Χαρ. ‘Ελληνας: Ό,τι και να κάνουµε µε την Αίγυπτο, δεν υπάρχει τρόπος να έρθει φυσικό αέριο στην Κύπρο χωρίς τερµατικό

Έχουν γίνει λάθη στη διαχείριση της προµήθειας φυσικού αερίου και είναι καιρός να αλλάξουν οι κανονισµοί αλλά και η νοοτροπία µας, τόνισε στη «Χαραυγή» ο ειδικός σε θέµατα ενέργειας Χαράλαµπος Έλληνας. Πρέπει επίσης να υπογραφούν συµβόλαια για εισαγωγή υγροποιηµένου αερίου για να εξασφαλίσουµε πιο φθηνό αέριο, αφού µετά το 2025 οι τιµές του φυσικού αερίου θα πέσουν αρκετά κάτω, ενώ ταυτόχρονα θα µειώσουµε και τους ρύπους. Τονίζει, τέλος, ότι ο µόνος τρόπος για να έχουµε φυσικό αέριο είναι να έρθει σε υγροποιηµένη µορφή, γι’ αυτό επείγει η ολοκλήρωση του τερµατικού αποϋγροποίησης.

Συνέντευξη στον Μιχάλη Μιχαήλ

Τελικά τα ενεργειακά µας φαίνεται να είναι ένα τεράστιο πρόβληµα που δεν ξέρουµε πώς να το διαχειριστούµε. Οι πρόσφατες δε αποκαλύψεις για το σκάνδαλο της κατασκευής του τερµατικού παραλαβής και επαναεριοποίησης υγροποιηµένου φυσικού αερίου (LNG) στο Βασιλικό άφησαν όλους εµβρόντητους.

Όντως. Παρόλα αυτά το πιο σηµαντικό είναι να βρούµε τρόπο να τελειώσει το τερµατικό εισαγωγής υγροποιηµένου φυσικού αερίου στην Κύπρο, το οποίο έπρεπε να παραδοθεί τον Σεπτέµβριο του 2022 και όσο καθυστερεί τόσο αυξάνεται το κόστος για τον καταναλωτή και χάνουµε εκατοµµύρια ευρώ.

Το δεύτερο είναι να δούµε πώς καταλήξαµε εδώ. Βλέπουµε να βγαίνουν συνεχώς µέσα από τον Τύπο πληροφορίες που είναι τραγικές. Που δείχνουν ότι τα προβλήµατα που βλέπουµε σήµερα κάποιοι αρµόδιοι τα γνώριζαν από το 2019, πριν ο Πρόεδρος αναθέσει το έργο του τερµατικού στην κινεζική εταιρεία.

Το τρίτο είναι ότι εκτός από τα έργα για το LNG, είναι και άλλα έργα που δεν έχουν γίνει. ∆ηλαδή και να ήταν τελειωµένο το τερµατικό, και πάλι δεν θα µπορούσαµε να χρησιµοποιήσουµε φυσικό αέριο.

Γιατί;

∆ιότι οι αγωγοί που θα ενώσουν το τερµατικό µε την ΑΗΚ δεν υπάρχουν ούτε έχουν αρχίσει οι µελέτες ούτε τα συµβόλαια υπάρχουν.

∆ηλαδή µιλούµε για φυσικό αέριο χωρίς να έχουµε κάνει καν ολοκληρωµένο σχεδιασµό;

∆εν έχουν κάνει τίποτε. Πήγαµε σε διαγωνισµούς, µπήκαν ενστάσεις, όπως γίνεται πάντα και ίσως επαναληφθεί ο διαγωνισµός. Πάντως µέχρι σήµερα µελέτες δεν έχουν αρχίσει για τους αγωγούς.

Ούτε προχωρήσαµε να κλείσουµε συµβόλαια για αγορά υγροποιηµένου φυσικού αερίου. Όλα αυτά χρειάζονται να γίνουν για να µπορέσει το έργο να τελειώσει και να γίνει η µετάβαση από µαζούτ στο φυσικό αέριο. Και τώρα να διευθετηθούν όλα αυτά, δεν πρόκειται να εισάγουµε φυσικό αέριο πριν το 2025, αφού δεν έχουµε αγωγούς µεταφοράς. Συνεπώς πρέπει µέχρι το 2025 να κλείσουν όλα τα εκκρεµούντα θέµατα που υπάρχουν, να λύσουµε τα προβλήµατά µας και να είµαστε σε θέση να κάνουµε την εισαγωγή. Και σηµειώστε ότι µέχρι το τέλος του 2025, λόγω όλων αυτών, το κόστος του ηλεκτρισµού θα παραµείνει ψηλό.

Λέγετε ότι η κινέζικη εταιρεία που ανέλαβε το τερµατικό στο Βασιλικό δεν έχει εµπειρία πάνω σε αυτά τα θέµατα, δηλ. στην κατασκευή τερµατικών. Πού το στηρίζετε;

Βεβαίως και δεν έχει, κι αυτά τα έλεγα από το 2019 µε αρθρογραφία µου. Την εταιρεία την ξέρω καλά, διότι εργάστηκα σε αυτή την εταιρεία πριν από χρόνια, σε έργα αγωγών φυσικού αερίου στην Αφρική. Αν κάποιος κοιτάξει την ιστοσελίδα της εταιρείας και εξετάσει τι πείρα είχε για θέµατα υγροποιηµένου φυσικού αερίου µέχρι το 2019, δεν θα βρείτε τίποτα.

Πώς επιλέχθηκε τότε αυτή η εταιρεία;

Τα αναφέρει σε δηλώσεις του ο Γενικός Ελεγκτής και η Γενική Λογίστρια και είναι δηµοσιευµένα.

Είναι εντελώς απαράδεκτο το ότι επιλέγηκε αυτή η εταιρεία, τη στιγµή που επέδειξαν ενδιαφέρον εταιρείες µε τεράστια εµπειρία πάνω σε αυτά τα θέµατα. ∆υστυχώς απορρίφθηκαν και επιλέχθηκε να πάµε µε µία µόνο εταιρεία, δεν ήταν διαγωνισµός, αλλά έγινε ανάθεση του έργου σε µία µόνο εταιρεία µε µία µόνο τιµή. Με άλλα λόγια, δεν υπήρχε ανταγωνισµός.

Γιατί γίνονται αυτά; Μήπως υπάρχουν συµφέροντα;

Πάντα! Αλλά είναι και ο τρόπος που κάνουµε τους διαγωνισµούς. Ο τρόπος που γίνονται στην Κύπρο οι διαγωνισµοί είναι πανάρχαιοι και πάντα καταλήγουν σε προβλήµατα. ∆εν υπήρξε διαγωνισµός χωρίς προβλήµατα. Υπάρχουν ενστάσεις και έχουµε συνέχεια θέµατα διαφθοράς. Υπάρχουν πιο καθαροί τρόποι για να γίνονται διαγωνισµοί. Είναι βέβαια και κάποιοι από πίσω που σπρώχνουν τα πράγµατα.

Για να γίνουν όλα αυτά που λέτε, πρέπει να αλλάξουν οι κανονισµοί…

Ναι, έτσι είναι, και αρµόδια γι’ αυτά τα θέµατα είναι η κυβέρνηση. Ο καλύτερος τρόπος είναι να γίνονται οι διαγωνισµοί µε δύο διαφορετικούς φακέλους.

Πρώτα να γίνει τεχνικός διαγωνισµός. Οι εταιρείες που εγκρίνονται για έργο να υποβάλλουν µόνο τεχνικές προτάσεις και να γίνεται εξονυχιστικός έλεγχος αυτών των προτάσεων. Όταν τελειώσει αυτό το στάδιο, όλες οι εταιρείες που θα συνεχίσουν στον δεύτερο γύρο θα έχουν συµφωνήσει για όλα τα τεχνικά σηµεία του έργου και για όλα τα συµβατικά σηµεία του έργου κι έτσι το µόνο που θα µένει θα είναι στο δεύτερο µέρος να υποβάλουν τις οικονοµικές προσφορές τους, τις τιµές τους.

Όσες εταιρείες δεν συµφωνούν, δεν µετέχουν στο δεύτερο µέρος και όταν έχεις λιγότερο από τρεις εταιρείες τότε δεν προχωρείς µε το έργο, αλλά αρχίζεις ξανά από την αρχή. ∆υστυχώς δεν τα κάνουµε έτσι και δηµιουργούνται προβλήµατα και λόγω έλλειψης διαφάνειας.

Τώρα ψάχνουµε διέξοδο στην Αίγυπτο για αξιοποίηση των τερµατικών της…

Ό,τι και να κάνουµε µε την Αίγυπτο, δεν υπάρχει τρόπος να έρθει φυσικό αέριο στην Κύπρο. Ο µόνος τρόπος για να έρθει είναι σε υγροποιηµένη µορφή. Και αφού δεν έχουµε τερµατικό αποϋγροποίησης, τι να το κάνουµε το αέριο αν δεν ολοκληρωθεί το τερµατικό µας; Γι’ αυτό λέω, πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να ολοκληρωθεί πριν το τέλος του 2025.

Και µέχρι τότε φθηνότερο ρεύµα δεν πρόκειται να δούµε;

Όχι, δεν πρόκειται να υπάρξει φθηνότερο ρεύµα χωρίς την έλευση του φυσικού αερίου. Το µόνο όφελος που µπορεί να υπάρξει, αν προχωρήσει το έργο, είναι η εφαρµογή του σχεδίου «Φωτοβολταϊκά για όλους», που το κάθε νοικοκυριό που θα µπορέσει να τα τοποθετήσει θα έχει πιο φθηνό ρεύµα.

Υπάρχει όµως άλλο πρόβληµα, αυτό της αποθήκευσης…

Υπάρχουν τρόποι να λυθεί αυτό το πρόβληµα µε µπαταρίες αποθήκευσης στα σπίτια. Πρέπει να επιτραπεί αυτό και µπορεί να γίνει εάν τα σχεδόν 350 εκατοµµύρια για τους ρύπους ή ένα µεγάλο µέρος από αυτά διατεθούν γι’ αυτή τη µετάβαση.

Όµως εκείνο που επείγει είναι να τελειώσει το θέµα του Βασιλικού. Είναι τεράστιες οι επιπτώσεις και δεν πρέπει να αφήσουµε το χρόνο να περνά.

(Διάλογος)