλουν να εγκατασταθούν στις παραπάνω περιφέρειες, πλην Κρήτης, Κυκλάδων και Ιονίων Νήσων, πρέπει να υποβάλουν ηλεκτρονικά τα απαιτούμενα δικαιολογητικά εντός 2 μηνών από τη δημοσίευση της πρόσκλησης. Τα έργα με ισχύ έγχυσης μικρότερη ή ίση των 10 MW που ενδιαφέρονται για Κρήτη, Κυκλάδες και Ιόνια Νησιά, πρέπει να υποβάλουν δικαιολογητικά εντός 4 μηνών.

Τα κριτήρια κατάταξης

Στα έργα μπαταριών που έχουν συνάψει συμβόλαια PPAs και θα εγκατασταθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ, (κατηγορίες Α1, Α2) με μέγιστο δημοπρατούμενο όριο ισχύος τα 600 MW, η σειρά κατάταξης για το 30%, δηλαδή τα 180 MW, θα εξαρτάται από το πόσο κοντά βρίσκονται από τη βιομηχανία ή την επίχειρηση. Στα υπόλοιπα 420 MW, η σειρά κατάταξης θα εξαρτάται από το πόσο κοντά βρίσκονται σε ΚΥΤ ή σε υποσταθμό.

Σε ό,τι αφορά το υπόλοιπο όριο της δημοπρατούμενης ισχύος, δηλαδή τα 2,05 MW (κατηγορίες Β,Γ), τα μεν 615 MW θα αξιολογούνται με βάση τη χρονική σειρά υποβολής του αιτήματος, ενώ τα υπόλοιπα 1,435 GW, με βάση την απόσταση από το ΚΥΤ ή τον υποσταθμό.

Στη περίπτωση των έργων που θα εγκατασταθούν στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, όπου το μέγιστο όριο δημοπρατούμενης ισχύος είναι 900 MW, για το μεν 30%, δηλαδή για τα 270 MW, η αξιολόγηση θα γίνεται με βάση το πόσο κοντά βρίσκονται σε υποσταθμό, ενώ για τα υπόλοιπα 630 MW, το κριτήριο κατάταξης θα αφορά την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος για όρους σύνδεσης.

Συμπερασματικά, το νέο πλαίσιο πριμοδοτεί τα έργα εκείνα που βρίσκονται πιο κοντά σε ΚΥΤ ή υποσταθμούς, αλλά και στη κατανάλωση, δηλαδή πιο κοντά στους τελικούς πελάτες με τους οποίους έχουν συνάψει διμερές συμβόλαιο, προκειμένου να μειωθούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι ανάγκες για νέα έργα δικτύου.

Οι εγγυητικές

Οπως είπαμε, οι εγγυητικές ορίζονται στα 200.000 ευρώ/ MW για τα έργα που θα συνδεθούν στο δίκτυο του ΑΔΜΗΕ και στα 50.000 ευρώ / MW για εκείνα πάνω στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, υπολογιζόμενες επί της μέγιστης ισχύος έγχυσης της μπαταρίας. Οι εγγυητικές επιστρέφονται εφόσον οι επενδυτές δεν ενταχθούν στις λίστες της κατά προτεραιότητας αξιολόγησης αιτημάτων για οριστική προσφορά σύνδεσης.

Ποια έργα δικαιούνται να υποβάλλουν αίτηση

Στη πρόσκληση δικαιούνται να συμμετάσχουν έργα standalone μπαταριών που έχουν υποβάλει αίτημα για οριστική προσφορά σύνδεσης, είναι περιβαλλοντικά αδειοδοτημένα, καθώς και όσα έχουν εξασφαλίσει προέγκριση δανείου ή διαθέτουν ίδια κεφάλαια για το έργο.

Το ίδιο ισχύει για τις υπό ανάπτυξη μπαταρίες με μέγιστη ισχύ έγχυσης μεγαλύτερη ή ίση των 0,5 MW και διάρκεια τουλάχιστον 2 ωρών, για όσες δεν έχουν πάρει λειτουργική ενίσχυση μέσω των διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ και για εκείνες που δεν έχουν λάβει όρους σύνδεσης για προσθήκη μπαταρίας σε υφιστάμενο σταθμό ΑΠΕ ή δεν εμπίπτουν στις διατάξεις για μετατροπή συμβατικών μονάδων σε συστήματα αποθήκευσης.

Επίσης τα έργα πρέπει να έχουν κατοχυρώσει το χώρο εγκατάστασης και για αυτό θα πρέπει να προσκομίσουν τίτλο κτήσης, συμβόλαιο μίσθωσης, προσύμφωνο ή άλλο συμφωνητικό χρονικής διάρκειας 10 ετών.

Ποιες μπαταρίες είναι επιλέξιμες

Επιλέξιμες είναι οι standalone μπαταρίες διάρκειας τουλάχιστον 2 ωρών, που διαθέτουν βαθμό απόδοσης πλήρους κύκλου κατ’ ελάχιστον ίσο με 80% κατά την έναρξη λειτουργίας τους και που έχουν ικανότητα συμμετοχής στις διαδικασίες εφεδρείας του συστήματος. Επίσης πρέπει να είναι ασφαλισμένες έναντι πυρκαγιάς, εκρήξεων και διάχυσης τοξικών υλικών και να έχει προβλεφθεί η αποξήλωσή τους και ανακύκλωσή τους μετά τη διάρκεια ζωής τους.

Σε θέση μάχης η αγορά

Η αγορά που θεωρεί ότι οι ανάγκες αποθήκευσης είναι πολλαπλάσιες των στόχων που έχει θέσει το ΕΣΕΚ και προβλέπει ότι η εγκατεστημένη τους ισχύ στα τέλη της δεκαετίας μπορεί και να φτάσει στα επίπεδα των 8,5 - 9 GW, έχει πάρει εδώ και καιρό θέσεις αναμένοντας τη πρόσκληση του ΥΠΕΝ, τα κριτήρια, τον επιμερισμό ανά γεωγραφική θέση και τις σειρές προτεραιότητας.

Τα σινιάλα άλλωστε για το τεράστιο ενδιαφέρον σε merchant έργα φτάνουν από παντού, όπως οι αιτήσεις στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ που ξεπερνούν ήδη τα 900 Μεγαβάτ, όπως έγραψε το Energypress (https://energypress.gr/news/standalone-mpataries-ependytikos-pyretos-gia-merchant-erga-kai-sto-diktyo-dianomis-pano-apo).

Τα παραπάνω φυσικά δεν αφορούν παρά ένα σχέδιο. Η τελική του μορφή θα οριστικοποιηθεί μετά τη διαβούλευση που ολοκληρώνεται τη προσεχή Πέμπτη. Τα κριτήρια αντισυγκέντρωσης, αυτά που καθορίζουν τη σειρά προτεραιότητας για τη χορήγηση όρων σύνδεσης, όσα σχετίζονται με τη γεωγραφική θέση και το αιτούμενο σημείο σύνδεσης, μπορεί να αλλάξουν.

Το μόνο βέβαιο είναι τα ισχυρά σήματα της αγοράς στα οποία και στηρίχθηκε το υπουργείο για να εκτινάξει τον πήχη στα 3,5 GW και να «κλειδώσει» από τώρα το στόχο για το 2030. Το σκεπτικό της κυβέρνησης είναι ότι η μαζική εγκατάσταση merchant standalone μπαταριών τα επόμενα χρόνια θα συμβάλει στη μείωση των περικοπών στα έργα ΑΠΕ, και στη δυνατότητα «μεταφοράς» και παραγωγής πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας από τις πρωινές στις βραδινές ώρες, προκειμένου να μειωθούν εκείνες τις ώρες οι τιμές του ρεύματος, με παράλληλη μείωση λειτουργίας των μονάδων φυσικού αερίου και λιγνίτη.