Τα σημαντικά "μέρη ανά εκατομμύριο" και το "έτος χωρίς καλοκαίρι"

Καθώς οι πυρκαγιές θερίζουν τη χώρα μας και τη νότια Ευρώπη, η συζήτηση για τα αίτιά τους έχει παρεκτραπεί εντελώς, καθώς ο καθένας ισχυρίζεται οτιδήποτε ρεαλιστικό ή μη.

Ασχέτως του αν για τις περισσότερες πυρκαγιές ευθύνεται η κλιματική αλλαγή, η παγκόσμια θέρμανση είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο και απολύτως μετρήσιμο, καθώς διαθέτουμε ετήσια στοιχεία από τους τελευταίους δύο και πλέον αιώνες συν τα όσα μας λένε οι φυσικές επιστήμες για το τι επικρατούσε σε παλαιότερες εποχές.

Το γεγονός ότι η θέρμανση είναι ανθρωπογενής φανερώνεται από την συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα, η οποία μετριέται σε μέρη ανά εκατομμύριο και έχει φτάσει πλέον τα 412 έχοντας αυξηθεί κατά 47% από την αρχή της βιομηχανικής εποχής.

Μπορεί για κάποιους τα 412 μέρη ανά εκατομμύριο να ακούγονται ως μια ασήμαντη ποσότητα, όμως έχει μεγάλη σημασία, όπως γνωρίζουν πρώτοι από όλους οι χημικοί.

Η δίκη του DDT

Κάτι που μας φέρνει στη διάσημη δίκη του χημικού DDT στις ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη ουσία χρησιμοποιούνταν ως εντομοκτόνο ευρέως από το 1945, όμως καθώς τα χρόνια περνούσαν παρατηρήθηκαν σοβαρές βλάβες στην υγεία των ανθρώπων που ζούσαν κοντά στις καλλιέργειες, ενώ τα ζώα είχαν σχεδόν αφανιστεί. Οι περιβαλλοντολόγοι της δεκαετίας του 1960 παρέπεμψαν την εταιρεία που έφτιαχνε το DDT σε δίκη, όπου ο συνήγορος της εταιρείας ισχυρίστηκε πως οι συγκεντρώσεις του χημικού ήταν μόλις μερικά μέρη ανά εκατομμύριο, σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τους ενόρκους.

Όταν ήρθε η σειρά του δικηγόρου των περιβαλλοντικών οργανώσεων, έπρεπε να βρει ένα ηχηρό επιχείρημα για να τους πείσει. Τους είπε ότι μπορεί να ακούγεται λίγο, όμως μια διαφορά ακόμα και 2-3 μέρη ανά εκατομμύριο στις ορμόνες του σώματός σας είναι η διαφορά από το να είσαι άνδρας με το να είσαι γυναίκα. Τελικά το DDT απαγορεύτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

Προφανώς δεν υπάρχει κανένας συσχετισμός με την περιεκτικότητα του CO2 στην ατμόσφαιρα, καθώς υπάρχουν άλλα μέτρα και σταθμά για την κάθε περίπτωση, όμως η υπόθεση αποδεικνύει ότι κάτι που φαίνεται μικρό μπορεί να έχει τεράστιες συνέπειες. Όπως και να χει, μοναδικοί αρμόδιοι να κρίνουν είναι οι επιστήμονες μέσα από αυστηρές αναλύσεις που έχουν γίνει επανειλημμένα τις τελευταίες δεκαετίες για την κλιματική αλλαγή.

Το έτος χωρίς καλοκαίρι

Υπάρχει ένα ακόμη παράδειγμα από το μακρινό παρελθόν που δείχνει ότι η μέση άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας που έχει συντελεστεί μέχρι σήμερα (+1,1 βαθμοί Κελσίου) δεν είναι καθόλου αμελητέα, πόσο μάλλον οι 2 και πλέον βαθμοί που θα φτάσει στο κοντινό μέλλον.

Το έτος 1815 εξερράγη το ηφαίστειο Ταμπόρα στην Ινδονησία, απελευθερώνοντας τεράστιες ποσότητες αερίων και τέφρας στην ατμόσφαιρα. Η επόμενη χρονιά, το 1816, έγινε γνωστή ως "το έτος χωρίς καλοκαίρι".

Εκείνη τη χρονιά η παγκόσμια θερμοκρασία μειώθηκε κατά 0,4-0,7 βαθμούς και η θερμοκρασία το καλοκαίρι στην Ευρώπη ήταν η χαμηλότερη που καταγράφηκε ποτέ από το 1766 ως το 2000. Το αποτέλεσμα ήταν μεγάλες ελλείψεις τροφής, καθώς οι σοδιές ήταν άκρως περιορισμένες, ενώ ακολούθησαν και επιδημίες τύφου σε ορισμένες χώρες.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το καλοκαίρι εκείνο χιόνισε σε περιοχές όπως η Ταιβάν, αρκετές πολιτείες των ΗΠΑ και η Ιταλία μεταξύ άλλων.

Η εικόνα της ατμόσφαιρας εκείνο το έτος ήταν τέτοια που επηρέασε και την καλλιτεχνική δημιουργία, καθώς σε πολλούς ζωγραφικούς πίνακες εμφανίζεται πιο κόκκινη και μουντή από ότι σε αμέσως προηγούμενα έργα.

Σε ότι αφορά τη δική μας εποχή, το ξυράφι του Όκαμ αρκεί για να μας πείσει για την αιτία της θέρμανσης: