Ποια κρίση φυσικού αερίου; Ο καλύτερος φίλος της Ευρώπης είναι συνάμα ο χειρότερος εχθρός της

Αυγουστιάτικα η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου επέστρεψε στη ζωή. Ο κίνδυνος απεργιών στην Αυστραλία, τον μεγαλύτερο παραγωγό LNG παγκοσμίως, ήταν αρκετός για να αυξήσει τις τιμές κατά 50% σε κάποια φάση. Για τις επόμενες εβδομάδες πριν την 1η Οκτωβρίου και την εκκίνηση της χειμερινής περιόδου η αύξηση σίγουρα είναι ανησυχητική, όμως μην πανικοβάλλεστε ακόμα.

Καταρχήν, ο κίνδυνος ήταν μονάχα αυτό, δηλαδή ένας κίνδυνος. Οι διαπραγματεύσεις στην Αυστραλία συνεχίζονται και η διαταραχή μάλλον θα αποφευχθεί. Καθώς ο κίνδυνος θα υποχωρεί, το ίδιο θα κάνουν και οι τιμές. Όμως είναι ακόμα πιο σημαντικό ότι η Ευρώπη έχει έναν ακόμα πιο σημαντικό σύμμαχο για να κρατήσει χαμηλά τις τιμές ενόψει του χειμώνα: Την ιδιαίτερα ασθενή ζήτηση.

Η βιομηχανική κρίση που πλήττει την ήπειρο - η βιομηχανική δραστηριότητα στη Γερμανία υποχώρησε επί 14 συνεχείς μήνες - είναι το καλύτερο αντίδοτο ενάντια σε έναν περιορισμό της προμήθειας αερίου. Με τέτοιους φίλους τι να τους κάνεις τους εχθρούς;

Η Ευρώπη νικά την ενεργειακή κρίση χάρη στην επίδραση που είχε η κρίση στη βιομηχανική της ενδοχώρα. Κατά μήκος της ηπείρου, πολλές ενεργοβόροι βιομηχανίες είτε έκλεισαν είτε μείωσαν την παραγωγή τους καθώς δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις υψηλές ενεργειακές τιμές. Οι κλάδοι των λιπασμάτων, χημικών, μετάλλων, γυαλιού, χαρτιού και κεραμικών έχουν επηρεαστεί ιδιαίτερα. Όλα τα εργοστάσια που έκλεισαν δεν χρειάζονται πλέον αέριο ή ηλεκτρισμό.

Στη Γερμανία η δραστηριότητα των ενεργοβόρων βιομηχανιών υποχώρησε τον Ιούνιο σχεδόν κατά 18% σε σχέση με τα τέλη του 2020, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Τον ίδιο μήνα η βιομηχανική ζήτηση για αέριο επίσης υποχώρησε κατά 18% σε ετήσια βάση. Τον Ιούλιο η ζήτηση για αέριο μειώθηκε ακόμα περισσότερο κατά 22,9%, η μεγαλύτερη πτώση μέχρι τώρα το 2023. Όταν δημοσιευτεούν τα στοιχεία για τη βιομηχανική παραγωγή Ιουλίου σε μερικές εβδομάδες, η πτώση στη ζήτηση θα δείξει μια περαιτέρω απομείωση της βιομηχανικής δραστηριότητας.

Αντίστοιχη εικόνα επικρατεί στην υπόλοιπη ήπειρο. Είναι γεγονός ότι μέρος της πτώσης της βιομηχανικής κατανάλωσης αερίου σχετίζεται με τα μέτρα αποδοτικότητας παρά με την καταστροφή της ζήτησης. Όμως, μέρος της μείωσης οφείλεται επίσης στη στροφή προς πιο ρυπογόνα καύσιμα, όπως το πετρέλαιο και το αέριο. Η ζήτηση αερίου στον ηλεκτρισμό ήταν ασθενής αυτό το καλοκαίρι, καθώς ο ήπιος καιρός στη ΒΔ Ευρώπη περιόρισε τις ανάγκες για κλιματισμό, ενώ η αιολική παραγωγή υπήρξε ισχυρή.

Λόγω της αναιμικής βιομηχανικής δραστηριότητας και της χαμηλότερης καύσης αερίου στον ηλεκτρισμό, η Morgan Stanley εκτιμά ότι η συνολική ζήτηση αερίου στην Ευρώπη βρίσκεται 15% χαμηλότερα από το μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, ακόμα και αν ληφθεί υπόψη ο καιρός. Με την κατανάλωση χαμηλά και την προμήθεια LNG τόσο άφθονη, η Ευρώπη μπόρεσε να διοχετεύσει ποσότητες-ρεκόρ στις αποθήκες αερίου την άνοιξη και το καλοκαίρι - παρόλο που οι περισσότερες χώρες δεν έχουν πλέον πρόσβαση στο ρωσικό αέριο μέσω αγωγών.

Οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σχεδόν στο 92% - ποσότητα ρεκόρ για αυτό το σημείο του έτους. Αν οι εγχύσεις συνεχιστούν με αυτό το ρυθμό, θα φτάσουν το 100% στα μέσα Σεπτεμβρίου. Άρα, ακόμα και αν γίνουν απεργίες στην Αυστραλία, η Ευρώπη μάλλον θα τις γεμίσει ως τα τέλη Οκτωβρίου ή τις αρχές Νοεμβρίου, έναντι ενός μέσου όρου 91% για την περίοδο 2010-2019. Αυτό το "μαξιλαράκι" θα ηρεμήσει την αγορά.

Κι όμως, κάτι τέτοιο θα ήταν μικρή παρηγοριά για τους βιομήχανους της ηπείρου. Οι τιμές αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται κοντά στα 35 ευρώ/MWh έναντι 20 ευρώ την περίοδο 2010-2020. Οι τιμές χονδρικής στο ρεύμα είναι πάνω από 140 ευρώ/MWh, δηλαδή υπερτριπλάσιες απότο μέσο όρο της περασμένης δεκαετίας που ήταν 38,5 ευρώ.

Το πρόβλημα για τη βιομηχανία δεν είναι μόνο ότι οι τιμές είναι υψηλότερες από ότι πριν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι οι εταιρείες ξέρουν πως οποιοδήποτε πρόβλημα εφοδιασμού, αληθινό ή φαινομενικό, θα προκαλέσει ράλι στις τιμές διότι ακόμα και με γεμάτες αποθήκες η Ευρώπη χρειάζεται όσο περισσότερο αέριο γίνεται για να αντέξει το χειμώνα. Ο βιομηχανικός τομέας παραμένει ο πλέον κατάλληλος για να βρεθεί περισσότερη καταστροφή της ζήτησης. Για αυτό τόσοι διευθύνοντες επιχειρήσεων είναι διστακτικοί να επανεκκινήσουν την παραγωγή τους, αφού φοβούνται ότι η επανενεργοποίηση μιας μονάδας μπορεί να διακινδυνεύσει πάλι λόγω των υψηλότερων τιμών.

Η ισορροπία της προσφοράς και της ζήτησης αερίου στην Ευρώπη παραμένει επισφαλής. Μονάχα η αδύναμη βιομηχανική ζήτηση ισορροπεί το σύστημα. Οι άφθονες ποσότητες σε αποθήκευση βοηθούν, αλλά ακόμα και με αυτές η Ευρώπη δεν θα έβγαζε το χειμώνα αν η βιομηχανική ζήτηση επέστρεφε σε επίπεδα προ της κρίσης. Ως εκ τούτου, το κόστος αποφυγής της ενεργειακής κρίσης είναι μια βαθιά ύφεση στη βιομηχανία και μια μακροπρόθεσμη απώλεια οικονομικής ανάπτυξης. Μια ανάλυση του ΔΝΤ δείχνει ότι η Γερμανία πρόκειται να χάσει πάνω από 1% της παραγωγής της.

Οι υψηλές τιμές επιλύουν τις υψηλές τιμές, όμως πάντα υπάρχει ένα κόστος.

(του Ζαβιέρ Μπλας, Bloomberg)