του Γιάννη Τσιπουρίδη

Γιατί τo Net Zero δεν είναι λύση στην κλιματική κρίση

03 09 2026 | 12:50

Φανταστείτε ότι ζυγίζω 150 κιλά. Για όσους με ξέρουν δεν είναι και τόσο δύσκολο….

Με 150 κιλά και την καρδιά, τα νεφρά και άλλα ζωτικά όργανα μου να βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, μια δίαιτα «μηδενικών καθαρών θερμίδων» απλώς θα διασφάλιζε ότι δεν θα προσθέσω κι άλλα κιλά και θα παραμείνω στα 150. Με εμποδίζει μεν να γίνω βαρύτερος, αλλά με αφήνει στα πρόθυρα της εντατικής, αν όχι του νεκροταφείου.

Για να επιβιώσω, δεν χρειάζεται να σταθεροποιήσω το βάρος μου. Πρέπει οπωσδήποτε να αποβάλω άμεσα λίπος.

Η σταθεροποίηση μου στα 150 κιλά ισοδυναμεί με αυτοκτονία.

Όμως, μια δίαιτα μηδενικών καθαρών θερμίδων για κάποιον που ζυγίζει 70-80 κιλά είναι μια εξαιρετική πρόταση, επειδή βρίσκεται ήδη σε καλή κατάσταση.

Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση με την πολιτική μηδενικών καθαρών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η οποία προτείνεται ευρέως σήμερα ως η λύση στα κλιματικά μας προβλήματα.

Μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα σημαίνει ότι δεν απελευθερώνεται περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στον αέρα από ό,τι απορροφάται, που ακούγεται πολύ σωστό. Ωστόσο, οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα βρίσκονται ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα, κατά μέσο όρο περίπου 429 έως 432 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm)ⁱ, κυρίως, ως γνωστόν, λόγω της εκτεταμένης και ακόμη αμείωτης χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Εάν η πολιτική μηδενικών εκπομπών CO2 είχε επιτευχθεί πριν από 20-30 χρόνια, όταν η συγκέντρωση CO2 ήταν περίπου 363 ppm, το 1996 και 382 ppm, το 2006 (λίγο πάνω από το ανώτερο όριο ασφαλείας των 350 ppm), θα ήταν μια καλή πολιτική, αλλά τώρα, το 2026, είναι το λιγότερο ανεπαρκής, ενώ για το 2050 ή και μετά θα ήταν απλά αυτοκτονία.

Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στα επίπεδα συγκέντρωσης CO2 στην ατμόσφαιρα που αναμένονται στο άμεσο μέλλονⁱⁱ σε σχέση με την τρέχουσα τιμή των 430+ ppm:

Εάν συνεχίσουμε με τους ίδιους ρυθμούς χρήσης ορυκτών καυσίμων - και δυστυχώς δεν έχουμε απολύτως κανένα λόγο να πιστεύουμε ότι αυτό θα αλλάξει - οι αναμενόμενες τιμές συγκέντρωσης CO2 θα είναι:

2030: ~440 ppm
2040: ~466 ppm
2050: ~492 ppm (Πλησιάζοντας το διπλάσιο της προβιομηχανικής σταθερής τιμής αναφοράς)
2060: ~518 ppm
2100: ~620 έως 660 ppm

Και μπορείτε να φανταστείτε την αντίστοιχη αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας που σχετίζεται με αυτές τις συγκεντρώσεις CO2: το καλοκαίρι του 2026 θα μοιάζει με δροσερή άνοιξη.

Σε περίπτωση που αναρωτιέστε γιατί μπαίνω καν στον κόπο να κάνω προέκταση σε μελλοντικές ημερομηνίες, ρίξτε μια ματιά στους στόχους για επίτευξη μηδενικών εκπομπών (NET ZERO) που έχουν θέσει ορισμένοι σημαντικοί «παραγωγοί»ⁱⁱⁱ CO2:

• Ε.Ε. έως το 2050 - σε 25 χρόνια

• ΗΠΑ έως το 2050 - σε 25 χρόνια

• Κίνα έως το 2060 - σε 35 χρόνια

• Ρωσία έως το 2060 - σε 35 χρόνια

• Ινδία έως το 2070 - σε 45 χρόνια

Μέχρι να πιάσουν αυτούς τους στόχους, θα έχουμε τελειώσει εμείς και ο πλανήτης.

Επομένως, η προηγούμενη ανάλυση πιστεύω πως αποδεικνύει ότι ο στόχος του NET ZERO είναι πλέον παρωχημένος και είναι τεράστιο λάθος και παραπλανητικό, να συνεχίζεται να εξετάζεται σαν κλιματική λύση ανεξάρτητα από τον χρόνο επίτευξης της.

Κι αν αυτή η ανάλυση δεν σας έπεισε δείτε και μερικές επιπλέον παραμέτρους που υπογραμμίζουν και ενισχύουν τα παραπάνω.

1. Το CO2 που δεν πεθαίνει ποτέ

Θα έλεγε κάποιος, «εντάξει προσθέτουμε CO₂ στην ατμόσφαιρα, όμως αυτό πρέπει να εξαφανίζεται κάποια στιγμή και να ακυρώνεται η καταστροφική του επίδραση»

Δυστυχώς, το CO₂ παραμένει στην ατμόσφαιρα για 300-1000 χρόνια^iv.

Είναι απέθαντο.

Σκεφτείτε ότι όλο το CO2 που έχει προσθέσει η ανθρωπότητα στην ατμόσφαιρα από την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης, είναι ακόμα εκεί και μας εκδικείται. Και το CO2 που προσθέτουμε τώρα θα είναι εκεί για να ψήσει τα δισέγγονα των δισέγγονών σας.

Λόγω αυτής της ιδιότητας του CO2, μόλις επιτευχθούν οι υψηλές συγκεντρώσεις, η υπερθέρμανση που προκαλείται, παραμένει κλειδωμένη για αιώνες^v.

Επομένως, η μείωση ή ακόμα και η διακοπή των εκπομπών δεν είναι αρκετή πια. Αυτή η επιλογή χάθηκε πριν κάποια χρόνια!

Πλέον, επιπρόσθετα, πρέπει να αφαιρέσουμε CO2 από την ατμόσφαιρα.

2. Το Άγιο Δισκοπότηρο της συγκράτησης της ανόδου της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5°C

Ο στόχος του 1,5°C έχει ήδη παραβιαστεί. Είναι νεκρός και περιμένει την ταφή του^vi.

Επίσημα, φυσικά, θα πρέπει να περιμένουμε να παραβιαστεί το όριο του 1,5°C για αρκετά συνεχή χρόνια, πριν ανακηρυχθεί επίσημα νεκρό από τους επιστήμονες. Αλλά, μέσα τους θρηνούν ήδη.

Η συζήτηση επικεντρώνεται τώρα στην «υπέρβαση (overshoot)^vii» της θερμοκρασίας, η οποία ορίζεται ως η άγνωστη χρονική περίοδος, κατά την οποία η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα υπερβεί το όριο των 1,5°C, κατά μια άγνωστη ποσότητα, πριν επιστρέψει κάτω από αυτό, με άγνωστα προς το παρόν μέσα.

Μη διστάσετε να ψάξετε στο διαδίκτυο και αν βρείτε μια αξιόπιστη συγκεκριμένη τιμή για οποιονδήποτε από τους παραπάνω 3 άγνωστους, ενημερώστε με, επειδή εγώ απέτυχα στην αναζήτησή μου.

Αυτό είναι ένα καλό σημείο για να θυμηθούμε την έρευνα που διεξήχθη τον Μάιο του 2024^viii, μεταξύ επιστημόνων του κλίματος, οι οποίοι κλήθηκαν να δηλώσουν, κατά την προσωπική τους επιστημονική εκτίμηση, ποια θα ήταν η άνοδος της θερμοκρασίας. Η έρευνα έδωσε τα ακόλουθα αποτελέσματα^ix:

3,0°C ή υψηλότερο: Το 42% των επιστημόνων προβλέπει αυτή την καταστροφική άνοδο.
Όριο 2,5°C: Το 35% προβλέπει ότι η θέρμανση θα σταματήσει κοντά σε αυτό το όριο.
Όριο 2,0°C: Το 17% εξακολουθεί να ελπίζει ότι δεν θα ξεπεράσουμε τους δύο βαθμούς.
Όριο 1,5°C: Μόνο το 6% πιστεύει ότι ο αρχικός στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού είναι εφικτός.

Δηλαδή το 77% των επιστημόνων περιμένει άνοδο πάνω από 2,5°C. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες πηγαίνουν ακόμη παραπέρα, επιχειρηματολογώντας ότι η κλιματική αλλαγή συμβαίνει ταχύτερα από ό,τι εκτιμάται από τους επίσημους επιστημονικούς φορείς (IPCC).

Ένας από αυτούς είναι ο καθηγητής Bill McGuire^x, ομότιμος καθηγητής Γεωφυσικών και Κλιματικών Κινδύνων στο University College London. Ήταν ένας από τους συγγραφείς της Ειδικής Έκθεσης της IPCC για τη Διαχείριση των Κινδύνων Ακραίων Γεγονότων και Καταστροφών (SREX) και είναι διεθνώς αναγνωρισμένος εμπειρογνώμονας για την κλιματική αλλαγή, τους γεωλογικούς κινδύνους και τις ακραίες καιρικές επιπτώσεις.

Να τι λέει ο καθηγητής Bill McGuire^xi:

"... κατά συνέπεια, βλέπουμε μια κατακλυσμική αύξηση 3°C έως το 2050... η εκτίμηση της IPCC για αύξηση 2,6 έως 2,7°C έως το 2100 είναι εντελώς "ανοησίες"..."

Ο κραυγή κινδύνου του καθηγητή Bill McGuire αντανακλά τις θέσεις μιας ολοένα αυξανόμενης ομάδας επιστημόνων του κλίματος που πιστεύουν ότι τα mainstream μοντέλα είναι επικίνδυνα συντηρητικά^xii.

Επομένως, οδεύουμε προς ή έχουμε ήδη κλειδώσει μια παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας που θα προκαλέσει πρωτοφανείς καταστροφές για την ανθρωπότητα.

3. Ο ένοχος που αρνείται να εξαφανιστεί: Ορυκτά Καύσιμα

Και φυσικά η πηγή του κακού.

Πρώτα απ' όλα, όπως θα έπρεπε να γνωρίζετε πλέον:

Πάνω από το 75% των παγκόσμιων εκπομπών CO2 σχετίζονται με τα ορυκτά καύσιμα.
Οι εκπομπές CO2 συνεχίζουν να αυξάνονται χρόνο με το χρόνο^xiii.
Η αυξημένη συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα ευθύνεται για την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Αυτά είναι επιστημονικά δεδομένα και όχι φτηνές πολιτικές κουβέντες^xiv.

Σχετικό και εξαιρετικά σημαντικό με αυτήν την ανάλυση είναι το γεγονός ότι ζούμε σε μια πολιτική πραγματικότητα^xv που καθοδηγείται από τη φιλοσοφία «drill, baby drill» και αυτό δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί σε χειρότερη κλιματική στιγμή^xvi.

Χωρίς αμφιβολία, λοιπόν, αναμένεται σίγουρα περαιτέρω αύξηση των εκπομπών CO₂ και άρα επιδείνωση όλων των ανωτέρω εξελίξεων.

Τι θα έπρεπε λοιπόν να κάνουμε τώρα;

Το Net Zero σήμερα είναι απολύτως άχρηστο επειδή οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις είναι ήδη πολύ υψηλές. Η απλή διακοπή καθαρής προσθήκης εκπομπών CO₂, απλώς κλειδώνει την τρέχουσα καταστροφική κατάσταση για αιώνες.

Για να αποκατασταθεί πραγματικά το κλίμα, απαιτούνται Net Negative εκπομπές^xvii, δηλαδή απομάκρυνση περισσότερου CO₂ από ό,τι εκπέμπουμε, ώστε να μειωθεί η σημερινή καταστροφική συγκέντρωση.

Να το ξαναπώ για να εμπεδωθεί: Πρέπει να γίνει κατανοητό και να αποτελέσει τη βάση των προσπαθειών μας, ότι το Net Zero είναι ένας ξεπερασμένος στόχος επειδή έχουμε ήδη υπερβεί το όριο ασφαλείας. Τώρα χρειαζόμαστε Net Negative εκπομπές για να επιβιώσουμε.

Επομένως ο πλανήτης πρέπει να χάσει άμεσα πολλά κιλά (CO₂), αλλά όμως πολύ άμεσα και όχι το 2050 και για να γίνει αυτό πρέπει άμεσα να ξεκινήσει

Η κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, με τον ταχύτερο τεχνικά δυνατό τρόπο και η αντικατάστασή τους με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αποθήκευση.
Η άμεση απομάκρυνση του CO₂ από την ατμόσφαιρα χρησιμοποιώντας Λύσεις Βασισμένες στη Φύση^xviii (π.χ. φύτευση δέντρων και απαγόρευση αποψίλωσης δασών, Terrestrial Ecosystem Restoration, Soil and Agricultural Management, Aquatic and Coastal Management) και ΟΧΙ Δέσμευση και Αποθήκευση Άνθρακα (CCS), που είναι ένας άλλος τρόπος για να καθυστερήσει η μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα^xix.

Επιτρέψτε μου να σταθώ λίγο εδώ για να τονίσω αυτό το σημείο: Στατιστικά, η συντριπτική πλειοψηφία των εμπορικών έργων CCS παγκοσμίως έχει χρησιμοποιηθεί για την Ενισχυμένη Ανάκτηση Πετρελαίου (EOR). Όπως έχουν αποκαλύψει πολλοί επιστήμονες και μη, με πρώτο και καλύτερο τον Al Gore^xx, η Δέσμευση και Αποθήκευση Άνθρακα έχει γίνει ένα εταιρικό εργαλείο greenwashing^xxi, επιτρέποντας στη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων να συνεχίσει το έργο της.

Αλλά τι κάνουμε;

Κατ’ αρχάς η σημαντικότερη όλων των προϋποθέσεων για την αποφυγή κλιματικής κατάρρευσης, είναι η παραδοχή ότι βρισκόμαστε ήδη στην απαρχή της. Αυτό όμως δεν συμβαίνει και αντίθετα αμφισβητείται έντονα και βάλλεται από ισχυρά λόμπι και τα μέσα που ελέγχουν.

Συνεχίζουμε λοιπόν, να χρησιμοποιούμε τον ξεπερασμένο στόχο για μηδενικές εκπομπές άνθρακα στο 2050, για να θολώσουμε ουσιαστικά τα νερά, μια και επιθυμούμε να ακολουθούμε τις ίδιες κακές και καταστροφικές ενεργειακές επιλογές, επειδή αποδίδουν οικονομικά βραχυπρόθεσμα, όχι για όλους αλλά για τους λίγους που εκμεταλλεύονται τα ορυκτά καύσιμα.

Και φαίνεται πως θα το κάνουμε για ακόμη περισσότερα χρόνια, παρά την αύξηση της συχνότητας και την επιδείνωση των καταστροφικών επιπτώσεων των κλιματικών καταστροφών. Το τραγικό είναι ότι υπάρχουν και εκείνες οι φωνές (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο) που θεωρούν υπερβολική την πολιτική για NET ZERO το 2050. Άβυσσος … στην κυριολεξία.

Ο κόσμος καθοδηγείται από επιλογές της αγοράς που στοχεύουν στη μεγιστοποίηση των κερδών για το λόμπι των ορυκτών καυσίμων, εις βάρος των ανθρώπων και του περιβάλλοντος.

Ακολουθούμε μια συνταγή από το βιβλίο «Λύσεις που βασίζονται στην αγορά», αντί για «Λύσεις που βασίζονται στη φύση», που υποστηρίζονται από την επιστήμη.

Αυτό που συμβαίνει είναι απόλυτα καταστροφικό σήμερα, ενώ υπονομεύει χωρίς καμιά επιστημονική αμφιβολία το μέλλον των μελλοντικών γενιών.

Κι όμως, κανείς ή μάλλον ελάχιστοι στον χώρο λήψης αποφάσεων δεν φαίνεται να δίνουν δεκάρα.

Εμείς δίνουμε;

____________

Δρ. Γιάννης Τσιπουρίδης

Σύμβουλος Μηχανικός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Δράση για το κλίμα

Ερευνητής Πανεπιστημίου Tharaka University, Marimanti, Kenya