Πίσω ολοταχώς στην ενεργειακή μετάβαση μετά το σκληρό μάθημα της κρίσης

Η αισιοδοξία που επικρατούσε ως το 2021 σχετικά με την πορεία της ενεργειακής μετάβασης έδωσε πλέον τη θέση της και επισήμως σε μια πιο ρεαλιστική και μετριοπαθή οπτική.

Θυμίζουμε ότι το 2019 υπήρχαν προβλέψεις, όπως ότι τα ηλεκτρικά οχήματα θα φτάσουν σε κόστος τα συμβατικά ως το 2023, ή ότι περάσαμε ήδη το Peak oil στο αργό πετρέλαιο. Πλέον η όποια σύγκλιση μεταξύ ηλεκτρικών-συμβατικών έχει γίνει κυρίως μέσω της αύξησης της τιμής των δεύτερων παρά λόγω της μείωσης των πρώτων. Το δε peak oil αναβάλλεται επ αόριστον καθώς η παραγωγή και η ζήτηση βρίσκονται φέτος σε ιστορικά υψηλά.

Σήμερα ο ένας ηγέτης μετά τον άλλο φροντίζει με δηλώσεις του να βάλει τα πράγματα σε μια σειρά με πρώτο μέλημα την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός έκανε πίσω αυτή την εβδομάδα και μετέθεσε χρονικά την απαγόρευση κυκλοφορίας νέων συμβατικών οχημάτων, καθώς δεν θεωρείται πλέον εφικτός ο στόχος του 2030 που είχε τεθεί.

Στην Ιαπωνία η κυβέρνηση επανεκκινεί τους πυρηνικούς αντιδραστήρες μετά από μια δεκαετία προτιμώντας τη σίγουρη και φθηνή λύση που προσφέρουν.

Σε μια αξιοσημείωτη δήλωση, ο επικεφαλής της κινεζικής κλιματικής διπλωματίας, Ζίε Ζενζούα, ανέφερε σε έγγραφό του ενόψει της κλιματικής συνόδου COP28 τα εξής:

"Πρέπει να υπάρξει πρώτα το καινούριο προτού αποσύρουμε το παλαιό... Η σύνοδος πρέπει όχι μόνο να θέσει στόχους, αλλά να βεβαιώσει ότι είναι και επιτεύξιμοι... Δεδομένης της στοχαστικότητας των ΑΠΕ, τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να υπηρετήσουν ως λύσεις ευελιξίας εάν οι άλλες λύσεις όπως η αποθήκευση δεν έχουν ωριμάσει... Η πλήρης απόσυρση των ορυκτών καυσίμων δεν είναι ρεαλιστική".

Η τοποθέτηση του Σουλτάν Αλ Τζαμπέρ, διευθύνοντα της κρατικής πετρελαϊκής του Άμπου Ντάμπι, ως επικεφαλής της συνόδου COP28 είναι ακόμη μια κίνηση που συμβολίζει τη νέα τάση στην ενεργειακή σφαίρα.

Πάντως, πέραν της καθυστέρησης της ενεργειακής μετάβασης, οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν φροντίσει να επικοινωνήσουν και άλλη μια μεγάλη τάση που διαβλέπουν: Ότι στο εξής τα πράγματα θα είναι διαφορετικά στην οικονομία γενικότερα και οι άνθρωποι θα πρέπει να συμβιβαστούν με λιγότερα.

Σχετικές ηχηρές δηλώσεις έκαναν κατά το τελευταίο έτος τόσο ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν ("είναι το τέλος της εποχής της αφθονίας"), όσο και η γερμανική ηγεσία που βλέπει τη χώρα να χάνει γρήγορα τις βιομηχανίες της.

Ένα πράγμα που κατέστησε σαφές η ενεργειακή κρίση είναι ότι δεν πρέπει να εξετάζουμε το ενεργειακό κόστος πλέον ανά τεχνολογία ή ανά εφαρμογή, αλλά συστημικά. Και τα πράγματα υπό αυτό το πρίσμα δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Οι φθηνές ΑΠΕ απαιτούν ακριβές επενδύσεις στην αποθήκευση, τα δίκτυα και το υδρογόνο. Τα φθηνά ορυκτά καύσιμα τελούν υπό την ομηρία της γεωπολιτικής, ενώ τα υψηλά επιτόκια και ο πληθωρισμός αυξάνουν το κόστος για όλους τους παραγωγούς, πράσινους και "βρόμικους".

Το αποτέλεσμα είναι ότι ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ κατευθύνεται στη διατήρηση της ενεργειακής τροφοδοσίας με τη μορφή άμεσων δαπανών, επιδοτήσεων και ενισχύσεων, γεγονός που αφήνει λιγότερα κεφάλαια για την ανάπτυξη. Οι κλιματικές καταστροφές περιορίζουν ακόμα περισσότερο τα κεφάλαια αυτά, πράγμα που η Ελλάδα θα βιώσει έντονα ως αποτέλεσμα των πυρκαγιών και των πλημμυρών.

Οι οικολογικοί οικονομολόγοι προειδοποιούσαν εδώ και δεκαετίες ότι αυτό θα ήταν το φυσικό αποτέλεσμα της ξέφρενης πορείας που ακολουθήσαμε ως το 2020. Σήμερα μια ανάπτυξη της τάξης του 5-6% φαντάζει αδύνατη, ενώ πριν 20 χρόνια ήταν εφικτή. Αύριο μια ανάπτυξη 3% θα φαντάζει εξίσου αδύνατη και μεθαύριο μόνο και μόνο το 0% θα είναι επιτυχία για όσες χώρες το καταφέρουν.